مبانی و رفتار پیشگیری از آلودگی در word

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 مبانی و رفتار پیشگیری از آلودگی در word دارای 95 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد مبانی و رفتار پیشگیری از آلودگی در word  کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی ارائه میگردد

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ريختگي احتمالي در متون زير ،دليل ان کپي کردن اين مطالب از داخل فایل ورد مي باشد و در فايل اصلي مبانی و رفتار پیشگیری از آلودگی در word،به هيچ وجه بهم ريختگي وجود ندارد


بخشی از متن مبانی و رفتار پیشگیری از آلودگی در word :

مبانی و رفتار پیشگیری از آلودگی در word
فهرست مطالب

معرفی پیشگیری از آلودگی ………… 1

تجارب 3M ………………………. 2

جلوگیری از آلودگی ……………… 7

برخی مواد به سختی دور ریخته می شوند 13

علم در گذر تاریخ ………………. 15

انقلاب صنعتی …………………… 17

آسیبهای ناشی از صنعتی شدن ………. 23

جلوگیری از آلودگی چیست؟…………. 25

تعریف زباله …………………… 27

تعریف جلوگیری از آلودگی ………… 30

اصطلاحات دیگر ………………….. 32

تجدیدپذیری ……………………. 34

سلسله مراتب جلوگیری از آلودگی …… 37

بازیابی و جلوگیری از آلودگی……… 40

اخلاق زیست محیطی ……………….. 42

پایایی ……………………….. 45

ارزیابی سیكل عمر ………………. 48

فاكتورهای جلوگیری از آلودگی …….. 54

كاربردهای ارزیابی سیكل عمر ……… 67

طراحی استراتژیك یك واحد ………… 68

توسعه تولید …………………… 72

انتخاب و اصلاح فرایندها …………. 76

ادعاها جهت افزایش فروش و تبلیغات … 85

برچسبهای زیست محیطی ……………. 86

استفاده از مدل كامپیوتری در ارزیابی سیكل عمر 91

معرفی پیشگیری از آلودگی

ما آموخته‌ایم محدودیتهای ذاتی را از رفتار دفن زباله‌ها .

یك مسأله اگر در یك بخشی از محیط زیست حل شود امكان دارد در بخش دیگر به مسأله ای جدید تبدیل بشود .

ما باید آلودگیهای اذیت كننده را به منبع و مبدأ آن محدود كنیم كه از نقطه ای به نقطه‌ای دیگر انتقال پیدا نكند .

با این توضیحات ویلیام ریلی . رئیس آژانس حفاظت محیط زیست آمریكا (EPA) در سال 1990 خط مشی جدید EPA برای اعتماد به پایان رفتار خطی زباله‌های صنعتی و ترویج بر طرف شدن تولید زباله در منابع را اعلام كرد.

اگرچه این تئوری جدید بود ولی از لحاظ كاربردی تازه نبود.

صنایع بسیاری از سالهای قبل شروع به استفاده از این الگو كرده بودند و آن انقلابی در رویه آژانس بود. قبل از بررسی ادامه این موضوع كه پیشگیری از آلودگی چیست و اینكه چگونه میتواند تأثیر گذارتر انجام شود به ما اجازه بدهید یك نگاهی داشته باشیم به اینكه چگونه كمپانی 3M رشد كرد

تجارب 3M

كمپانی 3M، یك شركت چند ملیتی بسیار مهم است با بیش از 130 مكان صنعتی در ایالات متحده بعلاوه تعدادی دیگر در41 كشور كه تولید میكند هر چیزی را از نوع با كیفیت و سحر آمیز آن علاوه بر دارا بودن عنوان یكی از بزرگترین تولید كننده های مایحتاج مصرف كننده ها، 3M همچنین یكی از بزرگترین تولید كننده های زباله بود از سمی گرفته تا غیر سمی نه تنها در 3M زباله ها از فرایندهای صنعتی تولید میشوند بلكه آنها همچنین در ضمن پردازش و عملكرد روی كالاها و مواد شیمایی كه در تولیدات 3M شركت دارند نیز تولید میشود و تولید میشوند در ضمن حمل و نقل مواد خام به كارخانه صنعتی و در راستای كامل شدن فرایند تولید از كارخانه تا اینكه بدست مصرف كننده برسد و پس از رفع نیاز مصرف كننده تا اینكه توسط او دور ریخته شود .

زباله ها همچنین تولید میشوند در پردازشها و عملكرد روی كالاها و مواد شیمیایی كه شركت دارند در تولیدات 3M و در حمل و نقل مواد خام به كارخانه صنعتی و در راستای تكمیل تولیدات از كارخانه تا مصرف كننده و پس از آنكه مصرف كننده كار خود را با تولیدات به انجام برساند و آنها را دور بریزد .

3M ،‌ علاوه بر تعداد زیادی از فعالیتها شروع كرده بود به رسیدگی به كارهای مدیریتی ناشی از افكار عمومی .

كمی دور تر از سال 1960 و نزدیك سال 1970 بوجود آمد یك صدای بلند و رسایی توسط عموم جامعه برای نظافت كردن محیط زیستمان و جلوگیری
زیانهای بیشتر .

كنگره بسرعت تصویب كرد ماده‌هایی از قانون مهمی كه طراحی شده بود كه این عمل را به انجام برساند .

این قانون مشتمل بود بر اصلاح امور وابسته به پاكیزگی هوا (AAA) در سال 1967، خط مشی ملی مربوط به محیط زیست (NEPA) درسال 1969 ، اتحادیه كنترل آلودگی آب (FWPCA) در سال 1972 ، فعالیت مربوط به آب نوشیدنی سالم (SDWA) در سال 1974 ، و اتحادیه كنترل مواد سمی (TSCA) و منابع از بین نرفتنی و فعالیتهای بازیابی (RCRA) در سال 1979 .

این موارد و قانونهای دیگر محیط زیست با توضیحات بیشتر در فصل 4 ارائه
خواهد شد .

در نتیجه فشارهای افكار عمومی، صنایع پیشاپیش دیگران شروع كردند به امتحان كردن راههایی برای برخورد با زباله هایشان ( برای بهتر شدن شرایط زیستی) برای كاهش مقدار زباله هایی كه تولید میكردند .

هنگامیكه شركت 3M شروع كرد به بررسی مدیریت زباله های شركت فهمید كه آنها هرگز نتوانستند به هدف پاكیزگی محیط زیست در ضمن برخورد به زباله ها برسند .

بیشتر تكنولوژیهای برخورد با زباله ها نمیتوانند زباله ها را از بین ببرند اما میشود آن را از مقداری به مقدار دیگری بطور نسبی تغییر داد . با درنگ در مسأله آلودگی احتمالی.

در نتیجه 3M تصمیم گرفت به جلوگیری از زباله از هنگامیكه تولید میشود در مكان اولیه كه تنها حل عملی آن بود .

در سال 1975 كمپانی شروع كرد به آشنا كردن كمپانی های هم عرض با برنامه های جلوگیری از آلودگی و معرفی شد اتحادیه ای جدید با خطی مشی جلوگیری از آلودگی درمكان تولید آن هر جا و هر زمانیكه امكان پذیربود .

این رویه جدید ادعا میكند كه 3M :‌

– حل خواهد كرد آلودگی محیط زیست شخصی و مشكلاتی كه زمان زیادی از آن میگذرد .

-جلوگیری خواهد كرد از آلودگی در مكان اولیه تولید هر كجا و هر زمان كه امكان پذیرباشد .

-توسعه خواهد داد تولیداتی را كه كمترین تأثیر مخرب روی محیط زیست داشته باشند .

-نگهداری و محافظت خواهد كرد از منابع در ضمن آبادی سازی و سایر روشهای مقتضی .

-این اطمینان وجود دارد كه قابلیتها و تولیدات آن در سراسر ایالات متحده و دولتهای محلی یافت میشوند و آیین نامه ها و مقررات آن نیز مورد پشتیبانی قرار خواهند گرفت .

-آژانسهای دولتی وسازمانهای دفتری هر جا كه ممكن باشد در فعالیتهای مرتبط به محیط زیست دخالت میكنند .

بدین ترتیب جلوگیری از آلودگی پایه خط مشی تمام رفتارهای زیست محیطی 3M میباشد.

كاربرد و دانستن رفتار زباله ها متقدم و پایه ای میباشد نسبت به مدیریت زباله ها .

3M در ابتدا نگاه میكند به كاربردی بودن و امكان پذیر بودن فرایند های اصلاح، بازیابی ، احیا و افزایش راندمان .

هدف سازمان جلوگیری از آلودگی 3M پرداختن به برنامه ای است كه جلوگیری از آلودگی را بعنوان مشی شركت در سراسر آن از مدیریت تا آزمایشگاه تا كارخانجات صنعتی میشناسد .

آن پایه ریزی شده بر این اساس است كه جلوگیری از آلودگی می پردازد به مولفه های سود از گذار پرداخت به محیط زیست و كاهش رفتارهای پر هزینه و انهدام زباله، كار برد صرفه جویی ، توسعه كیفیت محصولات و مشاركت مثبت بیشتر .

برنامه 3P را ، موفق بوده است . و شرایط ادغام كامل سیستمهای مدیریتی زیست محیطی با كیفیت و آفرینش فرهنگ مشاركت حساس به محیط زیست در 3M ایجاد كرده است .

مهندسین محیط زیست تعئین شده اند برای اشتغال در واحدهایی كه تسهیل كنند مشاركت در برنامه های 3P ، كارمندان جایزه داده میشوند برای شناسایی روشهایی برای جلوگیری از تولید زباله یا روشهایی برای بازیابی مواد و كنفرانسها و همایشهایی برقرار میشود در سراسر شركت بوسیله گروههای كارمندی تا به تبادل نظر در مورد جلوگیری از زباله بپردازند .

هرسال تقریباً 120 میلیون دلار بودجه 3M برای تحقیق و توسعه مرتبط با صادرات محصولات زیست محیطی كه در بر می گیرند كاهش آسیب به محیط زیست از طریق اصلاح تولیدات و فرایندها .

این فعالیتها در بر گرفته است 20 درصد مصرف انرژی و 35 درصد تولید زباله را در سال 2000

برنامه های 3M شامل قطع 50% تولید زباله و كاهش 90% رها كردن زباله در محیط زیست بوده است نه تنها این نتیجه گیری در كاهش فشار بر محیط زیست مهم بوده است بلكه كمپانی بدست آورده است پس انداز بیشتر از 150 میلیون دلار بوسیله كاهش هزینه های تولید انرژی ،اصلاح فرایند های شیمیایی و رفتار زباله ها .

جلوگیری از آلودگی

3M فقط یك نمونه است از چگونگی بررسی محدود روش برخورد یك كمپانی با مشكلات آلودگی كه راهنماست بسوی توسعه زیست محیطی بزرگ و به همان اندازه پس انداز هزینه ها برای شركت .

تعداد زیادی از شركتهای دیگر همچنین به سمت درك حقیقی جلوگیری از آلودگی برای پرداختن موثر به آن آمده اند .

(جدول 1-1 برای تعدادی از نمونه ها كه طرفدار جلوگیری از آلودگی هستند را ببینید).

جدول 1-1

برگزیده ای از برنامه های جلوگیری از آلودگی صنعتی و اهداف آن

شركت و برنامه

حوزه فعالیت

هدف

Amoco

برنامه كاهش زباله

تمركز ابتدایی بر روی كاهش مخاطره آمیز زباله و سپس كاهش زباله و تعقیب برنامه

برطرف كردن تولید و انهدام زباله ها در حالت مخاطره آمیز

Bp America

برنامه كاهش زباله

اتخاذ سلسله مراتب مدیریتی زیست محیطی به همراه كاهش منابع پیشنهادی

اهداف كاهش زباله سالیانه با تمام سهولت

General dynamics

از بین بردن كامل زباله

كاهش منابع صنعتی

تعویض كاربری مواد شیمیایی سمی

بازیابی و سوزاندن مواد

عدم اكتفا به انهدام زباله های قابل رؤیت

3M

جلوگیری از آلودگی

از بین بردن منابع آلودگی از گذر تولید فرموله

مواد، فرایندها، اصلاح، طراحی دوباره اشیاء، طراحی دوباره فرایندها، بازیابی زباله ها و مواد و باز فروش اشیاء

قطع رها كردن مخاطره آمیز و یا غیر مخاطره آمیز آلودگی به هوا ، زمین و آب (90%) در سال 2000 و كاهش تولید مخاطره آمیز زباله (50%) از سال 1987

Monostano

كاهش منابع، تغییر مهندسی فرایند،

بكارگیری مجدد بازیافت جهت كاهش مخاطره آمیز آلودگی هوا شامل مواد جامد، مایع و آلودگی مخاطره آمیز

كاهش 90% آلودگی مخاطره آمیز هوا از

1987-1992

كاهش 70% آلودگیهای مایع، جامد، گاز از

1995-1987

Xerox

تعویض كاربرد مواد سمی

كاهش تولید مخاطره آمیز زباله (50%) از

1995-1990

(منبع : U.S.EPA , 1991 )

این كتاب بررسی خواهد كرد منابع و رفتار های آلودگی صنعتی و چگونگی كاهش تأثیر منفی صنعت بر روی محیط زیست ناشی از فرایند های صنعتی از یك روش مبتنی بر صرفه جویی اقتصادی موثر .

این روشها محدود نشده اند به فعالیتهای داخلی یك كمپانی بلكه همچنین مشتمل است بر دیگر پشتیبانی كننده های آنان و دیگر مصرف كننده ها در حین كاربرد و از بین بردن تولیدات .

تولید زباله در سراسر امریكا و دیگر نقاط جهان در یك جهش سریع شتاب می گیرد .

به همان اندازه كه كشورها صنعتی تر میشوند و ثروت و رفاه شهروندان آنها افزایش میابد افزایش تقاضا برای كالا و خدمات در آنها بوجود می آید.

شركتها به افزایش فروش خود توجه دارند و جهت دستیابی به سود و منفعت به این موضوع دامن میزنند كه این كار توأم با تبلیغات كالاهای آنهاست.

نتیجه اینكه با افزایش تقاضای اجناس و كالاها زباله ها بیشتر و بیشتر تولید میشود .

تخریب محیط زیست ناشی از این بدیهی خواهد بود و هوا و آب نیز از این هجوم در امان نخواهد ماند.

زباله های مخاطره آمیز و ناراحت كننده مواد سمی خود را به آبهای سطحی تراوش میدهند.

نرخ سرطان و سایر بیماریها كه از این واكنشهای شیمیایی بوجود می‌آیند افزایش می‌یابد .

تهی شدن منابع،گرم شدن عمومی جهان و آسیب دیدن لایه محافظ ازن از نتایج آن خواهد بود .

بسیاری از مردم به این درك رسیده اند كه بی حرمتی به زمین نمیتواند ادامه پیدا كند بدون آنكه مشكلات حل نشدنی بدنبال داشته باشد .

كوششهای انجام گرفته برای بر طرف كردن مشكل ناشی از این نوع برخورد با زباله ها بعد از آنكه تولید میشوند نیاز به پشتیبانی دارد ولی مشكلات آنقدر بزرگ هستند كه در برابر این كوششها به دشواری حل میشوند .

برای روشی كه مدیریت كند زباله ها و محیط زیست را چه چیزی نیاز مهم و همه جانبه میباشد؟

جلوگیری از آلودگی به یك روش كلی نگر در مدیریت زباله ها نیاز دارد تا اینكه منتظر بمانیم بعد از اینكه زباله ها تولید شدند در راستای بی ضرر شدن آنها تلاش بشود .

روش جلوگیری از آلودگی به طول عمر یك قطعه تولیدی از استخراج مواد خام از زمین و انجام گرفتن عملیات صنعتی برای تولید یك قطعه و تولید زباله از قطعه و در

صورت امكان بازیافت زباله توجه میكند .

به عبارت دیگر بهینه سازی روشها برای كاهش تخریب محیط زیست .

این ممكن است معنی دهد استفاده از موادی كه كمتر سمی هستند و یا اینكه كمتر خطرناك هستند برای زمین ، یافتن فرایند های تولیدی كاراتر یا فرایند هایی كه انرژی كمتری می گیرد طراحی تولیدات جدیدی را كه بعد از كاربرد راحت تر بازیافت میشوند.

طراحی بسته بندیهای جدید مواد كه حجم بسته بندی را كه بعد به زباله دان یا كوه‌های زباله سوزی میرود كاهش میدهد.

در گذشته این طور نشان داده میشد كه صنعت به میزان كمی به نوع و مقدار زباله های تولید شده مربوط است و مردم آگاهی كمی داشتند از آسیبهای این زباله ها به محیط زیست .

این زباله ها معمولاً‌ انتقال پیدا میكند به هوا یا رودخانه یا آنها دور ریخته میشوند و در زمین دفن می شوند .

(شكل 1-1 را ببینید)

رفتارهای مدیریت زباله های صنعتی اخیر و پیشنهاد شده

a)رفتار صنعتی گذشته

b)رفتار صنعتی حال

c)جریان رفتارهای جلوگیری از آلودگی

d)رفتار صنعتی ایده‌آل آینده

برخی مواد به سختی دور ریخته میشوند

مواد دور ریخته شده كه تا كنون استنباط میشد كه از بین رفته اند، بخاطر رقیق شدن در هوا یا آب یا تدفین در زمین بصورت ماندگاری نزد ما باز گشته اند .

بخاطر این آسیبی كه شناخته شد ، صنایع این رفتار را آغاز كرده بودند كه زباله های خطرناك را از بین ببرند .

سرانجام برخی صنایع شروع كرده بودند به بازیافت و بكار گیری مجدد از مواد دور ریختنی ، صنایع دیگر كه دریافتند فروش تولیدات آنها و جلوگیری از آلودگی و سازگاری با محیط زیست رابطه بسیار تنگاتنگی با هم دارند شروع كردند به فروش تولیدات سازگار با محیط زیست و تولیدات سبز بعنوان راهی برای جذب مشتری .

این شروع عصر جلوگیری از آلودگی بود –اگر چه حال ما میتوانیم كارهای بیشتری انجام دهیم .

هدف «Zero pollution » چه ضرورتی دارد ؟

در كدام فرایند ها تولید زباله بخاطر تغییر فرایند بر طرف میشوند . و چه مقدار زباله باقیمانده امكان بازیافت و كار برد مجدد دارد یا احیا میشود با همان قابلیت و كاربرد قبلی یا برای كاربرد دیگری .

مقدار كمی از مواد كه پس از بازیافت و بكار گیری مجدد باقی میماند میتواند بصورت مواد قابل جذب برای محیط زیست دفع بشود .

هدف از جلوگیری از آلودگی ، آلودگی صفر است ولی آن تنها یك هدف است .

تولید همه زباله ها قابل جلوگیری و بازیافت نیست و همیشه مقداری از زباله جهت دفع به محیط زیست وجود خواهد داشت .

در حالت عینی و واقعی حجم این زباله باید به اندازه كافی كوچك شود كه در یك روش امن زیست محیطی بطور موثر مدیریت شود .

قبل از رسیدگی به كاربرنامه جلوگیری از آلودگی این مفید خواهد بود كه بدانیم چگونه صنایع طی چند صد سال گذشته رشد كردند

این درك به ما كمك میكند كه بفهمیم الان كجا هستیم

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

بررسی تأثیر فعالیت های عمرانی ، اقتصادی اداره جهاد كشاورزی شهرستان كرج بر روند مهاجرت روستائیان بخش اشتهارد در word

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 بررسی تأثیر فعالیت های عمرانی ، اقتصادی اداره جهاد كشاورزی شهرستان كرج بر روند مهاجرت روستائیان بخش اشتهارد در word دارای 186 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد بررسی تأثیر فعالیت های عمرانی ، اقتصادی اداره جهاد كشاورزی شهرستان كرج بر روند مهاجرت روستائیان بخش اشتهارد در word  کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی ارائه میگردد

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ريختگي احتمالي در متون زير ،دليل ان کپي کردن اين مطالب از داخل فایل ورد مي باشد و در فايل اصلي بررسی تأثیر فعالیت های عمرانی ، اقتصادی اداره جهاد كشاورزی شهرستان كرج بر روند مهاجرت روستائیان بخش اشتهارد در word،به هيچ وجه بهم ريختگي وجود ندارد


بخشی از متن بررسی تأثیر فعالیت های عمرانی ، اقتصادی اداره جهاد كشاورزی شهرستان كرج بر روند مهاجرت روستائیان بخش اشتهارد در word :

بررسی تأثیر فعالیت های عمرانی ، اقتصادی اداره جهاد كشاورزی شهرستان كرج بر روند مهاجرت روستائیان بخش اشتهارد در word
فهرست مطالب

عناوین صفحه

چكیده 1

فصل اول

1-1 مقدمه 2

1-2 مهاجرت كمك به جریان توسعه یا سدی در مقابل آن 2

1-3 بیان مسأله 4

1-4 مروری بر تأثیرات برنامه های عمرانی (1356-1327) در روند مهارجت روستائیان
به شهرها 6

1-4-1 برنامه اول عمران (1345-1327) 7

1-4-2 برنامه دوم عمرانی (1344-1331) 7

1-4-3 برنامه سوم عمرانی (1346-1342) 7

1-4-4 برنامه چهارم عمرانی (1351 – 1347 ) 8

1-4-5 برنامه پنجم عمرانی (1356-1352) 9

1-5 : اهمیت موضوع 10

1-6 : دلایل انتخاب موضوع 12

1-7 : تعاریف عملیاتی 13

1-7-1 : روستا 13

1-7-2 : مهاجرت 13

1-7-3 : فعالیت های عمرانی 14

1-7-4 : فعالیت های اقتصادی 14

هـ

1-7-5 : واگذاری زمین در روستا 14

1-8 : محدوده تحقیق 14

1-8-1 : معرفی اجمال شهرستان كرج 14

1-8-2: موفقیت شهرستان كرج 14

1-8-3 : توسعه و رونق اقتصادی شهرستان كرج 15

1-8-4 : جمعیت شهرستان كرج 16

1-8-5 : وضعیت آب و هوای شهرستان كرج 18

1-8-6 : موقعیت ، حدود و جغرافیایی بخش اشتهارد . 18

1-8-7 : منابع آب بخش اشتهارد 19

1-8-8 : وضعیت آب و هوا 20

1-8-9 : اسامی روستاها بخش اشتهارد . 20

1-8-10 : فعالیت اقتصادی روستائیان بخش اشتهارد 20

1-9 : محدودیت های تحقیق 21

فصل دوم

2-1 : مقدمه 22

2-2 : االگوی مهاجرت روستایی در ایران 22

3-2-1 : مهاجرت دائمی 22

3-2-2: مهاجرت فصلی 22

2-3 : مهاجرت از بعد مرزهای سیاسی داخلی و خارجی 23

2-4: انگیزه مهاجرت داخلی 23

2-5 : برخی از علل مهاجرت روستا به شهر 23

2-5-1 : عوامل اقتصادی 23

و

2-5-2 : علل اجتماعی 24

2-5-3 : علل طبیعی 24

2-5-4 : خدمات عمرانی و زیر ساخت ها 24

2-6 : برخی دلایل استقرار بخشی روستائیان 25

2-6-1 : اقتصادی 25

2-6-2 : اجتماعی و روانی 25

2-7 : انواع مهاجرت از بعد مكانی 25

2-7-1 : مهاجرت از روستا به شهر 26

2-7-2 : مهاجرت از روستا به روستا 26

2-7-3 : مهاجرت از شهر به روستا 26

2-8 : جایگاه امور زیربنایی در توسعه روستایی 27

2-9 : تشكیل جهاد سازندگی و توجه به امور ها پس از انقلاب . 28

2-9-1: وظایف و عملكرد جهاد در خصوص راه روستایی . 30

2-9-2 : عملكرد جهاد سازندگی در خصوص آبرسانی 30

2-9-3 : عملكرد جهاد در خصوص برق رسانی روستاها 31

2-10 : رویكرد های اساسی وزارت جهاد سازندگی 32

2-10-1 : توجه به اقشار فقیر روستایی 32

2-10-2 : توجه به زیرساخت های روستایی 32

2-10-3 : توجه به توسعه روستایی 33

2-11 : تاریخچه و روند مهاجرت روستائیان شهرها در ایران 33

2-12 : ابعاد مهاجرت روستائیان به شهرها 35

2-12-1 : بعد اول 35

2-12-2 : بعد دوم 36

ز

2-13: سؤالات تحقیق 37

2-14 : مبانی نظری تحقیق 38

2-14-1 : نظریه تفاوت ها یا نظریه جذب و دفع 38

2-14-2: نظریه دگرگونی و توسعه 40

2-14-3 : نظریه فایده هزینه 41

2-14-4 : نظریه درآمد انتظاری 42

2-15 : مطالعات پیشین 44

2-15-1 : سابقه تحقیق در خصوص مشاغل غیر كشاورزی ، ( صنایع روستایی و مهاجرت) 44

2-15-2 : سابقه تحقیق در خصوص فعالیت های عمرانی و مهاجرت 46

2-15-3 : زمین و مهاجرت . 46

فصل سوم

3-1 : مقدمه 48

3-2: روش تحقیق و ابزار جمع آوری اطلاعات 48

3-3: ابزار جمع آوری اطلاعات 48

3-4 : اعتبار و روایی اندازه گیری 49

3-5 : روش های جمع آوری اطلاعات 49

3-5-1 : روش پیمایشی 49

3-5-2 : سند پژوهی 49

3-6 : جامعه آماری و جمعیت نمونه 49

3-7 : تحلیل داده ها 50

3-7-1 : جدول 50

3-7-2 : نمودار 51

ح

3-7-2-1 : نمودار برداری . 51

فصل چهارم

4-1 : مقدمه 52

4-2 : توصیف و تحلیل داده ها 52

4-2-1 : شهرك صنعتی و اشتغال و مهاجرت 52

4-2-2 : هیأت 7 نفره اشتغال و مهاجرت 88

4-2-3 : دامداران اشتغال و مهاجرت 109

4-2-4 : تسهیلات و امكانات روستایی و مهاجرت 136

فصل پنجم

5-1 : نتیجه گیری 142

5-1-1 : شهرك صنعتی ، اشتعال و مهاجرت 142

5-1-2 : هیأت 7 نفره اشتغال و مهاجرت 142

5-1-3 : دامداران اشتغال و مهاجرت 143

5-1-4 : فعالیت های عمرانی و تسهیلات روستایی و مهاجرت 143

5-2 : پیشنهادات 143

5-2-1 : پیشنهادات در خصوص شهرك صنعتی و مهاجرت 143

5-2-2 : پیشنهادات در خصوص هیأت 7 نفره ومهاجرت 144

5-2-3 : یشنهادات در خصوص دامداران و مهاجرت 144

5-2-4 : پیشنهادات در خصوص عمران و تسهیلات روستایی و مهاجرت 145

پیوستها 146

چكیده :

پس از انقلاب اقدامات زیادی درخصوص بهبود شرایط زندگی روستائیان و جلوگیری از مهاجرت آنها به عمل آمده است در این راستا فعالتیهای انجام شده توسط اداره جهاد كشاورزی شهرستان كرج در بخش اشتهارد مد نظر قرار گرفت در این تحقیق از روش تمام شماری استفاده گردید و پس از استخراج اطلاعات از پرسشنامه ها و تدوین آنها به این نتیجه رسیدیم كه فعالیتهای متنوع اثرات یكسانی بر روند مهاجرت ندارند مثلاً شهرك صنعتی كوثر به مهاجرت پذیری برخی روستاهای اشتهارد كمك كرده است اقدامات هیأت هفت نفره مانع مهاجرت روستائیانی شده است كه زمین دریافت كرده اند و اشتغال زائی خوبی برای افراد بی كار ایجاد كرده است . دامدارانی كه مجوز بهسازی دریافت كرده بودند نیز اشتغال زائی خانوادگی خوبی را ایجاد كرده اند در ضمن با مقایسه روند مهاجرت در سالهای اخیر و طرح های اجرا شده در سه روستای این بخش این نتیجه حاصل شد كه روستائی كه طرح های زیادی در آن اجرا شده بود مهاجر پذیر تر بود و روستایی كه طرح های كمتری در آن اجرا شده بود مهاجر فرست بود .

با محاسبه خالص مهاجرت روستاهای بخش اشتهارد با فرمول ریاضی به این نتیجه رسیدیم كه در مجموع روستاهای این بخش دارای خالص مهاجرت منفی بوده ومهاجر فرست می باشند یعنی با وجود اشتغال‌زایی فعالیت های جهاد مهاجرت از روستاها ادامه یافته‌است و این فعالیت ها نتوانسته تمام روستائیان را منتفع گرداند .

1-1مقدمه:

در این فصل به رابطه بین مهاجرت وتوسعه اشاره ای مختصر نموده ایم. سپس بیان مساله را مطرح كرده ایم.

در قسمت بعدی سهم برنامه های عمرانی اجرا شده را قبل از انقلاب به طور مختصر شرح داده ایم تا سهم كم بودجه های عمرانی را به روشنی در زمان قبل از سال 1357 نشان دهیم.

اهمیت موضوع تحقیق نیز در ادامه آمده است پس از آن دلایل انتخاب موضوع را بصورت مختصر بیان نموده ایم.

تعاریف عملیاتی، محدوده تحقیق ومحدودیت های تحقیق از موارد قابل ذكری است كه در این فصل گرد آمده است.

1-2 مهاجرت كمك به جریان توسعه یا سدی در مقابل آن:

روستا نخستین سكونت گاه بشری وبستر فعالیت های كشاورزی بوده است. به مرور زمان و با گسترش شهرها ساكنان روستاها بدلیل امكانات و زمینه های مناسب اشتغالی كه در شهرها وجود داشت به سمت شهرها كشیده شدند.

مهاجرت به شهرها درآفریقا، آسیا وآمریكای لاتین با نرخ بی سابقه ای جریان دارد و دلیل عمده آن ركود اقتصادی در مناطق روستایی بوده است.

اگر با دیدی تاریخی به این موضوع نگاه كنیم متوجه می شویم با انجام فعالیتهایی كه در محیط های روستایی صورت گرفته تغییراتی نیز در این محیط ها ایجاد شده است.مثلا با انجام برنامه اصلاحات ارضی تغییرات متفاوتی در محیط های روستایی مشاهده می شود تجربه اصلاحات ارضی هند نشان داد كه فرد روستایی از این اصلاحات سودی نبرده ولی تجربه كشور كره جنوبی موضوع دیگری را نشان میدهد. لذا این تغیرات از كشوری به كشور دیگر متفاوت است.برای بیان بهتر این موضوع به مثال دیگری اشاره می كنیم در كشوری ممكن است احداث راهها وبهبود شبكه سراسری باعث گردد روستائیان به راحتی به محل كار خود رفت و آمد كنندوسكونتگاه خود را تغییر ندهند ولی در كشور دیگر ممكن است باعث كاهش هزینه مهاجرت گردد وروستائیان تشویق به مهاجرت شوند.

عمران روستاها شامل فعالیت هایی از قبیل امور زیربنایی ،خدماتی،فرهنگی و… بوده وبعنوان جزئی از راهبرد توسعه روستایی قابل بررسی است.هدف بنیادین برنامه های توسعه روستایی همبسته بازسازی سبك زندگی روستایی از طریق فراهم آوردن امكانات زیربنایی اجتماعی و فیزیكی در مناطق روستایی است.علت مهاجرت كسانی كه به شهر مهاجرت می كنند نه تنها شغل بلكه دسترسی به آموزش درمان ومسكن با كیفیت تر نیز هست لذا بهبود بخشیدن به شرایط زندگی كه هدف توسعه روستایی همبسته است،باید تاثیر مهمی در جریان های مهاجرت داشته باشد. بعلاوه عده ای اعتقاد دارند كه مهاجرت رشد اقتصادی را تحریك وتقویت می كند كه تفكر آنهارا در مدل زیر نشان میدهیم.

حركت نیروی كار از محیط فعالیتهای روستایی كم بازده به سمت بخش های نوین خدماتی وشهری

افزایش سطح متوسط درآمدها

تحریك رشد اقتصادی

و در نهایت پدیده مهاجرت به توسع كمك می كند چرا كه رشد اقتصادی یكی از اجزاء توسعه است.

عده ای دیگر نیز اعتقاد دارند كه مهاجرت برای مناطق روستایی وشهری زیان هایی را به دنبال داشته ورفاه اجتماعی را تقلیل داده است. كه نحوه تفكر آنها را به شكل زیر نشان می دهیم.

با ازدحام جهت در مناطق شهری به علل مهاجرت (روستایی،سایركشورها) وافزایش طبیعی جمعیت(افزایش طبیعی جمعیت بومی+جمعیت مهاجر،جمعیت مناطقی كه در نتیجه آلودگی مناطق شهری، تمركز ثروت ودرآمد وسرمایه انسانی، منافع فردی، زیان های وارده به مناطق شهری وروستایی،رفاه اجتماعی. الحاق به شهر جزء مناطق شهری محسوب می شوند و..)

آلودگی مناطق شهری

تمركز ثروت و درآمد وسرمایه انسانی

منافع فردی

زیانهای وارده به مناطق شهری و روستایی

رفاه اجتماعی

مطالعاتی كه در كشورهای مختلف ازقبیل(هند،كره جنوبی ، اندونزی ، ونزوئلا ، تانزانیا ، مالزی ، برزیل ، پاكستان ، لهستان و…)صورت گرفته است نشان می دهند كه فعالیت های عمرانی و اقتصادی اثرات مختلفی بر روند مهاجرت داشته برخی از این فعالیت ها مهاجرت را افزایش می دهد و برخی دیگر ان را كاهش می دهند.

1-3 بیان مساله:

مطالعات روستایی از دیرباز مورد توجه پژوهشگران متعددی از جمله جامعه شناسان، جغرافی دانان واقتصاد دانان بوده است وهریك با ملاك های خود به روستا ومسایل آن نگریسته اند.

با مطالعه آثار این پژوهشگران می توان استعدادهای مناطق روستایی را شناسایی نمود و از این استعدادها در جهت توسعه روستا بهره برد.

مهاجرت از نقاط روستایی به شهرها واز نقاط كمتر توسعه یافته به نقاط توسعه یافته تر مشكلات خاصی ایجاد كرده ودر بسیاری از كشورها« پدیده مهاجرت» تبدیل با « مشكل مهاجرت »شده است(جوان ،1380)

تهران بصورت یك قطب مهاجرپذیر در قبل از سال 1365 ومهاجرپذیر ومهاجر فرست درسال 1375 ظاهر گردیده است(مقایسه سرشماری های عمومی نفوس ومسكن سالهای 65و75)

تهران بعنوان مركز سیاسی كشور بیشترین امكانات زیربنایی تولیدی،خدماتی،توزیعی وتسهیلات اجتماعی ودرمانی را در خود جای داده است.بدیهی است در یك نگاه كلی تمركز اغلب امكانات د رتهران چهره توسعه یافته ای را از آن در ذهن افراد منعكس می سازد. تهران حدود18% مهاجران كل كشور را در دهه 75-65 به سوی خود جلب كرده است. گروه عمده ای از دانشجویان در مراكز بخش دولتی وغیردولتی مشغول به تحصیلند حدود نیمی از اعضاء هیات علمی دانشگاههای دولتی در تهران زندگی می كنند.

از نظر خدمات درمانی = بهداشتی استان تهران به یك سطح استاندارد دست یافته است وبرای هر 1000 نفر 9/2 تخت بیمارستانی وجود دارد در حالی كه در سطح كشور برای هر هزار نفر 73/1تخت وجوددارد. از نظر فرصت های اشتغال بویژه در زمینه صنعت 2/31 درصد كارخانه های بزرگ كشور در استان تهران مستقر شده است.

از نظر امكانات فرهنگی، تفریحی استان تهران در مقایسه با هر كدام از سایر استان های كشور وضعیت بهتری را دارا است(مجله برنامه و بودجه سال س 1376)

حال این سئوال پیش می آید كه آیا با ارائه امكانات وخدمات بهتر به روستائیان وتوجه به مبدا (روستا) مهاجرت سیرنزولی خواهد گرفت یا خیر؟

عمران وتوسعه پدیده پیچیده ای است كه دلالت بر یك مفهوم كلی می كند كه خود ممكن است به عنوان رشد اقتصادی تفهیم گردد ویك مفهوم كیفی كه خود میتواند به عنوان ایده خوشبختی وسعادت ورفاه عمومی مردم روستاها ارائه شود.رشد اقتصادی پدیده ای است كه بوسیله افزایش درامد ملی ودرآمد سرانه قابل اندازه گیری است. افزایش درآمد سرانه رفاه وخوشبختی مردم را درپی دارد كه ارتقاء مردم به استاندارد زندگی بالاتری شاخصه آن است. استاندارد زندگی هم یك تصور پیچیده ای است كه اندازه گیری كمی ان مشكل است وشامل عوامل متعدد و مختلفی از قبیل سطح برخورداری مردم از امكانات عمومی مانند غذا، لباس،مسكن،بهداشت،آموزش وپرورش تفریحات سالم امنیت واقناع روحی می باشد.

هدف عمران وتوسعه روستایی به موازات افزایش تولید ودرامد شامل توزیع عادلانه درامد،افزایش اشتغال ،بهداشت ومسكن بهتر، تغذیه بهتر برای همه روستائیان ،توسعه وتعمیم موقعیت های آموزشی برای همه تقویت امور اداره بوسیله خود روستائیان از طریق تعاون وتفاهم، ریشه كن كردن فقر روستایی واعتلای عدالت اجتماعی درسطح روستاها می باشد(عبدالحمید خان،1345)

البته به موضوع فوق 2 ایراد وارد است.

اولا: عمران وتوسعه روستایی را نمی توان مترادف یكدیگر شمرد زیرا در این صورت به مشكلی بر می خوریم روستاهایی وجود دارد كه طرح های عمرانی زیادی در آنها اجرا شده است در حالی كه امروزه جمعیت كمی را در خود جای داده اند ویا خالی از سكنه شده اند. لذا طرح های عمرانی هیچ كمكی به فقیرترین وحاشیه ای ترین افراد كه در توسعه روستایی بسیار مورد توجه هستند نكرده است (میردامادی،1384)

ثانیا: همیشه افزایش درامد سرانه ملاك خوشبختی مردم نیست.بلكه بایستی برابری در توزیع درآمدهانیز مدنظر قرار گیرد.مثلا ممكن است در كشوری درآمد سرانه بالا باشد ولی دهك هایی بیشترین درآمد را به خود اختصاص داده باشند وبه تعبیر دیگری گروه اندكی از افراد جامعه سهم نسبتا زیادی از درآمد كل را به خود اختصاص داده باشند(طبیبیان ،1382)

1-4مروری بر تاثیرات برنامه های عمرانی (1356-1327)درروند مهاجرت روستائیان به شهرها:

برنامه های عمرانی اجرا شده طی سالهای 1356-1327 متشكل از 2برنامه هفت ساله(برنامه اول ودوم عمرانی)وسه برنامه پنج سالهس (برنامه سوم تا پنجم عمرانی )بود.

1-4-1:برنامه عمرانی (1334-1227):

بخش كشاورزی 8/24 درصد از كل اعتبارات را به خود اختصاص داد وبعنوان یك اولویت مطرح گردید. در بخش كشاورزی عمران ناحیه ای در دشت مغان مدنظر بود.

راههای درجه یك ودو كه به شهرها ختم می شد و ایجاد بنادر وایستگاههای راه آهن نیز به توسعه شهری كمك فراوانی كرد. درواقع اعتبارات تخصیص یافته به تجهیز وتوسعه شهرها مربوط بوده و میتوانست در امر مهاجرت روستائیان به شهرها موثر واقع شود. طی این دوره بحث « ملی كردن » صنعت نفت پیش آمد وانگلیس نیز نفت ایران را تحریم كرد ولذا پولی برای پروژه ها مهیا نشد وبرنامه اول به مدت دوسال اجرا شد.در این برنامه بخش معینی برای عمران روستاها وجود نداشت.

1-4-2 برنامه عمرانی دوم(1344-1331):

فصل كشاورزی وآبیاری 1/31 درصد از هزینه هارا دربرداشت كه برای سد سازی واتمام پروژه های برنامه اول در نظر گرفته شده بود. در این دوره مكانیزاسیون كشاورزی مورد توجه قرار گرفت كه در سالهای اتی نقش خود را نشان دادو باعث جانشینی ماشین بجای نیروی كار ودر نتیجه بیكاری روستائیان و در نهایت باعث مهاجرت های روستایی گردید.

در این دوره صنعت نساجی،صنعت قند وصنعت سیمان 4/77 درصد از اعتبارات هزینه شده فصل صنایع ومعادن راجذب كرده بودند بطور عمده در شهرها وحومه آنها احداث شدند كه نیاز این كارخانه ها به نیروی كار به مهاجرت روستائیان انجامید.

تنها موردی كه مختص به روستاها بود فعالیت عمران دهات واراضی بایر نام داشت.

در این برنامه 5/4 درصد از سهم بخش كشاورزی برای عمران 65000 ده (كه بیش از 70% جمعیت كشور را در خود جای داده بود) هزینه گردید.

1-4-3 برنامه عمرانی سوم(1346-1342):

در این برنامه چرخش الگوی توسعه اقتصادی از محوریت بخش كشاورزی به مبنا قرار گرفتن صنعت را شاهد هستیم.

طی این برنامه شاهد افزایش بیكاری هستیم و در كل سیاست های تعیین شده نتیجه عكس داد(باری یر، 1363) كشاورزی و آبیاری 1/23 درصد از اعتبارات را به خود اختصاص داد.

از این مقدار 8/45 درصد مربوط به آبیاری و 2/54 درصد در جهت اجرای اصلاحات ارضی مصرف شد.

انجام اصلاحات ارضی در طول این برنامه كه موجب مهاجرت هزاران روستایی به شهرها وتشدید رشد بخش خصوصی شد از یك سو نیروی كار ارزان برای فعالیت های اقتصادی در شهرها،اعم ازصنعت، ساختمان وخدمات را فراهم ساخت و از سوی دیگر بازارهای روستایی را به روی كالاهای وارداتی گشود.

در بخش صنعت هم اولویت این برنامه ورود واستقرار صنایع ساختمانی وكالاهای سرمایه ای وواسطه ای قرار داشت كه برایند آنها جلب وجذب مهاجران روستایی بیشتر برای انبوه سازی وفعالیت های ساختمانی وگسترش فیزیكی شهری وتوسعه شهرنشینی بود.

در این برنامه عمران روستایی جزیی از بخش كشاورزی در نظر گرفته شد ولی جایگاه خاص ومعینی برای آن منظور نشده بود در مجموع در مورد عمران وتوسعه روستایی هدف مشخص وجامعی دنبال نمی شد.اگرسهم اعتبارات عمران روستایی(73/4 میلیارد ریال) را با سهم اعتبارات عمران شهری(2/7 میلیارد ریال) را با هم مقایسه كنیم درمی یابیم كه عمران شهری اولویت بیشتری داشته است.

سرمایه گذاری عمرانی برای هر فرد روستایی 76 ریال بود كه این مبلغ 40/1 سرمایه ای است كه برای هر فرد شهری از طرف دولت سرمایه گذاری شده بود.این توزیع نابرابر به روشنی شكاف عمیق موجود بین شهر و روستا را نشان می دهد. این امر مشوق مهاجرت میلیون ها روستایی به شهرهامی شد بطوری كه روند افزایش مهاجرت از سال 1345 به بعد شتاب گرفت.

د:برنامه عمرانی چهارم(1351-1347):

فصل كشاورزی ودامپروری از كل درصدهای پرداختی برنامه 1/8 درصد را كسب كرد.لذا سرمایه گذاری كافی برای توسعه بخش كشاورزی انجام نگرفت تا بدینوسیله وضع درآمد كشاورزان هم اندكی بهبود یابد زیرا اولین ومهمترین عامل موثر در مهاجرت روستائیان به شهرها كم درآمدی وسختی معاش آنان بود عمران شهری و ساختمان ومسكن دو فصلی بود كه روی هم رفته تاثیر مستقیم و به سزایی در افزایش روند مهاجرت روستایی داشتند.چرا كه ساختمان سازی كه به نیروی كار ساده وبدون تخصص نیاز داشت كارگران خود را از میان مهاجران روستایی در شهرها جذب می كرد.

در این برنامه تاكید زیادی بر صنعتی شدن گردیده بود.ولذا دولت به ایجاد صنایع سنگین مانند كارخانه ماشین سازی تبریز واراك وذوب آهن اصفهان در نزدیكی شهرهای تبریز، اراك و اصفهان مبادرت نمود. یكی از شروط لازم برای تولید آن كارخانه ها تامین نیروی انسانی مورد نیاز بود لذا تحقق این امر مستلزم تشدید حركت انتقالی جمعیت از روستا به شهر بود.

طی این برنامه فصل مجزایی با 9/8 میلیارد ریال بعنوان « نوسازی ده ها » در نظر گرفته شد.عمران روستایی در برنامه عمرانی چهارم از اهداف وسیاستهای نسبتا مشخص تری برخوردار بود ولی درآن به صورت بلندپروازانه ای برجنبه های رفاهی عمران روستایی تاكید شده بود و در نهایت در این برنامه عمران وتوسعه روستایی محدود به بعد فیزیكی عمران ده ها ومنحصر به ایجاد بعضی از تاسیسات شد.

1-4-5 برنامه عمرانی پنجم(1356-1352):

فصل كشاورزی و منابع طبیعی 6/6 درصد از كل اعتبارات برنامه را به خود اختصاص دادند كه این میزان بودجه با توجه به جمعیت شاغل در بخش كشاورزی بسیاراندك بود. درمجموع می توان گفت كه مقدار قابل توجهی از اعتبارات عمرانی این برنامه صرف اموری شد كه افزایش روند جابجایی جمعیت از روستاها به شهرها را در پی داشت وسالهای دهه 1350دوره مهاجرت های شدید روستایی به شمار می آید زیرا دراین دوره از یك سو شاهد افزایش چشم گیر درامد كشوراز محل «فروش نفت» وسرازیر شدن درآمدهای اضافی به بخش های مختلف شهری هستیم كه نتیجه آن احداث كارخانه های جدید وافزایش سهم اشتغال در بخش خدمات بود. از سوی دیگر با تشدید عملكرد عوامل جاذبه شهری در اثر ساخت وسازها وفعالیت های عمرانی در شهرهای بزرگ وقوت یافتن عوامل دافعه روستا به دلیل افزایش فشارهای جمعیتی مهاجرت های مذكور سرعت زیادی داشت.هر دو مورد فوق باعث روانه شدن سیل نیروی كار روستایی به شهرها بود.

سهم بودجه عمران ونوسازی روستاها از كل بودجه عمرانی 8/1 درصد بود.

در این برنامه تجهیز نیروی انسانی لازم ومواد مصالح مورد نیاز برای ایجاد راههای روستایی وگسترش شبكه انتقال نیرو به روستاها بسیار مشكل بود.

در سال 1355 صرفه جوئی در مصرف اعتبارات عمرانی آغاز شد ومحروم كردن روستاها آسانتر از همه جا بود.

لذا اغلب طرح های پیش بینی شده به اجرا در نیامد (مرتضوی تبریزی1383)

لذا ذكر این ضرب المثل در اینجا خالی از لطف نیست فقرا آخرین افرادی هستند كه استخدام می شوند واولین افرادی هستند كه اخراج می شوند( چمبرز ، 1997 )

با پیروزی انقلاب اسلامی در سال 1357 همراه با تغییر نگرش كلی در سطح كشور برخورد با روستا ومسایل مربوط به ان دچار دگرگونی شد و با توجه به اهداف وماهیت انقلاب جهت گیری قانون اساسی برای رشد واعتلای جامعه انسانی تجدید سازمان وجهت گیری كل نظام در ابعاد مختلف اجتماعی ،فرهنگی ، وعدالت اجتماعی سازمان ها ونهادهای دولتی مختلفی تشكیل شدند كه یكی از نهادهای تشكیل شده جهاد سازندگی بود(ركن الدین افتخاری،1370)

جهاد سازندگی بعنوان اصی ترین ارگان عهده دار وظایف دولت در توسعه روستاها ،سرمایه گذاری نسبتا قابل توجهی در زمینه های آموزشی،بهداشتی،كشاورزی وبطور كلی در زمینه ارائه خدمات زیربنایی انجام داده است. یكی از اهداف این گونه فعالیت ها كاهش نرخ مهاجرت روستائیان به شهرها می باشد. لذا در این تحقیق میزان دستیابی با این هدف مورد سنجش قرار خواهد گرفت.

در سال 1379 جهاد سازندگی ووزارت كشاورزی ادغام شدند و وزارتخانه جدید جهاد كشاورزی شكل گرفت.ازآنجا كه هم اكنون نیز فعالیت های جهاد كشاورزی مرتبط با محیط های روستایی است و شهرك صنعتی كوثر كه توسط اداره عمران جهادسازندگی شكل گرفته توسط اداره جهاد كشاورزی اداره می شود لذا از لفظ جهادكشاورزی بجای جهاد سازندگی در عنوان تحقیق استفاده گردید.

1-5 اهمیت موضوع:

اهمیت بررسی این موضوع از دو جهت قابل تامل وتوجه است.

1)توجه زیادی كه پس از انقلاب اسلامی به عمران روستاها داده شده است.

2)مساله مهاجرت روستایی

توسعه اقتصادی تاریخی اروپای غربی و ایالات متحده آمریكا با تغییر مكان نیروی كار از مناطق روستایی به مناطق شهری همراه بود(یعنی مهاجرت از مناطق كشاورزی به مناطق صنعتی)

در فاصله سالهای1940-1820حدود60 میلیون نفر اروپایی به آمریكا مهاجرت كردند(فیلیپ مارتین،1383)

ولی مهاجرت مازاد بر فرصت های شغلی هم نشانه توسعه نیافتگی كشورهای جهان سوم وهم عامل كمك كننده وبه عقب ماندگی این كشورهاست.(تودارو،1942)

مهاجرت های بی رویه در كشورهای جهان سوم اثرات سوئی را در نقاط مهاجر فرست (روستا)ومهاجر پذیر شهر بجا می گذارد.

اثرات منفی مهاجرت بر مبدا عبارتنداز:

1-كاهش نیروی كار در روستاها

2-افزایش دستمزد كارگران روستایی

3-ركود كشاورزی

4-كاهش كیفیت نیروی كار( ازطریق مهاجرت تحصیل كرده ترها)

مهاجرت باعث خروج افرادی از مناطق روستایی میشود كه میتوانستند كشاورزی را نوسازی كرده وشیوه های جدید در آن بكار برند

(1975،Addo)

اثرات منفی مهاجرت بر مقصد عبارتند از:

1-افزایش تقاضا برای تسهیلات

2-افزایش قیمت زمین واجاره

3-كاهش دستمزدها از طریق افزایش عرضه نیروی كار

4-حاشیه نشینی

5-بیكاری وكم كاری و ……….

این موارد اهمیت مطالعه مهاجرت های روستایی را آشكار می سازد.

هدف بیشتر راهبردهای توسعه روستایی كند كردن آهنگ مهاجرت روستائیان به شهرهاست. از آنجا كه اغلب روستانشینان به دلیل كمبود وشغل ویادرآمد مناسب مهاجرت می كنند، با افزایش فرصت های شغلی كشاورزی و غیركشاورزی وبالابردن درآمد میتوان انتظار داشت كه مهاجرت از نقاط روستایی كاهش یابد.

از گذشته دو راهبرد توسعه روستایی بكار گرفته شده است: یكی سیاست توسعه كشاورزی سرمایه بر و دیگری سیاست توسعه روستایی همبسته (الف)سیاست توسعه كشاورزی

تاپیش از نیمه دهه 1970 بیشتر برنامه های توسعه روستایی همان توسعه كشاورزی سرمایه بر بود. هدف این گونه برنامه ها افزایش تولید به كمك استفاده از تكنولوژی پیشرفته است بدون توجه به جنبه های اشتغال یا برابری. این برنامه ها در كاهش روند مهاجرت روستائیان به شهرها در حد گسترده ای شكست خوردند.یكی از دلایل كه تكنولوژی جدید اشتغال اندكی را بوجود می آورد همراهی این برنامه ها با استفاده بیش از حد از روش ماشینی دركشتزارهای بزرگ بوده است. كشتزارهای بزرگ كارگر مزد بگیر استخدام می كنند وهدفشان به دست آوردن حداكثر سود است. این گونه كشتزارها اغلب می توانند بهره وری كار را افزایش دهند ولی به اندازه كشتزارهای كوچك خانوادگی اشتغال ایجاد نكرده وزمین زیادی را مورد استفاده قرارنمی دهند (Ishikawa.1978)

ب)توسعه روستایی همبسته:

این نوع سیاست شامل اصلاحات ارضی عرضه اعتبارات وامكانات فیزیكی وزیر بنایی بكارگیری تكنولوژی كاربر دركشاورزی بهبودبخشیدن به بهداشت وسلامت روستایی افزایش فرصت های شغلی غیركشاورزی در مناطق روستایی و خط مشی های حمایتی در سطح ملی می شود.

این فعالیت ها تاثیرات مختلفی بر مهاجرت روستائیان دارند. ولی در مجموع می توان گفت این فعالیت ها می تواند فاصله توسعه ای بین شهر وروستا را كم كرده وانگیزه روستائیان را برای مهاجرت كمتر ووابستگی آنان را به روستا و فعالیت های روستایی بیشتر نماید.

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

مونوگرافی شهرستان بوکان با تکیه بر آداب و رسوم ازدواج در word

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 مونوگرافی شهرستان بوکان با تکیه بر آداب و رسوم ازدواج در word دارای 114 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد مونوگرافی شهرستان بوکان با تکیه بر آداب و رسوم ازدواج در word  کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی ارائه میگردد

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ريختگي احتمالي در متون زير ،دليل ان کپي کردن اين مطالب از داخل فایل ورد مي باشد و در فايل اصلي مونوگرافی شهرستان بوکان با تکیه بر آداب و رسوم ازدواج در word،به هيچ وجه بهم ريختگي وجود ندارد


بخشی از متن مونوگرافی شهرستان بوکان با تکیه بر آداب و رسوم ازدواج در word :

مونوگرافی شهرستان بوکان با تکیه بر آداب و رسوم ازدواج در word
فهرست مطالب

عنوان صفحه

فصل اول: كلیات پژوهش

مقدمه: ………………………………………………………………………………….. 2

1-1- بیان مسئله ……………………………………………………………………….. 4

1-2- ضرورت و اهمیت موضوع …………………………………………………….. 5

1-3- سوالات تحقیق……………………………………………………………………. 5

1-4- هدف تحقیق………………………………………………………………………. 6

1-5- پیشینه تحقیق……………………………………………………………………… 6

1-6- روش تحقیق………………………………………………………………………. 7

1-7- محدودیت های تحقیق…………………………………………………………….. 9

1-8- مفاهیم…………………………………………………………………………….. 9

1-9- زمان و جامعه تحقیق……………………………………………………………. 10

1-10- مكان تحقیق: جغرافیای تاریخی گرمسار……………………………………… 12

1-10-1-حدود و موقعیت ویژگی های طبیعی………………………………………… 13

1-10-2- ویژگی های جمعیتی شهرستان گرمسار……………………………………. 14

1-10-3- وضع سواد و وضعیت اجتماعی …………………………………………… 15

1-10-4- تقسیمات داخلی……………………………………………………………… 17

1-10-5- نژاد مردم گرمسار………………………………………………………….. 17

1-10-6- زبان و لهجه های محلی گرمساری ………………………………………… 18

1-10-7- مذهب مردم گرمسار……………………………………………………….. 19

1-10-8- آداب و اخلاق – عقاید و افكار……………………………………………… 19

1 – 10-9- سرگرمیها ،‌جشنها و همگروهی ها………………………………………. 20

1 – 10 – 10 – آب و هوا…………………………………………………………… 23

1 – 10 – 11 – رودها……………………………………………………………….. 24

1 – 10 – 12 – پستی و بلندی……………………………………………………….. 26

1 – 10 – 13 – زندگی كشاورزی…………………………………………………… 29

1 – 10 – 14 – محصولات كشاورزی………………………………………………. 29

1 – 10 – 15 – درختان میوه گرمسار (‌باغدار ی)‌………………………………….. 33

1 – 10 – 16 – پوشش گیاهی……………………………………………………….. 37

1 – 10 – 17 – حیوانات وحشی…………………………………………………….. 38

1 – 10 – 18 – زندگی دامپروری…………………………………………………… 38

1 – 10 – 19 – صنایع دستی………………………………………………………… 40

فصل دوم : ادبیات پژوهش

مقدمه…………………………………………………………………………………… 43

2 – 1 – تعریف بازی از دیدگاه صاحب نظران……………………………………… 44

2 – 2 – بازیهای كهن………………………………………………………………… 45

2 – 3- بازیهای ایرانی………………………………………………………………… 46

2 – 4 – طبقه بندی بازیهای سنتی……………………………………………………. 48

2 – 5 – برخی ویژگی های بازیهای سنتی…………………………………………… 50

2 – 6 – انواع بازی…………………………………………………………………… 53

2 – 7 – ریشه های بازیهای كودكانه…………………………………………………. 55

2 – 7 – 1 – عناصر بنیادین زندگی به ویژه خاك و آب…………………………….. 55

2 – 7 – 2 – پدیده های طبیعی………………………………………………………. 57

2 – 7 – 3 – پیوند انسان با جانوران………………………………………………… 57

2 – 7 – 4 – كار گروهی…………………………………………………………….. 58

2 – 7 – 5 – آیین های اسطوره ای و جادویی……………………………………….. 59

2 – 7 – 6 – سنت ها و آیین های ملی و دینی و اجتماعی كه ریشه های چندگانه دارند 61

2 – 7 – 7 – جنگ ها و تمرین های جنگی از بن مایه های مهم در تقلید بازی كودكان 62

2 – 7 – 8 – حركت و كنش های بدنی………………………………………………. 63

2 – 7 – 9 – بازیهایی كه ریشه در اصل لذت جویی دارند………………………….. 64

2 – 7 – 10 – زبان و نیاز به پیوند اجتماعی………………………………………. 67

فصل سوم : دیدگاه صاحب نظران در زمینه بازی

مقدمه…………………………………………………………………………………… 71

3 – 1 – نظریات پیشوایان و بزرگان اسلامی………………………………………… 72

3 – 2 – نظریه های دانشمندان……………………………………………………….. 74

3 – 2 – 1 – نظریه كارایی یا انرژی اضافی………………………………………… 74

3 – 2 – 2 – نظریه استراحت یا رفع خستگی ………………………………………. 74

3 – 2 – 3 – نظریه اجمال فعالیت های اجدادی……………………………………… 75

3 – 2 – 4 – نظریه پیش تمرین……………………………………………………… 75

3 – 2 – 5 – نظریه پویای دوران كودكی……………………………………………. 76

3 – 2 – 6 – نظریه پیاژه…………………………………………………………….. 76

3 – 2 – 7 – نظریه تصفیه و پالایش………………………………………………… 78

3 – 2 – 8 -نظریه اجتماعی شدن……………………………………………………. 78

3 – 2- 9 – نظریه تكوین شخصیت………………………………………………….. 79

فصل چهارم : چارچوب نظری

مقدمه…………………………………………………………………………………… 81

4 – 1 – كاركرد………………………………………………………………………. 82

4 – 2 – مكتب كاركردگرایی…………………………………………………………. 82

4 – 3- كاركرد اجتماعی بازی ها…………………………………………………….. 84

4 – 4 – بازی و فرایند جامعه پذیری…………………………………………………. 86

4 – 5 – كاركرد جسمی و ذهنی بازی ها…………………………………………….. 89

4 – 6 – كاركرد بازی در رشد عاطفی……………………………………………….. 90

4 – 7 – مكتب اشارعه گرایی………………………………………………………… 90

4 – 8 – مكاتب اشاعه گرا……………………………………………………………. 91

4 – 8 – 1 – مكتب اشاعه آلمان……………………………………………………… 91

4 – 8 – 2 – مكتب اشاعه انگلیس…………………………………………………… 91

4 – 8 – 3 – مكتب اشاعه آمریكا…………………………………………………… 91

4 – 8 – 4 – نقطه محوری نظریه اشاعه گرایی…………………………………….. 92

فصل پنجم : یافته های تحقیق

مقدمه :…………………………………………………………………………………. 94

5 – 1 – مراحل بازی های سنتی…………………………………………………….. 95

5 – 2 – نحوه یارگیری……………………………………………………………….. 96

5 – 3- بازیهای پیش دبستانی…………………………………………………………. 97

1 – زنگوله پا…………………………………………………………………………. 97

2 – دالی بازی…………………………………………………………………………. 98

3 – دسی دسی…………………………………………………………………………. 98

4 – اتل متل توتوله……………………………………………………………………. 98

5 – عروسك بازی…………………………………………………………………….. 99

6 – كلاغ پر………………………………………………………………………….. 100

7 – لیلی لیلی حوضك………………………………………………………………… 100

8 – سایه بازی………………………………………………………………………… 101

5 – 4 – بازیها و سرگرمی هایی كه در دوران دبستان مرسوم می باشد …………… 101

1 – قایم باشك…………………………………………………………………………. 101

2 – هفت سنگ بالا…………………………………………………………………… 102

3 – بازی چال گردو………………………………………………………………….. 103

4 – گل بازی یا خاك بازی…………………………………………………………… 104

5 – بازی جور كن……………………………………………………………………. 104

6 – نخ بازی………………………………………………………………………….. 105

7 – بازی كله شیطان…………………………………………………………………. 106

8 – بادبادك بازی……………………………………………………………………… 106

9 – فرفروك بازی……………………………………………………………………. 107

10 – شمشیر بازی…………………………………………………………………… 107

11 – الك دلك…………………………………………………………………………. 107

12 – بازی لپ پره…………………………………………………………………… 109

13 – چارقد بازی…………………………………………………………………….. 109

14 – آسیا به چرخ……………………………………………………………………. 110

15 – بالابلندی………………………………………………………………………… 111

16 – بازی گرگ آمده گله ببره………………………………………………………. 111

17- بازی اوستا بدو…………………………………………………………………… 112

18 – بازی سك سك………………………………………………………………….. 112

19 – بازی جفتك چاركش……………………………………………………………. 112

5 – 5 – بازی های نوجوانی و جوانی………………………………………………. 113

1 – بازی وسطی……………………………………………………………………… 113

2 – كشتی یا زورآزمایی……………………………………………………………… 114

3 – طناب كشی………………………………………………………………………. 114

4 – ملق بازی………………………………………………………………………… 115

5 – قلاب سنگ بازی………………………………………………………………… 115

6 – بازی عروس و داماد…………………………………………………………….. 116

7 – سوار سوار یا پیاده سوار………………………………………………………… 116

8 – آقاج توپی………………………………………………………………………… 117

9 – اسب سواری……………………………………………………………………… 117

10 – تیراندازی………………………………………………………………………. 118

11 – او بازی………………………………………………………………………… 118

5 – 6 – بازیهای عمومی : مخصوص تمام شرایط سنی ( بازیهای فكری )،‌به استثناء كودكان 119

5 – 7 – تحلیل كلی………………………………………………………………….. 121

5 – 8 – نتیجه گیری…………………………………………………………………. 122

پیوست………………………………………………………………………………… 126

مونوگرافی شهرستان بوکان با تکیه بر آداب و رسوم ازدواج در word
فهرست مصاحبه شوندگان……………………………………………………………. 127

منابع…………………………………………………………………………………… 132

مونوگرافی شهرستان بوکان با تکیه بر آداب و رسوم ازدواج در word
فهرست تصاویر

عنوان صفحه

تصویر 1-1- نقشه استان سمنان………………………………………………………. 10

تصویر 1-2- نقشه گرمسار……………………………………………………………. 11

تصویر 1-3- شهر گرمسار……………………………………………………………. 14

تصویر 1-4- حبله رود………………………………………………………………… 25

تصویر 1-5- منظره ای از كوههای شمالی گرمسار………………………………….. 27

تصویر 1-6- منظره ای از كوههای سردره گرمسار…………………………………. 28

تصویر 1-7- مزرعه لوبیا…………………………………………………………….. 31

تصویر 1-8- بوته بادنجان…………………………………………………………….. 32

تصویر 1-9- مزرعه خربزه در گرمسار……………………………………………… 32

تصویر 1-10- مزرعه یونجه در گرمسار…………………………………………….. 33

تصویر 1-11- مزرعه پنبه در گرمسار ……………………………………………… 33

تصویر 1-12- درخت انجیر …………………………………………………………. 34

تصویر 1-13- درخت انار……………………………………………………………. 35

تصویر 1-14- درخت مو……………………………………………………………… 35

تصویر 1-15- درخت پسته……………………………………………………………. 36

تصویر 1-16- باغ زیتون در گرمسار………………………………………………… 36

تصویر 1-17- بوته های گزدر گرمسار………………………………………………. 37

تصویر 1-18- گوسفند و بز…………………………………………………………… 39

تصویر 1-19- صنایع دستی…………………………………………………………… 40

تصویر 1-20- قالیچه………………………………………………………………….. 41

چكیده

بررسی و شناخت یک فرهنگ در گرو شناخت همه عناصر آن می باشد. در هر حوزه فرهنگی ما شاهد عناصر به هم پیوسته ای در آن حوزه می باشیم. بازی و تفریحات نیز از اجزای و عناصر فرهنگ یک جامعه محسوب می شوند که با توجه به شرایط اکولوژیک و فرهنگی دارای ماهیتی جداگانه و متمایز می باشد.

مردم شناسی متناسب با رویکرد علمی خود به مطالعه بازی ها وانواع کارکردهای آن می پردازد مردم شناسی آنرا در قالب «فولکلور» و به عنوان اجزاء هویت بخشی و کارکرد فرهنگ مورد بررسی و مطالعه قرار می دهد.

اهداف: شناخت بازیهای سنتی و معرفی بازیهای سنتی به عنوان جزئی از فرهنگ که دارای کارکردی خاص می باشند. و پی بردن به داشته‌های فرهنگی غنی کشور مان از گذشته تا به حال است.

فصل اول : کلیات پژوهش

مقدمه

1-1- بیان مسأله

1-2- ضرورت موضوع

1-3- سؤالات تحقیق

1-4- هدف تحقیق

1-5- پیشینه تحقیق

1-6- روش تحقیق

1-7- محدودیت های تحقیق

1-8- تعریف مفاهیم

1-9- زمان و جامعه تحقیق

1-10- مکان تحقیق

مقدمه :

انسان از آغاز حیات اجتماعی خود به بازی گرایش داشته و در هر دوره و زمان و در هر جامعه و فرهنگ و در هر گروه سنی و جنسی که بوده به گونه ای خود را با بازی سرگرم می کرده و از آن لذت می برده است . به عبارت دیگر بازی در همه عرصه های زندگی ناسوتی و لاهوتی انسان ، حتی در رقص و نمایش آیینی – مذهبی به شکل های گوناگون حضور و تجلی داشته است .

بازی مانند موسیقی ، رقص ، نقاشی و شعر صورتی فرهنگی دارد و همچون یک
رفتار اجتماعی ، شکل و محتوای فرهنگی آن ، با شکل و محتوای فرهنگی جامعه ای که در آن پدید آمده و به کار می رود ، تطبیق می کند . دوران خردسالی انسان عموماً با بازی های انفرادی می گذرد ، رفته رفته کودک رشد می کند و بزرگ می شود و به جمع بزرگ سالان می پیوندد ، به بازی های جمعی روی می آورد . با این گونه هر فرد در دوره ی زندگی انواع بازی های حسّی ، حرکتی ، تخیلی ، تقلیدی ، کلامی ، هوشی ، رقابتی ، برد و باختی ، مهارتی ، هنری ، تن ورزی و نیروزایی را تجربه می کند و به صورت سرگرمی ، بازی و ورزش به کار می بندد.

نظام های اجتماعی و فرهنگی جامعه بستگی دارد به شیوه و ابزار بازی ها و آفرینش نقش های متفاوت بازیکنان در بازی ها و عناصر سازنده ی زمینه و متن بازی ها ، کم و بیش بازتابنده ی ویژگی های زیست – محیطی و جامعه و فرهنگی است که از آنها برآمده اند . برخی بازیها ابتدایی و ساده و پرداختن به آنها نیاز به مهارت و فوت و فن ندارند ، در صورتی که برخی دیگر پیچیده اند و اجزای آنها به مهارت و قابلیت بازیکنان و به کارگیری اصول و قواعدی ویژه نیاز دارد .

پایگاه اجتماعی و طبقاتی و شرایط اقتصادی و فرهنگی مردم جامعه نیز کم و بیش در نوع بازی های رایج میان آنان و گزینش بازیچه ها و همبازی ها و یا محل و مکان بازی تأثیر گذار و تعیین کننده است . از این روست که شماری از بازی ها در برخی جامعه ها و گروه های اجتماعی خصوصیت طبقاتی می یابد و در انحصار طبقه و قشری خاص در می آیند ، مانند بازی چوگان ، گنجفه که در هر یک به قشری مرفه از جامعه قدیم ایران اختصاص داشت و در میان عامه مردم ، به ویژه قشرهای پایین اجتماعی و اقتصادی ، معمول نبود .

با گذشت زمان و آمد و رفت نسل ها و دگرگونی در نظام های اجتماعی ، فرهنگی و اقتصادی جامعه ها ، نام وشیوه ی بازی ها تطور می یابند و تغییر می کنند و یا بطور کلی از میان می روند و فراموش می شوند و بازی های دیگری جای آنها را می گیرند . بنابرین بازی نیز مانند عناصر دیگر فرهنگی به اقتضای وضع جامعه و فرهنگ رایج در جامعه تغییر صورت و ماهیت می دهد و با تطبیق خود با وضع و حالت اجتماعی و فرهنگی جامعه ، حیات دوباره می یابد . از این رو بقا و دوام هر بازی بستگی به نیروی تغییر یابی و پویایی و سازگاری آن بازی با محیط اجتماعی و فرهنگی خود دارد .

شناخت و درک خاستگاه جغرافیایی و فرهنگی بازی ها و تعیین هویت و روند تحول و تطور تاریخی آنها در هر جامعه ، از سویی به شناخت کلی شکل زندگی اجتماعی مردم و رفتارهای عینی و ذهنی گروه ها و قشرهای اجتماعی جامعه نیاز دارد ؛ از سویی دیگر ، چون شمار بزرگی از بازی ها بیانگر نوع رفتار های فرهنگی و روان – جمعی مردم جامعه برتابنده ی تجربه های دینی – آیینی و بعضاً تقلید و تکرار رفتارها و تجربه های نسل هستند ، بنابراین بررسی زمینه ی بازی ها و تجربه و تحلیل عناصر و اجزای سازنده ی الگوهای رفتاری در بازی ها می تواند پژوهشگران را تا اندازه ای در شناخت نوع و شکل جامعه و روابط اجتماعی و فرهنگی مردم و اوضاع اقلیمی جامعه ای که بازی ها در آن زاده و رشد کرده و بالیده اند ، کمک کند.

1-1- بیان مسأله

مردم شناسان کارکردگرا فرهنگ را به عنوان یک سیستم همبسته مطالعه می کنند . در این سیستم همبسته همه عناصر و اجزا در پیوستگی کامل با هم قرار دارند و هر کدام به نوعی نیازهای سیستم را بر آورده می کنند . مثلاً وقتی که به مطالعه یک جشن یا یک نوع بازی می پردازیم ، زمانی این مطالعه کامل است که ارتباط آنرا با خانواده ، سیاست ، دین …مشخص شده باشد . « بازی و تفریحات » بخشی از نظام فرهنگی هر جامعه محسوب می شوند که باعث متمایز شدن آن از سایر گروهها و جوامع دیگر می باشند . با نگاهی به اقوام و گروههای مختلف به این نکته پی خواهیم برد که « بازی و تفریحات » در تمامی جامعه دارای شاخصه های متمایز خود می باشند .

« مردم شناسان معتقدند یکی از ویژگیهای فرهنگ « فرهنگ عام ولی خاص است » ، که این امر بیانگر آن است که با وجود تشابه در کلیات و خطوط اصلی ، تفاوت های چشمگیری در اعمال ، رسوم و جلوه های فرهنگی دارند » . ( روح الامینی ، 1382 ، 19 )

« بازی ها و تفریحات » علاوه بر اینکه نمایی ویژه از هویت فرهنگی یک جامعه را نشان می دهند دارای کارکردهای ویژه خود می باشند . هویت اجتماعی کودک در بازیهای پیش دبستانی شکل می گیرد ، ضمن اینکه بخشی از اوقات زمانی کودک بدون برنامه ریزی سازمان یافته در گروه های همسال با انجام بازی ها و تجدید قوای جسمانی سپری می شود . در دوره های بعد فرد به بازی های جمعی و سازمان یافته روی آورده و بدین ترتیب با ظرافت های جمعی آشنا می شود . در دوره بعد از نوجوانی « بازی و تفریحات » بیشتری دارای کارکرد « گذران اوقات فراغت » می باشند . در هر حال ، فرد در جریان انجام بازی از طریق تجربه اعمال متفاوت شخصیت متمایز پیدا می کند .

در این پژوهش میدانی ، محقق بر آن است که به توصیف کامل « بازی و تفریحات » محلی « شهرستان گرمسار » متناسب با دوره های سنی متفاوت بپردازد .

1-2- ضرورت و اهمیت موضوع

بررسی و شناخت یک فرهنگ در گرو شناخت همه عناصر آن می باشد . در هر فرهنگی ما شاهد عناصر به هم پیوسته و ویژه آن حوزه می باشیم . بازی و تفریحات نیز از اجزاء و عناصر فرهنگ یک جامعه محسوب می شوند که با توجه به شرایط اکولوژیک و فرهنگی دارای ماهیتی متمایز و جداگانه می باشند . « بازی و تفریحات » دارای کارکردهای متعددی می باشند . رویکرد کارکرد گرا بیانگر آن است که « هر عمل اجتماعی و هر نهاد را با توجه به روابطی که با تمامی کالبد اجتماعی دارد در نظر بگیریم » ( روح الامینی ، 1382 ، 121 ) . کارکرد « بازی و تفریحات » با توجه به دوره های سنی تا حدودی متفاوت می باشد . شایسته یاد آوری است که انواع بازیها متناسب با دوره های سنی است ، به تدریج که به دوره های بالاتر می رسیم بازیها پیچیده تر و به عبارتی دیگر دارای شاخصه « فکری – ذهنی» می باشند . مردم شناسی ، جامعه شناسی و روان شناسی متناسب با رویکرد علمی خود به مطالعه « بازی ها » و انواع کارکردها می پردازند .

مردم شناسی بازیها را در قالب « فولکور » و به عنوان اجزاء هویت بخشی و کارکرد فرهنگ، و جامعه شناسی بازیها را در قالب تئوریهای اجتماعی شدن مورد بررسی و مطالعه قرار می دهند . روان شناسان نیز بازیها را بعنوان عاملی اساسی در تکوین شخصیت تلقی می‌کنند . بازیهای سنتی نیز به عنوان بخشی از فرهنگ از نسلی به نسل دیگر منتقل می شوند و در جریان این انتقال بسیاری از آنها كاركرد خود را از دست داده اند و با بررسی آنها می توان عوامل موثر و تاثیر پذیر بر بازیها را شناسایی كرد و در این زمینه برنامه ریزی كرد و از آن استفاده نمود.

1-3- س‍ؤالات تحقیق :

در هر تحقیق علمی محقق به تعدادی از سئوالات در ذهن خود روبرو می شود و دراین تحقیق همانند سایر تحقیقات، کوشش شده که سئوالات مطرح شده پاسخ داده شود: که در زیر این سؤالات آورده شده است.

1- بازیهای سنتی چه تاثیری بر فرهنگ پذیری و جامعه پذیری کودکان دارد؟

2- آیا بازیهای سنتی با توجه به شرایط اکولوژیکی و فرهنگی ماهیتی متمایز دارند؟

3- آیا بازیهای سنتی به عوامل جنسی و سنی مرتبط است؟

4- هر بازی در میان چه گروه های سنی برگزار می شود؟

1-4- هدف تحقیق :

بازیهای محلی از زمانهای قدیم سخت مورد توجه مردم بوده و بخش مهمی از اوقات فراغت آنان را پر می کرده ، اینگونه بازیها ریشه در فرهنگ اصیل و ملّی و میهنی ما دارد که امروز با ورود بازیهای مدرن و رشته های اعجاب آور گرد فراموشی روی آنها پاشیده شده است .

هدف اصلی تحقیق حاضر ، شناخت و بررسی بازیهای سنتی مردم شهرستان گرمسار می باشد که اهداف خاص تحقیق شامل موارد زیر می باشد .

1- شناخت و بررسی بازیهای سنتی شهرستان گرمسار

2- معرفی بازهای سنتی در شهرستان گرمسار به عنوان جزئی از فرهنگ خاص

3- پی بردن به کارکرد های بازیها

4- شناخت انواع بازیها با توجه به دوره های سنّی مختلف

1-5- پیشینه تحقیق:

در خصوص موضوع حاضر در شهرستان گرمسار تحقیق خاصی صورت نگرفته است ولی در کتاب سرزمین خورشید درخشان نوشته نوشین آذر اسدی در فصل نهم آن در جلد دوم کتاب در قسمت سرگرمیها به معرفی تعدادی بازیهای سنتی از قبیل توپ بازی،کشتی گری و اسب دوانی و … پرداخته است.

لادن کیان در کتاب « رموز سلامت کودکان»به اهمیت و انواع بازیها اشاره نموده ، که در موضوع مورد نظر محقق بی تأثیر نبوده است و در کتاب « ورزشهای بومی ، سنتی ، محلی » نوشته غلامحسین حسن پور بازیهایی از استانهای مختلف ایران بیان شده است که تعدادی از این بازیها همانند « هفت سنگ بازی ، الک دولک ، گرگم گله می گیرم » شباهت فراوانی به بازیهای منطقه مورد تحقیق ( گرمسار ) داشته و پژوهشگر نیز در تحقیق خود از آنها بهره جسته است .

سیده مریم حسینی در کتاب « کودک ، بازی و اسباب بازی » به انواع بازیها و نظریه های مختلف درباره ی بازیها پرداخته ، که از نظریات جمع آوری شده در پژوهش حاضر استفاده شده است و در کتابهای دیگری همانند « کتاب معتقدات و آداب ایرانی » نوشته هانری ماسه و کتاب « مجموعه بازیهای کودکان و نوجوانان » نوشته ی هادی پزشپور که در هرکدام مطالبی درباره ی بازی و انواع بازی ایرانی ذکر شده ، که در اندیشه ی پژوهشگر تأثیر بسزایی داشته است .

علی بلوک باشی در کتاب « بازیهای کهن در ایران » تعدادی از بازیهای کهن را نوشته و درباره گویشهای بازیهای ایرانی نیز اشاراتی داشته است . خانم ثریا قزل ایاغ با همکاری شهلا افتخاری به سفارش دفتر پژوهش های فرهنگ با همکاری کمیسیون ملی یونسکو در ایران کتابی تحت عنوان بازیهای محلی درایران تهیه و چاپ کرده اند که در این پژوهش 1745 بازی با شرح و 661 بازی بدون شرح گرد آوری شده است.

و دراین زمینه می توان به تعدادی از پایان نامه ها از جمله: پایان نامه های نادر گنجی که به تحلیل مردم شناختی انواع بازیهای گلستان و بررسی مردم شناختی بازیهای سنتی ایلام توسط حبیب‌ا… رضا پسند که به عنوان پایان نامه کارشناسی ارشد مردم شناسی دانشگاه ازاد اسلامی واحد تهران مرکز ارائه داده است اشاره نمود.

1-6- روش تحقیق:

روش تحقیق پژوهش حاضر «مردم شناسی ژرفانگر» است . « هدف روش شناسی ژرفانگر مطالعه عمیق و بتفصیل جامعه ای خاص با وسعت محدود است بعبارتی مشاهده ی جوامع برای شناخت واقعه های اجتماعی است » ( عسگری خانقاه ، 1373، 81 )

برای گرد آوری اطلاعات از تكنیك هایی نظیر مصاحبه ، مشاهده میدانی و عکسبرداری مطالعات كتابخانه ای استفاده شده است.

1-6-1- روش مصاحبه :

برای آگاهی از چگونگی انجام بازی ها و آداب و رسوم مربوط به بازی ها در منطقه با بزرگان و پیرمردان و حتی زنان کهن سال مصاحبه شده است که اسامی آنها در این تحقیق خواهد آمد .

1-6-2- روش مشاهده ی میدانی یا مشارکتی :

« نخستین گرایش انسان شناس به نوعی تحقیق مؤثر و مهیج ختم می شود که از « مشارکت » او در جامعه تا زندگی با جمعیت مورد مطالعه ادامه دارد ، در اینجا « مشاهده ی شرکت کننده » در جهات مختلف توصیه شده است ، که در مورد مشاهده به عینیت توجه شده و ذهنیت صرف نظر می شود ، در واقع چه در « مشاهده » و چه در « بیان » باید به عینیت پرداخت » . ( عسکری خانقاه 1373 ، 85 ،128 )

با توجه به تعریف مذکور محقق برای بررسی و مشاهده ی نحوه ی انجام بازی ها و آداب و رسوم مربوط به بازی های جامعه مورد نظر از روش مشاهده ی میدانی استفاده نموده است

1-6-3- روش عکسبرداری :

« یکی از روشهای مشاهده ی عینی روش عکسبرداری است ، از تمام اشیاء در همان محلی که جای دارند عکسبرداری شود ، به شرطی که همه ی این عکس ها دقیق و مشخص باشد ، یعنی ساعت و مکان و فاصله عکس ها یاد داشت شود » . ( همان ، 98 )

در این تحقیق نیز برای نشان دادن چگونگی انجام تعدای از بازی ها از عکس استفاده شده است.

1-6-4- روش کتابخانه ای :

بازی ها از انگاره های روش مند فرهنگ هستند که در فرهنگ های سرتاسر دنیا به صورت ویژه ، باستانی و گسترده وجود دارند و زمان درازی است که بازی ها و بازیکنان توجه انسان شناسان و روان شناسان با به خود جلب کرده اند که بتوانند مطالبی را درباره ی این موضوع به رشته ی تحریر در آورند و پژوهشگر نیز در این تحقیق برای جمع آوری اطلاعات و همچنین نشانه ها و نمادهای نهفته در بازی و تشریح و تحلیل بازیها از روش کتابخانه ای بهره گرفته است .

1-7- محدودیت های تحقیق:

بازیهای محلی و سنتی یکی از ستونهای استوار فرهنگ مردم بشمار می آید و همچنان که از نام آنها پیداست برخاسته از اراده و خرد جمعی نیاکان و گذشتگان می باشد ، که هویتی از ویژگی های قومی و فرهنگی آنان را بیان می کند و تمام این بازیها روزگار خاص خود را داشته و در آن زمان انجام می شده که امروزه به دلایلی از جمله تغییر شکل زندگی مردم و زندگی سنتی به شهری است که در این میان مهاجرت از روستا به شهر دلیلی برای کمرنگ شدن بازی ها سنتی و حتی منسوخ شدن آنها گردیده است و همانطور که قبلاً اشاره شد ، از روش مصاحبه نیز استفاده شده ، ولی سالمندان و حتی جوانان منطقه از بازیهای سنتی و چگونگی انجام آن اطلاعات کاملی نداشتند و از طرفی با ورود تکنولوژی و بازی های جدید دیگر کمتر کسی پیدا می شود که بازی های محلی را انجام دهد .

1-8- مفاهیم :

بازی : به هرگونه فعالیت جسمی یا ذهنی هدف دار که به صورت فردی و یا گروهی انجام گیرد و باعث ایجاد لذت وبر طرف شدن نیازهای کودک شود، بازی می گویند.( حسینی ، 1378 ، 9)

بازی های سنتی: بازی هایی که از گذشتگان به یادگار مانده است و نسل به نسل منتقل و در بین افراد یک طایفه و یا منطقه هنوز هم وجود داشته و اجرا می شود.

سنت: معنای لغوی آن را روش، طریقه، سیرت و … است. اما در میان فرهنگ عامه مردم به اندیشه ها و اعمال و رفتاری گفته میشود که همانند نیاکان خود عمل می کنند.

فرهنگ : « مجموعه ای از آگاهی ها و رفتارهای فنّی ، اقتصادی ، آیینی ، مذهبی ، اجتماعی و … که یک جامعه انسانی معینی را مشخص می کند » .( پانوف ، پرن ، 1386 ، 87 )

تایلر ( ( Tylor فرهنگ را چنین تعریف کرده است : « فرهنگ مجموعه آمیخته و پیچیده و نظام یافته ای است که از دانستنیها و شناسایی ها ، هنرها و باورها ، آیین ها ، حقوق و آداب رسوم و منشأء خوبی ها و بسیاری چیزها به انسان از جامعه خویش کسب کرده است ».( فربد ،1376 ، 264 )

فرهنگ آموزی: « فرایند شرطی خود آگاه یا ناخود آگاهی است که بدان وسیله یک فرد در جریان زندگی ، سنت های گروه خود را همانند می سازد و مطابق آنها عمل می کند » .(پانوف ، پرن ،1386 ، 108 )

1-9- زمان و جامعه تحقیق:

اولین قدم برای انجام تحقیق در آبان ماه 1387 برداشته شد. در آن تاریخ ،‌ نگارنده در درس سمینار مردم شناسی، بررسی مردم شناختی بازیهای سنتی یکی از روستاهای گرمسار را انتخاب نمود. نگارنده به دلیل علاقه زیاد و بومی بودن منطقه این موضوع را انتخاب نموده است و جامعه موردمطالعه، شهرستان گرمسار(تصویر1-2)،یکی از شهرهای استان سمنان (تصویر1-1)می باشد.

( تصویر1-1 ) نقشه استان سمنان

تصویر ( 1-2 ) نقشه گرمسار

1-10- مکان تحقیق : جغرافیای تاریخی گرمسار

« نام خوار (Xovar) یك اسمی است قدیمی و مربوط به دوره قبل از اسلام و ایران باستان، در كتب قدیمی و تاریخی این نام با جزئی اختلاف با همین هیئت ذكر شده است. در اوستا از خوار و صفحات البرز بنام ورن یاد شده . در كتیبه های آشوری این ناحیه را خوارا و در جای دیگر آری خوانده اند و منطقه آری بخش بزرگی بوده كه دماوند و سواد كوه فعلی نیز جزء آن محسوب می شده و سواد كوه بنام پتخشوار یا پتوش اری بیان گردیده است. در زمان اشكانیان گرمسار یكی از ایالات تابع آنها و خوآرن نام داشت و امروزه سمنانیها هنوز هم آن را خواره می گویند. سلوكیها در این ناحیه شهری باسم خاراكس بنا نهادند و از این منطقه بنام خاریس یاد كرده اند. بطلمیوس از خوار بنام خوار اسم برده و مورخ دیگر ایزیدورخاراكسی آن را خوارنه ثبت نموده است » .

( اسدی 1387 ، 107 )

« در عربی خوار Xovar بضم اول به معنی بانگ گاو و گوسفند و آهو و آواز تیرها آمده است. در سانسكریت این كلمه به معنی خشن و ناگوار است و اما در زبان ولایتی مازندرانی خوار به معنی نیكو خوب است و گویا این معنی هم مثل آسان مجاز از معنی ذلیل و حقیر باشد و ممكن است بگوئیم معنی آسان و راحت اصل است و باقی مجازی چه در پهلوی خواریه و در اوستا خاثره به معنی آسان و راحت است » . ( همان ، 109 )

« بنابراین بهترین مفهوم این نام آنست كه از خورشید و ماه مستفاد می گردد وجود گرمسار در یك ناحیه خشك صحرائی موجب درخشندگی خاص آفتاب این منطقه بوده و خشكی هوا سبب شده كه روزهای ابری و بارانی نیز در این منطقه كم باشد. همچنین هوای رقیق بدون رطوبت در شب درخشندگی نور ماده و وجود ستارگان را بی اندازه نمایان تر و زیباتر جلوه گر می سازد، حالیه نیز منظره ای بس دیدینی و فراموش نشدنی بوجود می آورد. و با توجه به اینكه در اوستا نیز كلمه خوار به معنی درخشیدن آمده و از نامهای خورشید كلمه خوار است، چنین نتیجه گرفته می شود: ناحیه خوار را می توان سرزمین خورشید تابان نام نهاد و اسم فعلی گرمسار نیز تا اندازه ای بااین معنی ومفهوم مطابقت دارد» (تصویر1-3 ). (اسدی ، 1387 ، 109 )

1-10-1- حدود و موقعیت ویژگیهای طبیعی

« شهرستان گرمسار در فاصله 110 كیلومتری جنوب خاوری تهران ، با مساحتی حدود 7970 كیلومتر مربع واقع است و در قدیم یكی از قصبات مهم و آباد شهر ری بود و «خوارری» نامیده می شده كه مشتمل بر چهار بلوك: قشلاق بزرگ، ریكان، باتری و وارادان بود » . ( همان،13 )

« گرمسار از طرف شمال به فیروزكوه و دماوند و از خاور به شهرستان سمنان و از مغرب (باختر) به ورامین و قم و از جنوب به شهرستانهای اردستان و كاشان محدود است. از نظر موقعیت جغرافیایی گرمسار بین مدار 34 درجه و 28 دقیقه و 35 درجه و 30 دقیقه عرض شمالی و بین 51 درجه و 52 دقیقه تا 52 درجه و 55 دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار دارد و ارتفاع متوسط آن از سطح دریا 856 متر است كه در دامنه یك رشته كوه با جهت شرقی غربی واقع شده و مركز این شهرستان با رشته كوه مزبور بیش از 8 كیلومتر فاصله ندارد. دشت گرمسار را از سه طرف كوه احاطه نموده و فقط سمت جنوبی آن بواسطه وجود كویر باز است، اما كویر مزبور نیز بیش از 48 كیلومتر مسافت ندارد و پس از گذشتن از آن به كوهی بنام سیاه كوه برخورد می نمائیم » . ( اسدی ، 1378 ، 13 )

« مرتفع ترین نقطه گرمسار قله ایست به ارتفاع 3055 متر واقع در كوه باغستان در شمال خاوری این شهرستان. و پست ترین نقطه آن نیز به ارتفاع 800 متر در مجاورت دریاچه نمك در جنوب باختری شهرستان گرمسار است ». ( همان ، 13 )

« طول دشت گرمسار از خاور به باختر 48 كیلومتر است، كه از سر دره خوار با ارتفاع 885[1] متر آغاز و به ده نمك در خاور ختم می شود و عرض متوسط آن از شمال بجنوب معادل 27 كیلومتر می باشد. این ناحیه بشكل دلتایی بصورت جلگه آبرفتی پایكوه كه از ته نشست مواد رسی و ماسه ای سیلابهای رودخانه حبله رود در روی زمینهای شوره زار بوجود آمده است و اكنون نیز عمق خاكهای رسوبی این منط

عكاس : سید حسن خدامی 20/7/88 ورودی شهر گرمسار تصویر( 1- 3)

1-10-2- ویژگی‌های جمعیتی شهرستان گرمسار

« براساس اطلاعات استخراج شده از نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسكن در سال 1375 ، گرمسار دارای 67847 نفر جمعیت بوده و به تعداد 16141 خانوار كه از این رقم 9898 خانوار شهرنشین و 6243 خانوار روستایی را شامل می گردد كه عمدتاً افزایش در مناطق شهری بوده است سرعت گرفتن روند تشكیل خانوارها در كانونهای شهری الگوی زیستی جمعیت بیشتر به سمت شهرنشینی گرایش یافته و در نهایت جمعیت 3/50 درصد شهرنشین این شهرستان به سال 1365 به رقم 4/62 درصد رسده است كه این روند در اثر حركت جمعیت از مناطق روستایی به مناطق شهری در طی ده سال از 1365 تا 1375 شدت یافته و به نحوی كه میزان روستانشینی از 7/49 درصد به سال 1365 به 6/37 درصد در سال 1375 تنزل نموده. كاهش میزان روستانشینی مبین مهاجر فرستی شدید نواحی روستائی بوده، بدین ترتیب برابر آمار سال 1375 جمعیت ساكن در نقاط شهری این منطقه بالغ بر 42493 نفر (مرد 21776 نفر – زن 20717 نفر) و ساكنین نقاط روستایی نیز 25354 نفر (مرد 12970 نفر – زن 12384 نفر) می باشد » . ( همان ، 520 )

1-10-3- وضع سواد و وضعیت اشتغال

« میزان با سوادی در جمعیت 6 ساله و بالاتر شهرستان گرمسار از حدود 70 درصد به سال 1365 به 2/80 درصد رد سال 1375 رسیده است و این میزان در مناطق شهری 31911 نفر و در مناطق روستایی 16080 نفر می باشد كه در مقایسه آمار سال 1365 میزان با سوادی، آهنگ سریع با سواد شدن مردم شهرستان را به خوبی نشان می دهد » . ( همان ، 521 )

« جمعیت شاغل شهرستان با نرخ رشد سالانه معادل 8/2 درصد (در سطح استان) نزدیك به 18385 نفر در سال 1375 افزایش یافته كه از این تعداد 11218 نفر شاغلین در مناطق شهری و 7167 نفر شاغلین مناطق روستائی را شامل می شود و این افزایش در حالی است كه حجم جمعیت در همین مدت از رشد سالانه 4/1 درصد برخوردار بوده و بدین ترتیب رشد شاغلین بر رشد جمعیت فزونی چشمگیری یافته است و ان امر سبب گردیده كه تكفل شغلی از 2/4 نفر (در سطح استان9 در سال 1365 به 6/3 نفر در سال 1375 كاهش یابد » . ( اسدی ، 1378 ، 521 )

جدول 1-1 : حجم و ترکیب جمعیت شهرستان گرمسار : 1375

گروه سنی

مرد و زن

ساکن در نقاط شهری

ساکن در نقاط روستایی

غیر ساکن

جمع

مرد

زن

مرد

زن

مرد

زن

مرد

زن

4 – 0 سال

5 – 9

14-10

19-15

24-20

29-25 ساله

34-30 ساله

39-35 ساله

44-40 ساله

49-45 ساله

54-50 ساله

59-55 ساله

64-60 ساله

69-65 ساله

74-70 ساله

79-75 ساله

84-80 ساله

89-85 ساله

94-90 ساله

95 ساله و بیشتر

نا مشخص

5853

8169

9107

6977

5608

6057

5136

4751

3649

2190

2041

1830

2284

1660

1174

762

338

151

61

46

3

3027

4106

4710

3500

2827

3138

2632

2592

1956

1054

999

812

1121

881

640

432

188

74

30

26

1

2826

4063

4397

3477

2781

2919

2504

2159

1693

1136

1042

1018

1163

779

534

330

150

77

31

20

2

1928

2726

3134

2166

1565

1794

1758

1880

1419

747

656

466

536

416

284

178

78

25

9

10

1

1757

2686

2960

2156

1707

1873

1715

1560

1137

705

520

516

548

379

230

134

75

35

14

10

0

1099

1380

1576

1334

1262

1344

874

712

537

307

343

346

585

465

356

254

110

49

21

16

0

1069

1377

1437

1321

1074

1046

789

599

556

431

522

502

615

400

304

196

75

42

17

10

2

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

جمع گرمسار

67847

34746

33101

21776

20717

12970

12384

0

0

مأخذ : مرکز آمار ایران – گزارش 31012-تاریخ 9/6/76 – ص 1

1-10-4- تقسیمات داخلی

شهرستان گرمسار از نظر تقسیمات داخلی دارای سه بخش است . بنامهای : بخش مرکزی به مرکزیت شهر گرمسار، مرکز این شهرستان و بخش آرادان به مرکزیت شهر آرادان بخش ایوانکی به مرکزیت شهر ایوانکی است.

« هر یک از بخش ها سه گانه فوق از یک یا چند دهستان شده اند که هر دهستان مجموعه ای از دهات و روستاهای واقع در محدوده این شهرستان را شامل می شوند که بترتیب عبارتند از:

1- بخش مرکزی: محدوده دهستان لجران (قشلاق سابق) و حومه (کردوان یاریکان سابق) و روستاهای تابعه آن را در بر می گیرد.

2- بخش آرادان: از مجموعه مراکز جمعیتی دو دهستان کهن آباد (آرادان سابق) و یاتری و روستاهای آن تشکیل شده است.

3- بخش ایوانکی که در محدوده روستاهای تابعه این بلوک قرار دارد » . ( همان ، 448 )

1-10-5- نژاد مردم گرمسار

« مسئله وحدت نژاد امروزه برای یك شهرستان یا یك كشور مفهوم حقیقی ندارد و ( و عوامل متعددی از جمله ) عوامل طبیعی و انسانی در تغییر و اختلاط نژاد موثرند. دراثر آمیزش یا مهاجرت و لشكركشی ها، امكان و حدت نژاد خالص و یكنواخت در اغلب نقاط جهان از بین می رود. با این وصف باز مردمانی در نقاط دور افتاده وگوشه و كنار ایران یافت می شوند كه بواسطه موانع طبیعی كمتر در تحت نفوذ نژادهای دیگر قرار گرفته و خصایص نژادی ایران قدیم را تا اندازه ای حفظ نموده اند » . ( اسدی ، 1378 ، 531 )

« دشت گرمسار بعلت قرار گرفتن در حاشیه كویر و گذشتن جاده های مهم قدیمی از این منطقه در گذشته محل عبور اقوام مختلف بوده و در مسیر لشكركشی ها قرار داشت. گاه اتفاق می افتاد این طوایف بنا به عللی در منطقه مزبور سكونت اختیار می نمودند ولی وجود آب و هوای خشك و بیابانی و تابستانهای گرم و ناراحت كننده سبب گردید كه اغلب ساكنین گرمسار را طوایف تبعیدی تشكیل دهند و دولت های وقت ایلاتی را كه با چپاول و اخلالگری نظم و امنیت را بر هم میزند، به این منطقه تبعید نمایند. در خلال این مدت عده‌ای از ساكنین اطراف نیز به علت سختی معیشت و ازدیاد جمعیت از موطن اصلی خود مهاجرت اختیار نموده و هنگام عبور در جلگه خوار مقیم گردیده‌اند » . ( همان ، 531 )

« جمعیت كنونی گرمسار در اثر آمیزش و اختلاط این گروه با تبعیدها بوجود آمده است. اگر چه این اقوام اغلب ایرانی و از ساكنین سایر نقاط ایران بوده و ریشه نژادی آریائی دارند با توجه به اختلافی كه در طرز زندگی و آداب و رسوم و اخلاق و حتی قیافه ظاهری آنان وجود داشت. خصایص قومی هر یك به نوبه خود در كلیه شئون اجتماعی و شكل و ساختمان بدنی اهالی گرمسار فعلی تاثیر بسزایی داشته است » . ( همان ، 532 )

1-10-6- زبان و لهجه های محلی[2] گرمساری

اهالی گرمسار همانند ساكنین دیگر نقاط ایران به زبان فارسی سخن می گویند و در مكالمه و كتابت و انجام امور روزمره از زبان فارسی، لهجه رسمی سیاسی وادبی همه ایران استفاده میكنند. عامه مردم این منطقه با این زبان آشنایی كامل دارند.

« اكثریت قریب به اتفاق مردم گرمسار، اغلب مهاجرین و افراد تبعیدی زمان گذشته هستند كه بنا به عللی سیاسی و یا برای در هم شكستن قدرت و نفوذ ایلات به وسیله حكام وقت به این شهرستان كوچانده شده اند. مهاجرین و تبعیدیها علاوه بر آشنایی با زبان فارسی،‌به لهجه محلی موطن اصلی خود نیز سخن میگویند. امروزه در اثر آمیزش با یكدیگر، این طوایف رفته رفته زبان و گویش قومی خویش را فراموش كرده اند و دیری نخواهد گذشت كه تكلم به لهجه های محلی به كلی منسوخ خواهد شد » . ( اسدی ، 1378 ، 541 )

1-10-7- مذهب مردم گرمسار

« اهالی گرمسار، مانند دیگر نقاط هنگام فتح ایران به دست سپاهیان اسلام پیرو آئینهای زردشتی، یهودی و دیگر آئینهائی كه در زمان ساسانیان رواج داشت بودند. در سال بیست و دوم هجرت، زمان خلافت عمر مسلمین بر ری و خوار و دامغان و قومس تسلط یافتند در حمله مسلمین به ری ، سیاه و خش حاكم ایرانی ری كشته شد و سپاهیان وی فرار كردند و به طرف قومس و دامغان رفتند و نعیم بن مقرن به قتل و غارت مردم ری دست در آورد و قرار شد كه مردم ری به مسلمین جزیه دهند » . ( همان ، 544 )

ولی امروزه اكثر قریب به اتفاق مردم شهرستان گرمسار پیرو دین اسلام و مذهب شیعه اثنی عشری و غیر از مذهب شیعه اثنی عشری ، دسته ای از افراد تیره قزلو ساكنین قریه فند و شه سفید گرمسار پیرو طریقه تصوفند.

1-10-8-آداب و اخلاق – عقاید و افكار

بحث در باره آداب و اخلاق یك قوم محتاج به تحقیقات عمیق و صرف وقت طولانی و دقت نظر كافی است و باید سالیان دراز تفحص نمود تا بتوان خصایص اخلاقی قومی را تحت شمار آورد. در این نوع تحقیقات می بایست در كوچكترین خصال افراد دقیق شد و علت آن را جستجو نمود.

« گذشته از عوامل طبیعی كه مهمترین عامل موثر در آداب واخلاق است، جهات اقتصادی و وقایع تاریخی را نیز نباید نادیده انگاشت. محیط جلگه ای و هموار و فضای باز گرمسار، اهالی این سامان را مردمانی بلند نظر و نسبت به مادیات كاملاً بی اعتنا بار آورده است. عدم توجه به مسائل مادی سبب شده كه ثروتمندان در گرمسار انگشت شمارند و این دسته از اهالی نیز اشخاصی هستند كه از نقاط مجاور این منطقه برای جمع آوری پول و اندوختن مال و منال به این ناحیه پای نهاده اند». ( اسدی 1378 ، 677 )

« گرمساریها مردمانی میهمان نوازند و علاقه مندند از شخص تازه وارد تا سر حد امكان پذیرائی نموده و رضایت میهمان را سبب خشنودی خداوند می دانند. خشكی هوا واختلاف درجه حرارت شبانه روزی و فصلی همچنین زندگی در بیابانها و مبارزه با مشكلات عدیده طبیعی در روحیه و طرز فكر افراد این شهرستان اثری عمیق بر جای گذارده، مخصوصاً افراد ایلاتی این منطقه طبعاً مردمانی كار كشته و خشن و پر استقامت بار آمده اند. وفای به عهد و تعصب در حفظ آداب و سنن قومی و حس استعانت و معاضدت و همكاری كه زائیده زندگی در حاشیه كویر و چنین محیط جغرافیایی است، از سرشت اخلاق و طبیعت ساكنان این شهرستان می باشد » . ( همان ، 677،678 )

« مردم گرمسار نسبت به امور مذهبی عصبیت زیادی نشان نمی دهند و در این زمینه همیشه روش اعتدال و میانه روی را در پیش دارند و عدم وحدت قومی و بیم استفاده از حربه دین توسط اشخاص مخالف به نفع دار و دسته خود سبب شده كه اهالی این سامان همیشه حد اعتدال را در امور دینی و مذهبی و مسائلی در این زمینه پیشه خود سازند و به جای جنگ و جدل در این قبیل موارد از راه بحث و استدلال نسبت حل اختلاف نظرهای فی مابین اقدام می نمایند » . ( همان 677 ، 678 )

1-10-9- سرگرمیها، جشنها و همگروهی‌ها

« در گذشته اكثریت جامعه گرمسار به عنوان رعیت در زمینهای مالكین به كشت و زرع مشغول بودند و یا عده ای به نام چوپان، ساربان، فعله و خدمه در خدمت اقلیتی بودند از در صاحبان املاك و دام كه به ارباب مشهور بودند و نیز عده قلیلی كه به شغل تجارت و كسب اشتغال داشتند و از حاصل دسترنج اكثریت زحمتكش،‌ ثروتهای سرشاری اندوخته و اوقات خود را به سرگرمیها و همگروهیهایی كه در آن دوره به وجود آمده بود می گذراندند. از جمله این سرگرمیها گرد آمدن طبقات مرفه الحال در منزل یكدیگر بود كه به خوشگذرانی و سماع و دیگر وسایل اوقات خود را سپری می نمودند. نوازندگی وآواز خوانی هم از ویژگیهای این مكانها بود و گروهی از نوازندگان به این مجالس ثروتمندان و محل آسایش و آرامش آنان آمد و شد داشتند. اغلب این نوازندگان و خوانندگان اهل قریه پاده بودند و صاحبان مال و مكنت برای اینكه از آنان بیشتر در مجالس وسیله گروه مطربان تمجید و تعریف شود در بخشش و دادن انعام به یكدیگر پیشی می جستند و در مقابل گروه مطرب، عده ای نوازنده سازهای محلی از جمله سرنا و دهل و چوگور و نی بودند كه در جشنها و عروسیها و مجالس عمومی خوانندگان ترانه های اصیل محلی و سرودهای ملی و حماسی را همراهی می نمودند و در نزد عامه مردم گرمسار حتی نسلهای آینده نامشان به نیكی یاد می شود. از این دسته نوازنده سرنا كه به «عاشق» معروف بودند، عاشق علی بابا و عاشق شیر علی را میتوان نام بر د » . ( اسدی 1378 ، 678 ، 679 )

« گروههای متوسط الحال و زحمتكش جامعه گرمسار نیز در فرصتهای مناسب پس از فراغت از كار روزانه و انجام وظایفی كه عهده دار بودند، گرد هم جمع شده و با پذیرایی ساده و بی آلایش صاحب خانه و نواختن سازهای محلی و خواندن ترانه های محلی كه به بیت خوانی مشهور بود خستگی ناشی از فعالیت را جبران می نمودند و با روحیه شاد و شاكر از نعمتهای خداوند یكتا برای كسب روزی تلاش می كردند. گروهی نیز در مركز بلوك خوار و چند روستای بزرگ و قهوه خانه ها حضور می یافتند و با صرف چای و گفتگو با دوستان و اشنایان اوقات استراحت را سپری
می ساختند » . ( اسدی 1378 ، 679 ، 680 )

« از سرگرمیهای دیگر مردم گرمسار در گذشته شكار بود كه از روزگاران كهن در ایران رواج داشت و برای این سرگرمی از تفنگ استفاده می شد و در زمستان به شكار پرندگان مهاجر می پرداختند و در فصل تابستان زمان سكونت در ییلاق كه معمولاً در كوههای منطقه فیروزكوه و دماوند بود به شكار كبك و كل و بز و قوچ و میش وحشی می‌پرداختند. ضمناً برای شكار آهو كه در كویر جنوب گرمسار به حد وفور یافت می شد، از سگهای شكاری كه به تازی معروف بود استفاده می كردند كه در دستگاه شكارچیان و مالكین تربیت و نگاهداری میشد » . ( همان ، 680 )

« بازیهای دسته جمعی چون توپ بازی و كشتی گیری و دیگر مراسم معمول آن زمان از سرگرمیهای دیگر متداول بین ساكنین منطقه به شمار می رفت. اسب وسیله ای بود كه برای رفت و آمد و مسافرت از آن استفاده می گردید. ضمناً اسب سواری یكی از روشهای اهالی بود و در مراسم عروس، مسابقات اسب دوانی نیز انجام می گرفت و از سوی صاحب عروسی جوایزی برای برندگان این مسابقه ها در نظر گرفته می شد. با ورود اتومبیل و موتور سیكلت و دوچرخه در عرصه زندگی اهالی گرمسار استفاده از اسب وتربیت آن به بوته فارموشی سپرده شد. همانگونه كه بازیهای جدید نظیر: فوتبال و والیبال و غیره جایگزین ورزش و سرگرمیهائی چون توپ بازی (آقاج توپی) گردید » . ( همان 680 )

از دیگر همگروهیهای عمده مردم گرمسار شركت در برگزاری جشنهای مذهبی و ملی است كه در گذشته با تشكیل مجلسهای شادی و ساز و سرور بر پا می گردید و در زمانهای بعد تا به حال نیز از رواج نیفتاده است. از جمله آئین سالروز ولادت حضرت مهدی (عج) امام دوازدهم و چون ایرانیان از روزگاران كه همواره در انتظار چنین غایب منتظر بوده و هستند از برگزاری آئینهای بسیار در این مورد دریغ نداشته و هر سال بر آئینهای این جشن بزرگ افزوده اند.

« از جشنهای ایرانی قدیم كه حالیه نیز مقام و مرتبه دیرین را تا اندازه ای حفظ كرده و مردم گرمسار نیز به برگزاری آن پایبندند تنها نوروز است. در این ایام همچنانكه حالیه نیز مرسوم است، گرمساریها با انجام خانه تكانی گرد وغبار از در و دیوار خانه می زدایند و با شستشوی وسایل زندگی و نظافت كامل محل زندگی به محیط زیست خود صفا و طراوتی نو می بخشند و به خوی دیرینه خود جامه ای نو در بر می كنند و به دیدار بزرگان برای تبریك نوروز و سال نو می روند.آنان با میوه و شیرینی و دیگر خوراكیها دهان خود را شیرین می نمایند و به رسم دیگر نقاط ایران پس از دیده بوسی كوچكتر ها از بزرگان عیدی دریافت می نمایند. در گذشته ای نه چندان دور رسم بر این بود كه كدبانوی خانه با پختن انواع شیرینی خانگی همچون: حلوا كنجدی ، نان یوخا و آبنبات شكری و غیره از میهمانان پذیرائی می كرد و به جوان و بچه ها تعدادی تخم مرغ رنگ شده به فرا خور حال هدیه و عیدی میدادند و بازی با تخم مرغ رنگی از جمله سرگرمیهای جوانان در این ایام فرخنده به شمار می رفت » . ( اسدی ، 1378 ، 681 )

از جشنهای آتش افروزی ایرانیان، «جشن سوری» هنوز هم باقی است و به چهارشنبه سوری معروف است. مداومت آئین جشن مذكور تا روزگار حاضر در بین گرمساریها چون دیگر هموطنان، ما را به تداول آن در زمانهای گذشته خستو (اعتراف) می كند.

رسمهای دیگر در همگروهیهای گرمساریها، رواج و پایبندی به بر پاداشتن عزای اهل بیت، و مجلسهای روضه خوانی و وعظ و عزاداری در ایام ماه محرم و رمضان و لیالی احیاء و همانند اینها است.

1-10-10- آب و هوا

« منطقه گرمسار كه در فاصله 110 كیلومتری جنوب خاوری تهران قرار گرفته ، قسمتی از فلات مركزی ایران است و آب و هوایی مشابه با سایر نقاط حاشیه فلات را دارا است .

«تابستان‌های این ناحیه بسیار گرم وخشک می باشد وهمین خشکی هوا است که حرارت و دمای بیش از حد معمول را قابل تحمل نموده است. در فصل تابستان گاهی دماسنج حتی دمائی معادل 46 درجه سانتیگراد را در مرکز گرمسار نشان می دهد ولی بعکس تابستان، زمستانهای ان نسبتاً تعدیلی در میانگین دمای سالیانه آن بعمل می آید، اغلب اتفاق می افتد در روزهای صاف زمستانی نسیم سردی که از سمت جنوب باختری می وزد، هوای این ناحیه را بسیار سرد می نماید و دراین موقع دماسنج درجه زیر صفر را نشان میدهد ، ولی بطور کلی مدت روزهای سرد و یخبندان در اینجا چندان زیاد نیست. حداقل وحداکثر دما (درجه حرارت) این منطقه بین 8- و 44+ درجه می باشد » . ( اسدی ، 1378 ، 82 )

« آب و هوای گرمسار را می توان در نتیجه برخورد و تاثیر وضع اقلیمی کویر و کوههای البرز بر روی یکدیگر مشخص نمود زیرا دراثر برخورد، این دو نوع آب و هوای متفاوت عمل یکدیگر را تا اندازه ای خنثی می نمایند. برای اثبات این امر آب وهوای فیروز کوه واقع در کوههای البرز را با آب و هوای دشت گرمسار مقایسه می کنیم. این دو ناحیه بیش از 60 کیلومتر از یکدیگر فاصله ندارند در حالیکه دارای دو نوع آب و هوای مختلف، مرطوب معتدل وخشک بیابانی می باشند و زمانیکه دماسنج دمای گرمترین فصل سال درگدوک فیروز کوه 18+ درجه سانتیگراد را نشان می دهد گرمسار از هوائی با دمای 44+ درجه سانتیگراد برخوردار است » . ( همان ، 83 )

بطور کلی می توان گفت که وجود گرمسار در ناحیه بیابانی خشک، تنها بواسطه وجود رودخانه حبله رود است که این جلگه پای کوه را بصورت یک منطقه بزرگ کشاورزی در کنار یکی از کویرها و صحاری خشک وسوزان جهان ایجاد نموده است.

1-10-11- رودها

« در کشور ایران بعلت کمی باران و وجود آب و هوای خشک، رودهای بزرگی مانند نقاط دیگر جهان وجود ندارد و بیشتر رودهای این کشور کم آب و با شیب تند در مسیر کوتاه خود با تغییر فاحش مقدار آب، در فصول مختلف سال در جریانند و حتی بعضی از آنها در فصل تابستان بکلی خشک می شوند و گاه اتفاق می افتد جریان آبی به مقدار کم و ناچیز را در این سرزمین بنام رود می شناسند . رودهای گرمسار نیز ماننداغلب رودهای ایران کم آب وعبارتند از:

حبله رود[3]

نام این رود در کتب قدیم، هیلرود و حبله رود(تصویر 1-4)نیز آمده است. حبله رود تنها رودی است که کشت و زرع گرمسار را مشروب می نماید. سرچشمه این رود از کوههای شمالی فیروز کوه است و شاخه اصلی آن از کوههای ساوواشی به نام رود گلزگن سرچشمه گرفته و پس از گذشتن از تنگه واشی و عبور از چمن فیروزکوه به دو رود دیگر می پیوندد و این دو رود عبارتند از: رود گورسفید که از حوالی گردنه «بشم» سرچشمه می گیرد و در چمن گورسفید در شمال فیروز کوه جریان می یابدو رود دیگراز چمن شورستان و کنگرخانی گذشته و پس از اتصال به دو شاخه فوق الذکر بسمت مغرب روان میشود و شعب حبله رود عبارتند از: نمرود – دلیچای ».(اسدی ، 1378،95

عكاس: سید حسن خدامی 19/7/88 حبله رود ( تصویر 1- 4)

شاخه های فصلی حبله رود:

1- شاخه اشرف آباد (خشک رود). 2- رود شاخه شاهبلاغی (سقز دره).

شاخه های شور و زه آب حبله رود:

« لازم به ذکر است که در حد فاصل سیمین دشت و گرمسار، علاوه بر اینکه حبله رود از زمینهای شورعبور می کند، شاخه های شوری نیز بدان می پیوندد و در نتیجه آب حبله رود در گرمسار دارای شوری زیاد می گردد به نحوی که موجب تخریب اراضی دشت گرمسار دارای شوری زیاد می گردد به نحوی که موجب تخریب اراضی دشت گرمسار که بوسیله این رود آبیاری می گردد ، خواهد شد و اهم این شاخه های شور (تصویر 1-3) عبارتند از:

1- شوراب (شوره دره) 2- تلخ آب 3- کبوتر دره 4- غلام آب 5- رشید سلطان 6- خرس دره 7- عروس پران 8- ارزاق 9- ساری دره » . ( اسدی ، 1378 ، 98 ، 99 )

1-10-12- پستی و بلندی

« گرمسار دشت کم ارتفاعی است که از سه طرف بوسیله کوه احاطه شده، این کوهها بخشی از رشته کوه البرز جنوبی می باشد. این ناحیه از جنوب به کویر نمک منتهی می شود و پس از طی 48 کیلومتر بسمت جنوب به ارتفاعات سیاه کوه می رسیم که یکی از برجستگیهای منفرد در داخل فلات ایران است » . ( اسدی ، 1378 ، 31 )

و اما رشته کوه البرز در جنوب دریای خزر از سمت شمال به جلگه های گیلان و مازندران وگرگان مشرف است و دامنه جنوبی این رشته کوه به دشت قزوین و چاله های داخل دشت کویر و بیابان دامغان منتهی می گردد.

« البرز بوسیله رودهای بزرگی که بر دامنه های شمالی آن جریان دارد به سه واحد جداگانه تقسیم می شود:

1- واحد غربی: شمال ناحیه ای از دره سفید رود تا امتداد دره کرج و چالوس قرار دارد.

2-واحد مرکزی: که بین دره کرج و چالوس درباختر و دره های در بند و بابل در خاور واقع است.

3- واحد شرقی: از دره بابل و در بند شروع شده و دنباله آن با ارتفاع کم تا حوالی شهر شاهرود ادامه دارد » . ( اسدی ، 1378 ، 31 )

« کوههای اطراف دشت گرمسار و منطقه ایوانکی را میتوان به پنج دسته تقسیم نمود.:

1- کوههای غربی

رشته کوه مزبور بصورت دیواره ای در باختر دشت گرمسار قرار دارد و دنباله آن تا شمال باختری نیز امتداد می یابد. این کوه از دنباله بخش باختری رشته شمالی آغاز و بجانب باخترامتداد دارد و هر چه بسوی باختر پیش رویم از ارتفاع آن کاسته میشود. رشته مزبور را دو کوه مشخص تشکیل می دهند: (کوه سر دره و کوه مکرش[4])

2- کوههای شمالی

این رشته ازمرتفع ترین کوههای گرمسار(تصویر 1-5) می باشند و در دو طرف مجرای رودخانه حبله رود واقع و بطرف شمال غربی (شمال باختری) و خاور امتداد می یابد. مهمترین کوههای این رشته عبارتند از : (کوه کهلرز، شمشیر کوه یا کوه سرلک)

3- کوههای شرقی:

کوههای شرقی گرمسار از جنوب ده نمک (یکی از قراء تابع بخش ارادان گرمسار به فاصله آن تا مرکز شهرستان 40 کیلومتر است ) شروع شده و بشکل دیواره کم ارتفاعی بطرف جنوب امتداد یافته و دنباله آن به دماغه خاوری سیاه کوه و کوه سلطه برخودر می نماید و تا حوالی کاشان پیش می‌رود. » ( اسدی، 1378،

عكاس: سید حسن خدامی 1388/7/19 منظره ای ازکوههای شمالی گرمسار تصویر( 1- 5)

4- کوههای ایوانکی

سر دره(تصویر 1-6) و بلندیهای اطراف آن در حد فاصل بین دشت ایوانکی و دشت گرمسار قرار دارد و این دو منطقه را از یکدیگر جدا می سازد. ضمناً دو رشته کوه نیز در شمال و جنوب ایوانکی باجهت شرقی غربی قرار گرفته اند و بدین ترتیب ایوانکی را از سه طرف کوه در برگرفته و فقط این دشت از باختر با زمینهای هموار و فضائی باز بسمت دشت ورامین گسترش دارد » . ( اسدی ، 1378 ، 35، 38 ، 42 ، 43 )

عكاس: سید حسن خدامی 11/7/88 منظره ای ازکوههای سردره گرمسار تصویر(1-6)

1-10-13 – زندگی کشاورزی

« گرمسار منطقه ای است کشاورزی و امروزه نیز با وجودتوسعه امور خدماتی و پایه گذاری صنعت در این شهرستان حدود پنجاه درصد جمعیت شاغل آن از راه کشاورزی امرار معاش می کنند. گرچه سطح کشت در گرمسار درسالیان اخیر به میزان قابل توجهی افزایش یافته و استفاده از ماشین ، تسهیلاتی چشمگیر در کشت و کارایجاد نموده است » . ( اسدی ، 1378 ، 875 )

« رسوبات رودخانه حبله رود این ناحیه را بصورت جلگه ای آبرفتی و به یک منطقه بزرگ کشاورزی در آورده که از قدیم الایام به عنوان جزئی از ملک ری، یکی از مراکز مهم تولید غله کشور ایران به شمار می رفته . و اما در مقابل بارش زیر حد متوسط باران در این سرزمین، در منطقه گرمسار سطح تبخیر 24 برابر تراوشات جوی است و این خشکی و گرمی هوا و بالا بودن سطح تبخیر ایجاب می کند که زراعت این شهرستان به وسیله آبیاری و با استفاده از آب رودخانه و طرق مختلف استفاده از سفره های آبهای زیرزمینی صورت پذیرد. بدین ترتیب پراکندگی و بهره برداری از زمینها در روستاهای گرمسار از چگونگی بهره گیری از منابع آب و مقدار بارش سالیانه پیروی میکند و روستاها با توجه به مقدار معین آب مصرفی که دارند می توانند زمین کشاورزی دایر و آباد ، زیر کشت بگیرند و میزان آبدهی منابع محلی و مقدار تراوشات جوی سالیانه در قدرت اقتصادی خانوار روستائی اثر قابل توجهی دارد » . ( همان ، 875 )

1-10-14- محصولات کشاورزی

1- غلات:

« مهمترین محصولات کشاورزی گرمسار گندم و جو است. شرایط آب و هوائی و جنس خاک این منطقه بصورتی است که گندم و جو بهتر از هر گیاهی در ان پرورش می یابد و بدین جهت کلیه زراعت شتوی گرمسار را این دو نوع غله تشکیل می دهند. کشت گندم و جو از قدیم در این ناحیه متداول بوده و هر ساله علاوه بر مصرفه داخلی، مقداری گندم و جو به سایر نقاط کشور، مخصوصاً به شهرستانهای همجوار مانند: سمنان و دماوند و فیروزکوه صادر میشد».( اسدی ، 1378 ، 835 )

2- حبوبات

انواع بقولات از قبیل ماش و لوبیای چشم بلبلی و باقلا در گرمسار به عمل می آید لوبیا (تصویر 1-7) و دیگر حبوبات به همراه محصولات صیفی در کنار و حاشیه مزارع پنبه و باغها کشت می شد ولی سطح کشت این محصولات محدود است و میزان تولید حبوبات به جزء لوبیای چشم بلبلی، زیاد قابل توجه نیست و اغلب در داخل شهرستان به مصرف می رسند.

3- سبزیجات و محصولات جالیزی

انواع سبزیجات درباغات گرمسار به عمل می آید. همچنین گوجه فرنگی و
بادمجان (تصویر 1-8) و پیاز نیز در زمینهای محصور نزدیک مناطق مسکونی روستاها و باغچه ها کشت می شود و کشت کاهو و کلم نیز به مقدار محدود تولید می گردد و معمولاً این محصولات را نیز جهت مصرف داخلی می کارند ولی با تاسیس کارخانه تولید رب گوجه فرنگی ، در سالیان اخیر میزان تولید آن رو به افزایش است.

همچنین چندیست کشت سیب زمینی نیز در این منطقه رایج گردیده و از نظر زیر کشت این محصول و مقدار تولید بعد از گوجه فرنگی و در درجه دوم اهمیت قرارداد.

محصولات جالیزی گرمسار عبارتند از: خیار که میزان تولید آن با سطح گسترده کشت در نواحی همجوار از جمله ورامین و دماوند و فیروز کوه قابل قیاس نیست. کشت هنداونه و طالبی نیز بصورت آبی در این شهرستان رواج دارد و بخشی از آن را در حاشیه مزارع و جالیز خربزه می کارند و محصول طالبی و هنداونه گرمسار بیشتر برای مصرف اهالی منطقه است و مازاد مصرف داخلی به دیگر نقاط از جمله تهران حمل می گردد. معروفترین فرآورده جالیزی گرمسار، خربزه است (تصویر1-9) که در زمره تولیدات مهم کشورمان محسوب می‌شود.

4-کشت علوفه

کشت گیاهان علوفه ای در گرمسار با سطحی نسبتاً گسترده، در یونجه کاری(تصویر 1-10) خلاصه می شود و کشت انواع دیگر گیاهان علوفه ای از نوع شبدر و سایر گیاهان مشابه یا بسیار اندک و قابل ذکر نیست و یا به علت وضع آب و هوائی و محدودیت آب است که اهالی به کشت این نوع محصولات علاقه ای نشان نمی دهند و با وجودیکه منطقه گرمسار از نظر دامداری و پرورش انواع دام اهمیت دارد، علوفه مورد نیاز دامداران از نواحی دیگر تامین میشود و یا برای تغذیه دامهایشان از جو و ذرت و کاه و محصول یونجه تهیه شده در محل استفاده می کنند و زمان مراجعت دامها به قشلاق و گذراندن فصل پاییز و زمستان از چرای در زمینهای زیر کشت غلات و پنبه پس از برداشت محصول نیز بهره گیری می شود.

5-زراعتهای صنعتی

قسمت عمده کشت تابستانه (صیفی) شهرستان گرمسار را گیاهان از نوع صنعتی تشکیل می‌دهد و بدین سبب اهالی محل کاشت زراعتهای صنعتی را صیفی کاری می نامند و این محصولات دانه های روغنی و پنبه (تصویر 1-11) را شامل می شود.

عكاس: سید حسن خدامی 20/7/88 مزرعه لوبیا (تصویر 1-7)

عكاس: سید حسن خدامی 20/7/88 بوته بادنجان (تصویر 1-8)

عكاس :سید حسن خدامی 20/7/88 مزرعه خربزه در گرمسار (تصویر 1-9)

عكاس: سید حسن خدامی 20/7/88 مزرعه یونجه در گرمسار (تصویر 1-10)

عكاس: سید حسن خدامی 19/7/88 مزرعه پنبه در گرمسار (تصویر 1-11)

1-10-15- درختان میوه گرمسار (باغداری)

مهمترین درخت میوه شهرستان گرمسار عبارت از درخت انجیر وانار و انگور و سنجد است. درخت سنجد را درکنار خیابانها و حاشیه اطراف باغها می کارند و میوه درخت سنجد آن از اهمیت چندانی برخوردار نیست و در گذشته اغلب از چوب آن برای سوخت استفاده می شد.

انجیر(تصویر1-12)مهمترین محصول درختی گرمسار را تشکیل می دهد که گروهی از کشاورزان این ناحیه قسمت عمده حوائج زندگی خود را با فروش این محصول جبران می نمایند. انجیر گرمسار به دو صورت فروش می رسد: میوه تازه آن در اواخر مرداد ماه به دست می آید و برای فروش به تهران و نقاط دیگر کشور حمل می شود و قسمت دیگر را بصورت انجیر خشک در زمستان‌مصرف‌می‌نمایند.

درخت انار(تصویر1-13)نیز در گرمسار به خوبی می روید و قسمتی از باغها را به کشت درخت انار اختصاص داده اند و انار در تمام روستاهای گرمسار به عمل می آید، اما در روستاهای تابعه بخش ایوانکی مخصوصاً روستای گنداب و کرک به داشتن نوع مرغوب انار و باغات گسترده‌ای از این محصول معروف است.

درخت مو(تصویر1-14) همانند اغلب نقاط ایران با آب و هوای خشک و نیمه بیابانی گرمسار سازگار است و تقریباً در تمام نقاط گرمسار پرورش می یابد. وسعت باغهای انگور گرمسار پس از باغهای انجیر وانار در مرحله سوم اهمیت قرار داردو تولیدات انگور گرمسار بیشتر به مصرف داخل شهرستان می‌رسد.

با توجه به جنس خاک و شوری زمینهای گرمسار و آب و هوای نیمه بیابانی در سالیان اخیر کشت درخت بادام و پسته(تصویر1-15) وزیتون(تصویر1-16) نیز در این شهرستان رایج شده است.

عكاس :سید حسن خدامی 20/7/88 درخت مو (تصویر 1-14)

عكاس: سید حسن خدامی 20/7/88 درخت پسته (تصویر 1-15)

عكاس: سید حسن خدامی 19/7/88 باغ زیتون درگرمسار (تصویر 1-16)

1-10-16-پوشش گیاهی

« از نظر پراکندگی مکانی پوشش گیاهی گرمسار را می توان به شکل ذیل تقسیم بندی نمود.

1- قسمت شمال و شمال باختری و شمال خاوری

که دارای پوشش گیاهی از نوع: گندمیان – جو وحشی – کما و باریجه – نعنا کوهی – کاهوی وحشی که از گونه های علفی منطقه به شمار می روند .

2-پوشش گیاهی خاوری منطقه

که اهم آن از گیاهانی نظیر : خارشتر (خار مغیلان) ، شنگ، گون – جارو- (کور) – گز(تصویر1-17)و غیره تشکیل می شود.

عكاس:سید حسن خدامی 19/7/88 بوته های گزدرگرمسار (تصویر 1-17)

3- پوشش گیاهی باختر

عبارتند از گیاهانی همچون : علف پشـمی- گون –قیج – علف شـــور – خارشتر و اسپند می باشد. » . ( اسدی ، 1378 ، 902 )

یکی از انواع نباتات طبیعی گیاهان دهنی یا روغن دار است که اقسام بسیار دارد و درگرمسار فقط کرچک و کنجد کشت می شود. این نباتات را در فصل تابستان روی مرزهای مزرعه پنبه می کارند و ازلحاظ نوع محصول بسیار عالی است ولی از نظر کمیت چندان قابل توجه نبوده و رقم قابل ملاحظه ای را نشان نمی دهد. منداب نیز در کشتزارهای گرمسار می روید، اما استفاده ای از آن نمی شود.

1-10-17-حیوانات وحشی:

نیزارها و بیشه های جنوب گرمسار پناهگاه انواع حیوانات وحشی است که اهم آنها عبارتند از: آهو که بصورت دسته های متعدد دیده می شود، این حیوان روز را در نیزارها بسر برده و شب برای تغذیه به کشتزارهای دهات جنوبی گرمسار می آید. در دامنه های سیاه كوه نوع دیگری از آهو به نام جیبیر وجود دارد که از لحاظ جثه از آهو کوچکتر است.

حیوانات وحشی دیگراز قبیل: روباه، شغال، خرگوش، گرگ، کفتار و سنجاب نیز در بوته زارها و بیشه های جنوب گرمسار وجود دارد و اهالی این حیوانات را به علت زیانهای آنها بدامها و حیوانات اهلی از بین می برند و حتی از پوست انواع خرگوش و روباه نیز هیچگونه استفاده مادی نمی شود.

« در کوه های شمال گرمسار بز کوهی فراوان است. شکارچیان گرمسار دامنه فعالیت خود را تا سیاه کوه درجنوب کویرهای گرمسار توسعه داده اند، دراین کوهها شکارهای عظیم الجثه مانند: نوعی بز کوهی بسیار بزرگ و گورخر و غیره یافت می شود و اهالی برای استفاده از گوشت و پوستشان آنها را شکار می نمایند » . ( اسدی ، 1378 ، 195 )

انواع پرندگان وحشی بصورت دستجات مختلف در نیزارها و آبهای جنوب گرمسار وجوددارند. از پرندگان مهاجر غاز وانواع مرغابی در فصل زمستان در این ناحیه بحد وفور وجود دارد. پرندگان دیگری از قبیل: درنا، آهوبره، زنگوله بال و حواصیل و کبک و تیهو و مرغابی حنائی در گرمسار فراوان است.

1-10-18-زندگی دامپروری

« وجود آب و هوای نیمه بیابانی و خشک گرمسار و آب و هوای معتدل کوهستانی ناحیه دماوند و فیروزکوه در کنار هم با شرایط اقلیمی متفاوت، از جمله اختلاف دمای تابستان و زمستان و پوشش گیاهی متنوع در مراتع کوهستانی اطراف و دشت گرمسار، موجبات فعالیت دامپروری را برای اهالی این منطقه از قدیم الایام فراهم ساخته است. دامپروری نیز یکی از طرقی است که مردم این سامان برای رفع نیازهای زندگی خود بدان اشتغال می ورزند. دامداری در گرمسار نیز عمدتاً مانند سایر نقاط ایران در حالت متوسط دیده میشود و اغلب دامدارن این ناحیه را ایلات تشکیل می دهند و دامهایشان به

پیروی از شرایط آب و هوائی و پوشش گیاهی ویزه این منطقه از دامهای کوچک چون گوسفند و بز(تصویر1-18)به جهت سازگاری با راه پیمائیهای طولانی و علوفه ناچیز و ریز فراهم آمده است » . ( اسدی ، 1378 ، 907 )

عكاس :سید حسن خدامی 20/7/88 گوسفند و بز (تصویر 1-18)

قبل از مکانیزه شدن امور کشاورزی؛ بکارگیری گاو در کارایی کشاورزی بیشتر مورد توجه بود ولی امروزه گاوداری های صنعتی جای گاوداری های سنتی را گرفته است. در خانواده های روستایی گرمسار تعدادی مرغ و خروس و بعضاً اردک و غاز و بوقلمون جهت مصارف شخصی و عرضه به بازارهای محلی نگهداری و پرورش داده می شود.

پرورش دیگر دامهای اهلی از جمله شترواسب والاغ(تصویر1-19) نیز در گرمسار، برای بارکشی و حمل محصولات کشاورزی و تهیه هیزم برای سوخت متداول بود. شترداری پیشه عده ای از اهالی این منطقه بود و مخارج زندگی آنان از طریق حمل و نقل کالاهای مختلف با شتر تامین تامین می شد، مخصوصاً نیازهای اهالی برای جابجایی وسایل زندگی هنگام کوچ و ییلاق و مراجعت به قشلاق به وسیله شتر مرتفع می گردید، از سوی دیگر آزاد بودن چرای شتر در مراتع و بوته زارهای جنوب گرمسار، تسهیلاتی را در امر پرورش این حیوان فراهم نموده بود.

عكاس: سید حسن خدامی 20/7/88اسب (تصویر 1-19 )

1-10-19-صنایع دستی

پایه واساس صنایع در گرمسار قدیم با الهام از به هم آمیختن ذوق و سلیقه و استعداد هنری، اقوام مهاجر در این منطقه حاشیه کویر و نیازهای نوع معیشت کشاورزی وایلاتی بنیان گذاشته شده و این شیوه زندگی و خصوصیات قومی موجبات توسعه انواع صنایع دستی رایج در شهرستان گرمسار را فراهم ساخته که عبارتند از : 1- نوع صنایع نساجی است که از پشم گوسفندان و پنبه تهیه می شود از قبیل : جاجیم – گلیم – قالی(تصویر1-20) 2- نجاری و خراطی 3- آهنگری 4- کوزه گری و سفال پزی 5- نمد مالی

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

بررسی رابطه بین فرهنگ سازمانی و بكارگیری فناوری اطلاعات و در ادارات آموزش و پرورش شهر در word

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 بررسی رابطه بین فرهنگ سازمانی و بكارگیری فناوری اطلاعات و در ادارات آموزش و پرورش شهر در word دارای 170 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد بررسی رابطه بین فرهنگ سازمانی و بكارگیری فناوری اطلاعات و در ادارات آموزش و پرورش شهر در word  کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی ارائه میگردد

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ريختگي احتمالي در متون زير ،دليل ان کپي کردن اين مطالب از داخل فایل ورد مي باشد و در فايل اصلي بررسی رابطه بین فرهنگ سازمانی و بكارگیری فناوری اطلاعات و در ادارات آموزش و پرورش شهر در word،به هيچ وجه بهم ريختگي وجود ندارد


بخشی از متن بررسی رابطه بین فرهنگ سازمانی و بكارگیری فناوری اطلاعات و در ادارات آموزش و پرورش شهر در word :

-1- مقدمه

دوران جدید كه به عصر اطلاعات موسوم است، دوران فناوری اطلاعات و ارتباطات می باشد، بشر امروز جامعه­ای مبتنی بر فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT )[1] را تجربه می­كند كه از ویژگیهای خاص خود برخوردار است. چنین جامعه­ای را جامعه اطلاعاتی می­گویند (صرافی زاده، 1383 ، ص 5).

جامعه اطلاعاتی جامعه­ای است كه در آن زندگی اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی افراد جامعه به فناوری اطلاعات و ارتباطات وابسته است و جامعه­ای است كه در آن مردم در محل كار ، منزل و حتی در اماكن تفریحی از این تكنولوژی­ حداكثر استفاده را می­برند.

بر خلاف دوران گذشته كه اطلاعات و تكنولوژی در اختیار صاحب نظران فن و صنایع قرار داشت و مشروعیت آن نیز به تایید و تصدیق آنان مرتبط بود در جامعه جدید اطلاعات تكنولوژیستها علمای اجتماعی و مردم معمولی نیز مرتبط با تكنولوژی اطلاعاتی قرار گرفته و بخشی از زندگی روزمره آنان شده است. زیرا اطلاعات و اخبار در گروه نیازهای اساسی همه مردم قرار گرفته است و تولیدات آن استفاده همه جانبه دارد. در حالی كه در دوران گذشته استفاده از تكنولوژی مرتبط با قشر خاصی بود و فراگیری زیادی نداشت (آذرخش، مهراد،1383،ص 25).

ویژگی‌دیگر جامعه اطلاعاتی كالا شدن اطلاعات است، اطلاعات كالا شده و به مدد تكنولوژی های جدید ارتباطی در دسترس هر كسی كه طالب آن باشد قرار می­گیرد. در این گونه جوامع مفاهیم سنتی موجود در زمینه­هایی چون اقتصاد، آموزش ، كسب و كار، مدیریت و تجارت دچار تحول می­گردد. با گذر از عصر صنعتی و ورود به عصر اطلاعات و به گفته الوین تافلر[2] (عصر دانایی) نیاز روزافزون بشر برای آموزش متفاوت­تر با آنچه در گذشته بوده است بیشتر حس می­شود در همین راستا تكنولوژی اطلاعات و ارتباطات كه به طور فزاینده­ای در حال گسترش است می­تواند به نحو مطلوبی تمامی امور زندگی را تحت تاثیر قرار دهد (احمدی نژاد ، 1379 ، ص 24).

دنیای موجود با دستاوردهای متنوع خود همواره در معرض تحولات و تغییرات غیرقابل پیش بینی است. الوین تافلر اعتقاد دارد ورود به قرن بیست و یكم به عنوان عصر فرانظریه[3] هنگامی برای انسانها جاذب خواهد بود كه آدم كنونی بتواند در مقابل تغییرات آن قرن قدرت تحمل لازم را داشته باشد با شجاعت در مقابل آن ظاهر شود. تحقق این ایده­آل هنگامی میسر خواهد بود كه از هم اكنون بشر امروزی بتواند خودش را برای تغییرات در دنیای آینده آماده سازد این نیز مشروط به دانش، مهارت، بینش و پویایی است.

زندگی در دنیای جدید نیازمند شناخت كامل و كسب مهارتهای استفاده از این ابزارها و بدون داشتن چنین ابزاری رقابت و زندگی بسیار مشكل خواهد بود و مستلزم از دست دادن فرصتهای فراوانی در زندگی روزانه افراد و جوامع است.

سازمانها باید جهت به كار­گیری و استفاده بهینه از تكنولوژی فن­آوری اطلاعات زمینه سازی لازم و مطلوب را داشته باشند تا بتوانند در این راه گامهای مهم و صحیح را در عرصه سازمان بردارند. یکی از مهمترین عوامل موفقیت و شكست در این حركت در “فرهنگ سازمان ” است. فرهنگ سازمانی به تمام جنبه­های سازمانی تاثیر می گذارد و بر اساس اعتقادات و ارزش­های مشترك، به سازمان‌ها قدرت می بخشد و بر نگرش رفتار فردی انگیزه و رضایت شغلی و سطح تعهد نیروی انسانی طراحی ساختار و نظام­های سازمانی، هدف­گذاری، تدوین و اجرای استراتژی­ها و …. تاثیر می­گذارد. همچنین فرهنگ سازمانی عامل موثر در ترویج خلاقیت و نوآوری است كه از طریق ارزش نهادن به كار سخت و متمركز و هدف­دار ، پشتكار و سخت كوشی و تعهد عمل می­كند.

نیروی انسانی به عنوان مهمترین منبع اصلی سازمان بااستفاده از اطلاعات، فناوری، مواد، تجهیزات و بودجه و… به تولید كالا و خدمات بپردازد و در صورتی كه درست عمل كند سازمان نیز از عملكرد خوبی برخوردار خواهد شد.

لذا سازمان از طریق توجه به فرهنگ و شناخت فرهنگ موجود سازمان و تجزیه و تحلیل آن و خلق ارزش­های مناسب در حمایت از فرهنگ مطلوب می­تواند در راستای به كار گیری مؤثر فناوری اطلاعات و ارتباطات سازمان نقش مهمی را ایفا نماید.

2-1- بیان مسئله

با توجه به اینكه فرهنگ سازمانی نظام ارزشها، باورها و آداب و رسوم مشترك در بین اعضای سازمان است و تعاملات قسمتهای مختلف را بر قرار می كند بنابراین یك ابزار مؤثر در بكارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات در سازمان تلقی می شود.

در سازمانهایی كه فرهنگ استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات وجود ندارد آثار و تبعاتی بدنبال خواهد داشت كه از آن جمله می توان نارضایتی ارباب رجوع، هزینه های گزاف، طولانی بودن جریان كارهاو … را نام برد.تحقیقات نشان می دهد كه بسیاری از عدم كارآیی كه در یك سازمان پیش می آید ناشی از عدم بكارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات است. زیرا رشد روز افزون اطلاعات به سازمانها كمك می كند كه در میدان رقابت موفق عمل كنند. یكی از موانع اساسی عدم بكارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات فقدان فرهنگ سازمانی بكارگیری آن می باشد.

فرهنگ سازمانی به دلیل ماهیت اثر گذاری قوی كه می تواند بر رفتار و عملكرد اعضای سازمان داشته، نقش مهمی را در بكارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات ایفا می كند.بنابراین فناوری اطلاعات و ارتباطات یكی از مهمترین مسائل عصر حاضر در تمام جوامع می باشد پس بكارگیری آن در سازمانها جهت هماهنگی با جامعه بین الملل لازم و ضروری به نظر می رسد ولی متأسفانه هنوز شرایط و فرهنگ مناسب جهت استفاده مؤثر به جا و ماهرانه از این فناوری در سازمانها بوجود نیامده است، لذا مسأله این پژوهش بررسی رابطه بین فرهنگ سازمانی با بكارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات در ادارات آموزش و پرورش می باشد. با این هدف كه با روشن شدن رابطه فرهنگ سازمانی با بكارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات در ادارات آموزش و پرورش زمینه لازم برای توجه و اقدام جدی مسئولین جهت بالابردن فرهنگ سازمانی در ادارات آموزش و پرورش فراهم آید تا از آن طریق بكارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات در ادارات و سازمان آموزش و پرورش افزایش یابد.

3-1- اهمیت و ضرورت پژوهش

امروزه اطلاعات شاخص قدرت است. آنچه کشوری را در سطح اول، دوم و سوم جهان قرار می دهد. میزان اطلاعاتی است که آن کشور تولید می کند، در دسترس قرار می دهد و به کار می گیرد. فناوری اطلاعات و ارتباطات به عنوان یک فناوری غالب در هزاره جدید معرفی شده است. بدون هیچ شک و تردیدی در فرایند پذیرش پدیده جهانی سازی کشورهایی که زمینه و بستر لازم و مناسب را برای توسعه فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی بوجود نیاورده اند، در حرکت هدایت شده و شتابان جهانی سازی از وضع موجود به سوی جامعه اطلاعاتی باز خواهند ماند.

اهمیت روز افزون علوم وابسته به اطلاعات، چنان بالا گرفته است که منتقدان و آگاهان را بر این باور رسانده که دانش اطلاعات و نقش و تاثیر آن شاخص ممتاز فعالیت های طراز اول جوامع بشری است. در حال حاضر در سازمان ها اطلاعات پس از عامل انسانی مهمترین منبع ارزشمند محسوب می شود و یک منبع حیاتی برای پیشرفت علمی و اقتصادی هر کشوری به حساب می آید. به بیان دیگر اطلاعات نیروی اصلی حرکت و شکل دهنده مردم، اجتماعات، سازمان ها و کشورهاست.

نقش مهم اطلاعات را می توان در زمینه های وسیعی از فعالیتهای حیاتی بشر جستجو کرد. اطلاعات به ابزار مهم اطلاعاتی و ارتباطی بسیار مهمی بدل گشته که توسط آن بسیاری از امور روزمره انسانها تسریع و تسهیل شده است.

در عصر جدید ، در انجام امور اداری به طریق سنتی ( معمول ) شاهد ظهور و گسترش مشکلات و نارسائی های گسترده تری هستیم که از آن جمله می توان به طولانی بودن جریان کارها،اشتباهات زیاد کارکنان، صرف هزینه های گزاف و قابل ملاحظه جهت ثبت و بایگانی اسناد، اوراق و تبادل اطلاعات نوشتاری، ریسک پذیری و خطر پذیری بالا، نارضایتی ارباب رجوع و موارد بسیاری از این قبیل اشاره نمود، که البته با استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات شاهد موارد کمی از این قبیل خواهیم بود .

همچنین در عصر حاضر که دوره تغییر و تحول و بحران را در پیش روی داریم. (اگر بحرانی در دنیای امروز باشد، بیش از بحران اقتصاد و پول و نفت و نیرو ، بحران فرهنگ است) (اسلامی ندوشن ، 1354 ، ص 60).

لزوم توجه به فرهنگ به علت تاثیری که فرهنگ سازمانی بر تمام ابعاد سازمان می گذارد، فرهنگ سازمانی می تواند سازمان را به جلو راند و یا از حرکت بازدارد و این توان بالقوه به خاطر تاثیری است که فرهنگ بر رفتار دارد. لذا اگر بخواهیم علل موفقیت و عدم موفقیت سازمانهایمان را مطالعه کنیم باید به بررسی فرهنگ بپردازیم.

شاین ، اوچی ، پیترز و واترمن و بسیاری از علمای مدیریت دو حقیقت مهم را تبیین می کنند. اول آنکه فرهنگ سازمانی در سازمانهای مختلف متفاوت است . دوم آنکه فرهنگ سازمانی مختلف می تواند بر عملکرد ، موفقیت و اثر بخشی یک سازمان و موسسه تاثیر متفاوتی داشته باشد . با این حال اشاره به این نکته ضرورت دارد (سازمانهای موفق ) فرهنگ های ایجاد کرده اند که ارزشها و مدیریت رهبران خود را در هم آمیخته اند و به همین دلیل است که این ارزشها سالها دوام آورده اند و به نظر می رسد که نقش حقیقی مدیریت سازمانها ، اداره ارزشهای سازمان است. سازمانهای موفق به ایجاد فرهنگ مشترک میان کارکنان و ایجاد روحیه خوب بها می دهند . چارچوبی از همبستگی ایجاد می کنند که در محدوده آن افراد پر انگیزه ، خود را با شرایط انطباق می دهند .

بر مبنای مطالعات متعدد ، مدیران و پژوهشگران از اوایل دهه 1980 میلادی توجه خود را به چگونگی مدیریت فرهنگ سازمانهایشان و هماهنگ نمودن آن با سایر اجزاء به بهترین وجه آغاز نموده اند . با وجود اینکه سابقه مطالعات فرهنگ سازمانی بیش از دو دهه نیست . اما تحقیقات ، تاثیر فرهنگ و جلوه های فرهنگی را بر رفتار کارکنان نشان داده اند و تعدادی ازنویسندگان این فرض رامطرح و پشتیبانی کرده اند که شرکتها وسازمانهای موفق دارای فرهنگ قوی بوده اند.

در این پژوهش ضمن شناسایی فرهنگ سازمانی حاکم بر ادارات آموزش و پرورش میزان بکارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات مورد سنجش قرار گرفته شده است .

استفاده کنندگان این پژوهش کلیه کارکنان کادر اداری سازمان آموزش و پرورش می باشد. که با پیاده کردن یک الگوی فرهنگی مناسب و قوی در سازمان زمینه استفاده بهینه از فناوری اطلاعات و ارتباطات در بین آنها فراهم می شود. و سازمانهایی كه از نتایج این پژوهش می توانند بهره ببرند شامل وزارت آموزش و پرورش، سازمان تكفا، سازمانهای مرتبط با آموزش و پرورش، سازمان تألیف كتب درسی، سازمان آموزش عالی، ضمن خدمت فرهنگیان، سازمانهای مرتبط با تكنولوژی و ساخت ابزارهای كمك آموزشی و ….
می باشند.

4-1- انگیزه پژوهشگر

اگر چه استفاده از رایانه از سال های دهه 50 میلادی در سازمان های بزرگ کشورهای صنعتی و توسعه یافته رایج بوده است ولی در نوع فناوری اطلاعات حتی تا دهه 80 میلادی کمتر در سازمانهای آموزشی مشاهده می شود .

فناوری اطلاعات و ارتباطات یکی از مهمترین مسائل عصر حاضر در تمام جوانب می باشد پس به کارگیری آن در سازمانها جهت هماهنگی با جامعه بین الملل لازم و ضروری به نظر می رسد ولی متاسفانه هنوز شرایط و فرهنگ مناسب جهت استفاده موثر و به جا و ماهرانه از این فناوری در سازمانها بوجود نیامده است .

بررسی رابطه فرهنگ سازمانی و بکارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات در ادارات آموزش و پرورش انگیزه ای پژوهشگر برای انجام این پژوهش شده است.

5-1- هدف پژوهش

1-5-1- هدف كلی

هدف اصلی این پژوهش بررسی رابطه فرهنگ سازمانی و میزان به كارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات در ادارات آموزش و پرورش شهر تهران می­باشد.

2-5-2- اهداف فرعی

با توجه به اهمیت نقش فرهنگ سازمانی در میزان به كارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) توسط كاركنان این تحقیق بر آن است تا با بررسی فرهنگ سازمانی در ادارات آموزش و پرورش به اهداف ذیل دست یابد:

1- تعیین میزان به كارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) در ادارات آموزش و پرورش شهر تهران.

2- تعیین میزان رابطه هفت ویژگی فرهنگ سازمانی با فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT). در ادارات آموزش و پرورش شهر تهران.

3- تعیین میزان بكارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات در بین كاركنان زن و مرد در ادارات آموزش و پرورش شهر تهران.

6-1- سوالات پژوهش

1-6-1- سؤال اصلی

1- آیا بین فرهنگ سازمانی و بکارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات در ادارات آموزش و پرورش شهر تهران رابطه وجود دارد؟

2-6-1- سوالات فرعی

1- میزان بكارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات در بین كاركنان ادارات آموزش و پروش شهر تهران چگونه است؟

2- آیا بین هفت ویژگی فرهنگ سازمانی با فناوری اطلاعات و ارتباطات در ادارات آموزش و پرورش شهر تهران رابطه وجود دارد؟

3- آیا میزان به كار گیری فناوری اطلاعات و ارتباطات در بین كاركنان زن و مرد در ادارات آموزش و پرورش شهر تهران متفاوت است؟

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

بررسی رابطه بین اثربخشی ارتباطات سازمانی و منابع قدرت مدیران در word

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 بررسی رابطه بین اثربخشی ارتباطات سازمانی و منابع قدرت مدیران در word دارای 158 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد بررسی رابطه بین اثربخشی ارتباطات سازمانی و منابع قدرت مدیران در word  کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی ارائه میگردد

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ريختگي احتمالي در متون زير ،دليل ان کپي کردن اين مطالب از داخل فایل ورد مي باشد و در فايل اصلي بررسی رابطه بین اثربخشی ارتباطات سازمانی و منابع قدرت مدیران در word،به هيچ وجه بهم ريختگي وجود ندارد


بخشی از متن بررسی رابطه بین اثربخشی ارتباطات سازمانی و منابع قدرت مدیران در word :

بررسی رابطه بین اثربخشی ارتباطات سازمانی و منابع قدرت مدیران در word
فهرست مطالب

عنوان صفحه

چکیده

فصل یکم : مقدمه پژوهش

1-1- عنوان تحقیق: ……………………………………………………………………………………………………………………………. 1

1-2- مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………………………… 1

1-3- بیان مساله: ………………………………………………………………………………………………………………………………. 2

1-4- اهمیت و ضرورت پژوهش ……………………………………………………………………………………………………… 7

1-5-‌ اهداف پژوهش: ………………………………………………………………………………………………………………………… 9

الف- هدف كلی: …………………………………………………………………………………………………………………………………… 9

ب – اهداف جزئی:………………………………………………………………………………………………………………………………… 9

1-6- پرسشهای پژوهش: ………………………………………………………………………………………………………………… 9

الف- اصلی:…………………………………………………………………………………………………………………………………………… 9

ب- فرعی:……………………………………………………………………………………………………………………………………………… 9

1-7-‌ متغیرهای پژوهش: ………………………………………………………………………………………………………………….. 10

متغیر پیش بین:…………………………………………………………………………………………………………………………………….. 10

متغیر ملاك:…………………………………………………………………………………………………………………………………………. 10

متغیر تعدیل كننده ……………………………………………………………………………………………………………………………….. 10

متغیر كنترل …………………………………………………………………………………………………………………………………………. 10

1-8-‌ تعاریف علمی واژه ها:………………………………………………………………………………………………………………. 10

1-9- تعاریف عملیاتی واژه ها: ………………………………………………………………………………………………………… 14

فصل دوم : بررسی پیشینه پژوهش

مقدمــه………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 16

الف- بررسی نظریه‌ها…………………………………………………………………………………………………………………………. 19

2-1- ارتباطات……………………………………………………………………………………………………………………………………. 19

2-1-1- اهمیت ارتباطات……………………………………………………………………………………………………………………. 19

2-1-2- تعاریف ارتباطات…………………………………………………………………………………………………………………. 22

2-1-3- فرآیند ارتباط……………………………………………………………………………………………………………………….. 26

2-1-3-1- منبع …………………………………………………………………………………………………………………………………. 26

2-1-3-2- رمزگذاری………………………………………………………………………………………………………………………… 27

2-1-3-3- وسیله………………………………………………………………………………………………………………………………. 27

2-1-3-4- رمزگشایی……………………………………………………………………………………………………………………….. 28

2-1-3-5- دریافت کننده…………………………………………………………………………………………………………………… 28

2-1-3-6- بازخورد………………………………………………………………………………………………………………………….. 29

2-1-4- مسیر ارتباطات…………………………………………………………………………………………………………………….. 29

2-1-4-1- ارتباطات عمودی…………………………………………………………………………………………………………….. 29

الف- مسیر رو به پایین………………………………………………………………………………………………………………………. 29

ب- ارتباطات رو به بالا………………………………………………………………………………………………………………………. 30

2-1-4-2- ارتباطات در سطح افقی………………………………………………………………………………………………….. 31

2-1-5- مدل ارتباطات……………………………………………………………………………………………………………………….. 32

2-1-6- اصول ارتباطات……………………………………………………………………………………………………………………. 35

2-1-7- ارتباطات سازمانی از دیدگاه مکاتب مختلف مدیریت………………………………………………………. 38

2-1-7-1- دیدگاه کلاسیک‌ها در مورد ارتباطات:………………………………………………………………………….. 38

2-1-7-2- نظریه نئوکلاسیک‌ها و ارتباطات…………………………………………………………………………………… 40

2-1-7-3- دیدگاه سیستمی در مورد ارتباطات……………………………………………………………………………… 40

2-1-7-4- دیدگاه اقتضایی و ارتباطات…………………………………………………………………………………………… 41

2-1-7-5- دیدگاه مراوده‌ای یا تعاملی در مورد ارتباطات…………………………………………………………….. 41

2-1-8- اثربخشی در ارتباطات میان فردی ……………………………………………………………………………………. 42

2-1-9- ویژگی‌های اثربخشی…………………………………………………………………………………………………………… 43

2-1-9-1- گشودگی………………………………………………………………………………………………………………………….. 43

2-1-9-2- همدلی………………………………………………………………………………………………………………………………. 45

2-1-9-3- حمایتگری………………………………………………………………………………………………………………………… 46

2-1-9-4- مثبت گرایی……………………………………………………………………………………………………………………… 46

2-1-9-5- تساوی……………………………………………………………………………………………………………………………… 47

2-1-9-6- همانندی «تشابه با هم» و «تخالف با هم»…………………………………………………………………….. 47

2-1-10- موانع ارتباطی …………………………………………………………………………………………………………………… 48

2-2- قدرت …………………………………………………………………………………………………………………………………………. 61

2-2-1- اهمیت قدرت…………………………………………………………………………………………………………………………. 61

2-2-2- تعاریف قدرت………………………………………………………………………………………………………………………. 62

2-2-3- قدرت در سطوح مختلف سازمان ……………………………………………………………………………………… 65

2-2-3-1- قدرت در سطح عمودی…………………………………………………………………………………………………… 65

2-2-3-1-1- منابع قدرت مدیران رده‌ی عالی سازمان…………………………………………………………………. 66

2-2-3-1-2- منابع قدرت مدیران رده میانی سازمان…………………………………………………………………… 69

2-2-3-1-3- منابع قدرت مدیران رده‌ی پایین سازمان………………………………………………………………… 69

2-2-3-2 – قدرت در سطح افقی……………………………………………………………………………………………………….. 71

2-2-4- روابط قدرت…………………………………………………………………………………………………………………………. 72

2-2-4-1- رابطه صف و ستاد……………………………………………………………………………………………………….. 73

2-2-4-2- تشكیل دسته‌ها و ائتلاف………………………………………………………………………………………………… 74

2-2-5- منابع قدرت بر اساس پژوهش‌های فرنچ و راون……………………………………………………………… 75

2-2-6- انواع رویكردها به قدرت …………………………………………………………………………………………………….. 77

2-2-6-1- راسل و قدرت:…………………………………………………………………………………………………………………. 78

2-2-6-2- هیكس، گولت و قدرت: …………………………………………………………………………………………………… 79

2-2-6-3- گالبرایت و قدرت: …………………………………………………………………………………………………………… 81

2-2-6-4- اتزیونی و قدرت:……………………………………………………………………………………………………………… 83

ب- پیشینه پژوهشهای انجام شده ……………………………………………………………………………………………………. 85

2-3- پژوهش‌های پیرامون ارتباطات سازمانی……………………………………………………………………………….. 85

2-3-1- پژوهش‌‌های انجام شده در داخل كشور:…………………………………………………………………………… 85

2-3-2- پژوهش‌های انجام شده در خارج از كشور:………………………………………………………………………. 89

2-4- پژوهشهای پیرامون منابع قدرت ……………………………………………………………………………………………. 99

2-4-1- پژوهش‌های انجام شده در داخل كشور…………………………………………………………………………… 99

2-4-2- پژوهش‌های انجام شده و در خارج از كشور……………………………………………………………….. 108

نتیجه گیری کلی ……………………………………………………………………………………………………………………………….. 121

فصل سوم: روش پژوهش

3-1- جامعه آماری…………………………………………………………………………………………………………………………. 123

3-2- گروه نمونه ……………………………………………………………………………………………………………………………. 123

3-3- روش و طرح نمونه‌برداری……………………………………………………………………………………………………. 124

3-4- حجم نمونه……………………………………………………………………………………………………………………………… 124

3-5- ابزار گردآوری داده‌ها…………………………………………………………………………………………………………… 125

3-5-1- پرسشنامه اثر بخشی ارتباطات سازمانی……………………………………………………………………… 126

3-5-2- پرسشنامه منابع قدرت «شرایخیم و هینکین»………………………………………………………………… 127

3-6- تعیین روایی و اعتبار پرسشنامه…………………………………………………………………………………………. 128

3-6-1- روایی…………………………………………………………………………………………………………………………………. 128

3-6-2- اعتبار…………………………………………………………………………………………………………………………………. 128

3-7- نوع مطالعه (روش گردآوری داده‌ها-………………………………………………………………………………….. 131

3-8- طرح پژوهش و روش تجزیه و تحلیل داده‌ها………………………………………………………………………. 131

فصل چهارم : یافته‌های پژوهش

مقدمــه………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 133

تبدیلهای انجام شده بر روی متغیرها جهت تغییر مقیاس:……………………………………………………………. 134

4-1- توصیف داده‌ها:……………………………………………………………………………………………………………………… 135

4-1-1- توصیف مولفه های منابع قدرت:…………………………………………………………………………………….. 135

توصیف منابع قدرت بر حسب قدرت غالب مدیران:………………………………………………………………………. 138

4-1-2- توصیف مؤلفه‌های اثربخشی ارتباطات سازمانی………………………………………………………….. 126

4-1-3- توصیف سایر داده‌ها……………………………………………………………………………………………………….. 154

4-2- تجزیه و تحلیل داده‌ها بررسی فرضیات……………………………………………………………………………… 158

4-2-1- نتایج و یافته‌های سوالهای پژوهشی ……………………………………………………………………………… 158

فصل پنجم:‌ تفسیر و استنتاج نتایج پژوهش

5-1- تجزیه و تحلیل نتایج پژوهش……………………………………………………………………………………………….. 178

5-2- محدودیت‌های پژوهش …………………………………………………………………………………………………………. 191

5-3- پیشنهادها………………………………………………………………………………………………………………………………. 192

5-3-1- پیشنهاد به برنامه‌ریزان:………………………………………………………………………………………………….. 192

5-3-2- پیشنهاد به پژوهشگران :…………………………………………………………………………………………………. 193

بررسی رابطه بین اثربخشی ارتباطات سازمانی و منابع قدرت مدیران در word
فهرست جداول

عنوان صفحه

جدول 2-1: منابع قدرت مدیران رده‌ی پایین سازمان………………………………………………………………….. 70

جدول 2-2- اولویت شایستگی‌های مورد نیاز مدیران تربیت بدنی……………………………………………. 92

جدول شماره 2-2-: مقایسه شایستگی‌های مورد نیاز مدیران و كارآموزان تربیت بدنی……….. 96

جدول شماره 2-3- مقایسه شایستگی‌های مدیران باشگاه‌های ورزشی………………………………….. 97

جدول شماره 3-1: امتیاز گزینه‌های مختلف در روش پنج گزینه‌ای…………………………………………… 126

جدول شماره 3-2: امتیاز گزینه‌های مختلف در روش پنج‌ گزینه‌ای…………………………………………… 127

جدول 3-3 : دسته‌بندی سوالهای پرسشنامه منابع قدرت……………………………………………………………. 127

جدول 4-1-1- میانگین و انحراف معیار منبع قدرت پاداش……………………………………………………….. 135

جدول 4-1-2- میانگین و انحراف معیار منبع قدرت اجبار…………………………………………………………. 136

جدول 4-1-3- میانگین و انحراف معیار منبع قدرت قدرت قانون……………………………………………… 136

جدول 4-1-4- میانگین و انحراف معیار منبع قدرت تخصص……………………………………………………. 137

جدول 4-1-5- میانگین و انحراف معیار منبع قدرت مرجعیت……………………………………………………. 138

جدول 4-1-6- جدول توزیع فراوانی منابع قدرت سازمانی……………………………………………………….. 139

جدول 4-1-7- جدول توزیع فراوانی منبع قدرت پاداش……………………………………………………………… 141

جدول 4-1-8- جدول توزیع فراوانی منبع قدرت اجبار……………………………………………………………….. 142

جدول 4-1-9- جدول توزیع فراوانی منبع قدرت قانون………………………………………………………………. 143

جدول 4-1-10- جدول توزیع فراوانی منبع قدرت مرجعیت……………………………………………………….. 144

جدول 4-1-11- جدول توزیع فراوانی منبع قدرت تخصص……………………………………………………….. 145

جدول 4-1-12- میانگین و انحراف معیار ارتباطات اثر بخش…………………………………………………… 146

جدول 4-1-13- میانگین و انحراف معیار بازخورد……………………………………………………………………. 147

جدول 4-1-14- میانگین و انحراف معیار تعدد کانالهای ارتباطی…………………………………………….. 147

جدول 4-1-15- میانگین و انحراف معیار اثربخشی ارتباطات سازمانی………………………………….. 148

جدول 4-1-16- جدول توزیع فراوانی ارتباط اثربخش………………………………………………………………. 149

جدول 4-1-17- جدول توزیع فراوانی بازخور……………………………………………………………………………. 150

جدول 4-1-18 جدول توزیع فراوانی تعدد کانالهای ارتباطی……………………………………………………… 151

جدول 4-1-19- جدول توزیع فراوانی اثربخشی ارتباطات سازمانی………………………………………… 152

جدول 4-1-20 جدول توزیع فراوانی مولفه اثر بخشی غالب………………………………………………………. 153

جدول 4-1-21- جدول توزیع فراوانی رشته تحصیلی……………………………………………………………….. 154

جدول 4-1-22 میانگین و انحراف معیار سنوات خدمت……………………………………………………………… 155

جدول 4-1-23- میانگین و انحراف معیار سابقه مدیریت………………………………………………………….. 156

جدول 4-1-24- جدول توزیع فراوانی مدرک تحصیلی………………………………………………………………. 156

جدول 4-2-1- ضریب همبستگی بین منبع قدرت پاداش و اثر بخشی ارتباطات سازمانی……… 158

جدول 4-2-2- ضریب همبستگی بین منبع قدرت اجبار و اثر بخشی ارتباطات سازمانی……….. 159

جدول 4-2-3- ضریب همبستگی بین منبع قدرت مرجعیت و اثر بخشی ارتباطات سازمانی160

جدول 4-2-4- ضریب همبستگی بین منبع قدرت تخصص و اثر بخشی ارتباطات………………….. 160

جدول 4-2-5- ضریب همبستگی بین منبع قدرت قانون و اثر بخشی ارتباطات سازمانی………. 161

جدول 4-2-6- آزمون من ویتنی برای مقایسه منبع قدرت پاداش به تفکیک رشته تحصیلی162

جدول 4-2-7- آزمون من ویتنی برای مقایسه منبع قدرت اجبار به تفکیک رشته تحصیلی……. 163

جدول 4-2-8- آزمون من ویتنی برای مقایسه منبع قدرت قانون به تفکیک رشته تحصیلی164

جدول 4-2-9- آزمون من ویتنی برای مقایسه منبع قدرت مرجعیت به تفکیک رشته تحصیلی164

جدول 4-2-10- آزمون من ویتنی برای مقایسه منبع قدرت تخصص به تفکیک رشته تحصیلی165

جدول 4-2-11 – ضریب همبستگی بین منابع قدرت و سابقه مدیریت ……………………………………. 168

جدول 4-2-12- ضریب همبستگی بین منابع قدرت و سنوات خدمت ……………………………………… 170

جدول 4-2-13- آزمون کروسکال والیس برای بررسی منابع قدرت در ناحیه یک…………………. 171

جدول 4-2-14- آزمون کروسکال والیس برای بررسی منابع قدرت در ناحیه دو …………………. 172

جدول 4-2-15- آزمون کروسکال والیس برای بررسی منابع قدرت در ناحیه سه…………………. 173

جدول 4-2-16- آزمون کروسکال والیس برای بررسی منابع قدرت در ناحیه چهار……………… 174

جدول 4-2-17- آزمون کروسکال والیس برای بررسی منابع قدرت در ناحیه پنج ……………….. 175

جدول 4-2-18- آزمون کروسکال والیس برای بررسی منابع قدرت در ناحیه شش………………. 176

جدول 4-2-19- آزمون کروسکال والیس برای بررسی منابع قدرت در ناحیه هفت……………….. 177

بررسی رابطه بین اثربخشی ارتباطات سازمانی و منابع قدرت مدیران در word
فهرست نمودارها

عنوان صفحه

نمودار 4-1-1- نمودار میله‌ای منابع قدرت سازمانی………………………………………………………………….. 139

نمودار 4-1-2- نمودار میله‌ای منبع قدرت پاداش………………………………………………………………………… 141

نمودار 4-1-3 نمودار میله‌ای منبع قدرت اجبار……………………………………………………………………………. 142

نمودار 4-1-4- نمودار میله ای منبع قدرت قانون……………………………………………………………………….. 143

نمودار 4-1-5- نمودار میله‌ای منبع قدرت مرجعیت …………………………………………………………………… 144

نمودار 4-1-6- نمودار میله‌ای منبع قدرت تخصص……………………………………………………………………. 145

نمودار 4-1-7- نمودار میله‌ای‌ارتباطات اثربخش………………………………………………………………………… 149

نمودار 4-1-8- نمودار میله‌‌ای بازخور…………………………………………………………………………………………. 150

نمودار 4-1-9- نمودار میله‌ای‌تعدد کانالهای ارتباطی ………………………………………………………………… 151

نمودار 4-1-10- نمودار میله‌ای اثربخشی ارتباطات سازمانی………………………………………………….. 152

نمودار 4-1-11- نمودار میله‌ای مولفه اثربخشی غالب……………………………………………………………….. 153

نمودار 4-1-12- نمودار میله‌ای رشته تحصیلی………………………………………………………………………….. 154

نمودار 4-1-13- نمودار میله‌ای مدرک تحصیلی…………………………………………………………………………. 157

پیوستها

عنوان

1- پرسشنامه اثربخشی ارتباطات سازمانی

2- پرسشنامه منابع قدرت

3- معرفینامه و مجوز جهت فعالیتهای میدانی

4- محاسبات آماری

-1) عنوان تحقیق:

بررسی رابطه بین اثر بخشی ارتباطات سازمانی و منابع قدرت مدیران-ادارات هفتگانه آموزش و پرورش مشهد- سال تحصیلی 85-84.

1-2) مقدمه

دنیایی را تصور كنید كه در آن «ارتباط» وجود ندارد؛ در این دنیا انسان،تنها و انفرادی زندگی می كند و هرگز مشاركتی در تجربه اندوزی و علم ورزی ندارد! هرگز نمی تواند برای فائق آمدن بر مشكلات و محدودیتهای شخصی،از اتحاد و یكپارچگی برخوردار شود! هرگز سهمی در اختراعات نداشته و از شانس و فرصت زیادی بهره مند نخواهد شد! در چنین جهانی انسان نمی تواند از دیگران تاثیر بپذیرد و به گونه ای متقابل بر آنان تاثیر بگذارد. در یك كلام:تصور چنین جهانی اگر ناممكن نباشد،دشوار است.

این تصور بسیار مشكل است؛ زیرا ارتباط طرح چنین سوالی را درزندگی بشری از میان برده و غیر قابل بحث نموده است. دنیایی كه ما در آن بسر می بریم بسیار مبهم و پیچیده است. در جهانی بدون وجود ارتباط، تمدن- به مفهومی كه امروز می شناسیم- امكان وجود و ظهور نداشته است. ما به وسیله ارتباط،موفق شده ایم علوم و آموخته ها و تلاشهایمان راتجزیه و تركیب كنیم. تواناییها و تلاشها و آموخته های علمی ما را قادر ساخته است تا ظرفیت علمی،تكنولوژی و فرهنگی مان توسعه یافته و رو به تكامل و تعالی بروند. بدون وجود یك زمینه مناسب برای ایجاد ارتباط با یكدیگر در سطحی قابل قبول انسان هرگز نمی‌توانست موقعیت ما قبل تاریخ را پشت سر گذاشته و به پیشرفتهای كنونی دست یابد.

ارتباط از این جهت مهم است كه سازماندهی را امكان پذیر می سازد و سازمانها نیز به نوبه خود افراد را قادر می سازند تا در روش زندگی به سیستمهای سازمان یافته موجود، دسترسی پیدا كنند. در هر حال اهمیت و مفهوم واقعی یك ارتباط خوب می تواند از دیدگاه‌ها و جنبه های گوناگون مورد توجه قرار گیرد.

بنا به تعریف، سازمانها برای بقای خود به كنش و واكنش متقابل و یا ارتباط نیاز دارند. بنابراین منطقی است اگر بگوئیم درك و شناخت بهتری از ارتباط موجب ارتقای سازمانها می شود.

از طرف دیگر قدرت به عنوان یك عامل و عنصر بسیار مهم در اداره امور جوامع و سازمانها همواره دلمشغولی دولتمردان و مدیران بوده است. مدیران،قدرت را به عنوان جزئی بسیار سازنده در ساختار سازمان و وسیله اجرای تــعهــــدات آن می دانند.

قدرت به عنوان مهمترین و نافذترین پدیده اجتماعی جوامع انسانی شناخته شده است. نتایج نفوذ قدرت در كلیه سطوح سازمانهای اجتماعی تجربه شده است. چون قدرت بخشی مهم و تاثیر گذار در حیات سازمانی می‌باشد،محققین تلاش زیادی برای توضیح مسائل سازمانی در اصطلاح «روابط قدرت» مطرح كرده اند، اول اینكه، واحدهای تابعه سازمان را متاثر می‌سازد،و دوم، در سطوح سازمانی و روابط بین افراد سازمان تاثیر قابل توجه می گذارد. (فخیمی،1379).

1-3) بیان مساله:

فرایند ارتباطات یكی از فرایندهای مهمی است كه بر روی اثر بخشی سازمانها و موفقیت مدیر نقشی اساسی ایفا می كند. تحقیق وبررسی در محیط سازمانها و حیات كاری نشان می دهد كه بطور متوسط مدیران سطوح مختلف بین 75% تا 95% از اوقات خود را صرف ارتباطات و پیام رسانی می كنند.

مكالمات تلفنی،جلسات،بررسی گزارشها،دادن دستور و تعلیمات، نوشتن نامه، بررسی اطلاعات فاكس و تلكس، و فعالیتهایی از این قبیل مثالهایی بر فرایند ارتباطات می باشد. سیستم گردش خون در اعضای بدن چه نقش مهمی را ایفا می كند، ارتباطات نیز در سازمانها همان نقش را ایفا می كند (امیر كبیری،1377).

ارتباطات به عنوان یكی از مهمترین عناصر فرایند مدیریتی محسوب می شود. وجود ارتباطات موثر و صحیح در سازمان همواره یكی از اجزای مهم در توفیق مدیریت به شمار آمده است. به تجربه ثابت شده است كه، اگر ارتباطات صحیحی در سازمان بر قرار نباشد،گردش امور مختل شده و كارها آشفته می شوند. هماهنگی، برنامه ریزی، سازماندهی، كنترل و سایر وظایف بدون وجود سیستم ارتباطی موثر در سازمان قابل تحقق نبوده و امكان اداره سازمان مهیا نخواهد بود. (میرابی،1380).

طی مطالعاتی كه گری بینسون[1] توسط سوالاتی كه برای 175 نفر از مدیران شركتهای بزرگ ایالتهای غربی آمریكا فرستاد، روشن ساخت كه مهارتهای ارتباطی چه شفاهی و چه كتبی نه تنها در احراز شغل بلكه در انجام موثر امور محوله تاثیر بسزایی دارد. سوالات مطروحه در زمینه فاكتورها و مهارتهای مهم و حیاتی كه در استخدام دانشجویان فارغ التحصیل موثر بوده، می‌باشد در این بررسی و تحقیق به عمل آمده، مشخص گردید كه ارتباطات شفاهی (Oral commuinction ) به عنوان اولین و مهمترین مهارت و ارتباط كتبی (Write communication) دومین مهارت محسوب می گردند. ( همان منبع).

با توجه به اندازه یا بزرگی سازمان، تكنولوژی پیچیده، میزان پیچیدگی و رسمی بودن امور، ساختار طرح ریزی می شود و بر این اساس سیستم اطلاعاتی به وجود می آید. تعیین ساختار سازمانی خود نشانه ای از مسیر خاصی است كه تعیین كننده نوع ارتباط در سازمان است. قدرت، رهبری و تصمیم گیری (علنی و یا غیر علنی) به فرایند ارتباطات وابسته اند، زیرا بدون وجود اطلاعات این فرایندها بی معنی خواهند شد.

تحلیلگران سازمانی درجات متفاوتی از اهمیت برای فرایند ارتباطات قائل شده اند برای مثال بارنارد[2] چنین ابراز میكند:

«در تئوری فراگیر سازمان،ارتباطات در كانون یا مركز قرار می گیرد، زیرا ساختار،گستره و حدود سازمان تقریبا به وسیله شیوه های ارتبـــاطی تعیـــین می شوند. از این دیدگاه كه به موضوع نگاه كنیم، ارتباطات در قلب سازمان جای می گیرد. دو پژوهشگر دیگر به نامهای كتزوكان[3] چنین می‌گویند: ارتباطات- مبادله اطلاعات و انتقال مقصود- روح و اساس سیستم اجتماعی سازمان را تشكیل می دهد. به تازگی نویسنده ای به نام استینچ‌كامب [4] نیز در بررسی سازمانها،ارتباطات را در كانون یا مركز سازمان قرار داد. به هر حال ســـایر نظریه پردازان به اندازه های متفاوت به این موضوع توجه كرده اند. (پارسائیان واعرابی،1376).

از طرف دیگر، قدرت ویژگی اساسی نقش یك مدیر بوده و زمینه اثر بخشی او را در سازمان فراهم می سازد. در واقع یك پدیده اجتناب ناپذیر در سازمان است كه البته در سازمانها مدیران به آن به عنوان یك پدیده منفی می نگرند. ولی حقیقت این است كه این جریان ذاتا یك پدیده منفی نیست، بلكه منفی و مثبت بودن آن بستگی به قضاوت و نوع كاربرد آن دارد. یقینا اگر هدف از قدرت، اهداف سازمانی باشد می تواند پدیده ای مثبت و كاركردی محسوب گردد و باعث پویایی سیستم و سازمان شود، اما اگر هدف از آن دستیابی به اهداف شخصی و فردی باشد، مطمئنا یك پدیده منفی وناپسند خواهد بود.(پارسائیان واعرابی،1375).

دیوید مك كللند [5] دو روی سكه قدرت را نشان داده است. یك رویه را روی مثبت و طرف دیگر را روی منفی نامیده است. طرف منفی را معمولا با جملات، كلمات و عبارتهایی كه بیانگر رییس و مرئوسی،فرماندهی و فرمانبری،دستور دادن و تسلیم بودن است،بیان می‌كند. یعنی اگر من ببرم، شما باید ببازید. آن نوع رهبری كه بر پایه و اساس جنبه های منفی قرار گرفته باشد،افراد را چیزی بیش از بازیچه یا آلت دست خود نمی داند و به هنگامی كه ایجاب كند آنها را استثمار یا فدای مقاصد خود می نماید.

روی دیگر سكه یا جنبه مثبت قدرت را می توان در توجهی كه به هدفهای گروه می شود، توجیه كرد. زیرا،با استفاده از قدرت فرد،درصدد تعیین هدف و تامین آن بر می آید. چون از این دیدگاه به قدرت نگاه كنیم،دارای مفهوم متفاوتی می گردد،یعنی اعمال قدرت از جانب دیگران و نه آنان. مدیرانی كه می خواهند قدرت خود را به صورت مثبت اعمال كنند، اعضای گروه را تشویق و تقویت می نمایند تا بر صلاحیت و شایستگی خود بیفزایند تا در نتیجه بتوانند به عنوان فرد و عضو سازمان، در كارها موفق گردند.(پارسائیان و اعرابی،1375).

دو پژوهشگر به نامهای مك كللند و دیوید برن هام[6] بر این باورند،مدیران موفق كسانی هستند كه به نفع سازمان،(ونه برای فخر فروشی)،بر دیگران اعمال نفوذ نمایند وقدرت خود را در آن راه به كار برند. آنان كه با تسلط كامل بر نفس سركش خویش (تنها جهت تامین منافع سازمان)بر دیگران اعمال قدرت می نمایند (در مقایسه با آنان كه از قدرت برای تامین منافع شخصی سوء استفاده می كنند یا می كوشند تا با تكیه بر آن محبوب القلوب شوند)موثرتر و موفق تر خواهند بود. مك كللند چنین نتیجه گرفت كه مدیران قدرتمند و توانا در اوج قدرت خویشتن دار هستند. چنین مدیرانی روح همكاری را تقویت می كنند،زیر دستان را تایید می نمایند و پاداش می دهند،بدین وسیله باعث بهبود روحیه افراد در سازمان می گردند. جان كاتر چنین استدلال می كند كه مدیران موفق از روشها و فنون ثابت شده و معینی استفاده میكنند و قدرت خود را در راه بهبود بهره وری اعمال می كنند.

رزابت كنتر[7] چنین استدلال كرده است كه قدرت می تواند به راحتی جنبه نهادی به خود بگیرد كسانی كه دیگران به قدرتشان ایمان و اعتقاد دارند و پذیرفته اند كه آنان دارای قدرت هستند راحت تر می توانند بر مردم اطراف خود اعمال نفوذ نمایند وبدین طریق صاحب قدرت اصیلتری می گردند. از همین دیدگاه كنتر استدلال می كند كه «فقدان قدرت،از جمله شرایطی است كه به زحمت می توان بر آن فائق آمد.(همان منبع).

ما در تحقیق حاضر قصد داریم بر اساس یافته های تحقیق،به پاسخ سوال زیر دست یابیم:

آیا بین منابع مختلف قدرت مدیران بر اساس تقسیم بندی جان فرنچ[8] و برت رام[9] و راون شامل:قدرت مبتنی بر پاداش [10]،قدرت مبتنی بر زور[11]،قدرت قانونی[12]، قدرت مرجع [13]،قدرت تخصصی[14]،با اثر بخشی ارتباطات[15] سازمانی رابطه وجود دارد؟

1-4) اهمیت و ضرورت پژوهش

اگر تمدن را تسلط بر طبیعت تعریف كنیم،تغییراتی را كه تكنولوژی ارتباطات در شئون مختلف زندگی بشر پدید می آورد، میتوان موجد تحولی عظیم در مسیر تمدن و انقلابی در «ارتباطات» به شمار آورد.

یكی از مسائل مهم اداری،ارتباطات و چگونگی تاثیرآن در روند پیشرفت و توسعه و ترقی سازمان می باشد وبه این دلیل است كه دانشمندان و محققان علوم اداری،ارتباطات را به منزله سلسله اعصاب سازمان و از اركان مهم و اساسی آن شمرده اند. به عقیده ایشان،همانگونه كه انسان بدون صحبت كردن و به كار گرفتن حركات و اشارات چشم،دست ویا سایر اندام ها نمی تواند با محیط خارج و افراد ارتباط بر قرار نموده و به عبارتی دیگر پیامی را منتقل كند و یا دریافت نماید،سازمان نیز بدون استقرار ارتباط درون و برون سازمانی نمی تواند ماموریت و تكالیف محول را به انجام برساند. در واقع تعامل انسان و سازمان با محیط پیرامون خود از طریق اعمال و حركاتی كه آن را ارتباطات می‌نامند، شكل می‌گیرد. به بیانی دیگر ارتباطات مبین نحوه و چگونگی توزیع وتبادل عقاید،افكار و اطلاعات از طریق كتبی،شفاهی،علامات و حركات به منظور راهنمایی و هدایت رفتار كاركنان سازمان در مبادله پیام می‌باشد.

ارتباطات در سازمان موجد قدرت و وسیله ای برای به كار گرفتن بهینه اختیارات قانونی و اداری و اعمال آن در طول سلسله مراتب سازمانی می‌باشد.ارتباطات اغلب به صورت موازی در كنار مجاری اختیارات رسمی قرار دارد و عامل تسهیل جریان كار در سازمان می باشد وادامه فعالیتها به گونه ای مثبت ومفید،بدون وجود شبكه های ارتباطی كارآمد امكان چندانی ندارد. همچنین به عنوان ضروری ترین نیاز جریان امور اداری،بدون داشتن سیستم ارتباطات كارآمد،چرخ های اجرایی سازمان به گردش در نمی آیند و فعالیتها راكد و در صورت حركت به گونه ای ناقص اجرا شده، و فاقد كیفیت و بازدهی لازم خواهند بود. (فخیمی،1379).

ارتباطات در سازمان به عنوان «وسیله» اعمال قدرت ومجاری شبكه های سازمانی و قوانین مربوط، مسیری برای جریان آن می باشند.قدرت در سازمان از مجاری ارتباطی حركت كرده و از طریق موقعیتهای فراهم شده ناشی از جریانات ارتباطی، بدوا اعمال شده،سپس گسترش یافته و نهایتا به متن سازمان اضافه و حفظ می شود. ارتباطات موجب پیوستگی واحدهای مختلف سازمان و همبستگی مثبت1 افراد آن شده عامل تقویت روحیه و مسئولیت‌پذیری و وفاداری آنها به سازمان می باشد كه كلیه شبكه های سازمانی را پوشش می‌دهد. (همان منبع)

از سوی دیگر،قدرت به عنوان یك عامل و عنصر بسیار مهم در اداره امور جوامع و سازمان‌ها همواره دلمشغولی دولتمردان ومدیران بوده است. قدرت به عنوان مهم ترین و نافذترین پدیده اجتماعی جوامع انسانی شناخته شده است. نتایج نفوذ قدرت در كلیه سطوح سازمان های اجتماعی تجربه شده ولی بیشتر و در وسعت گسترده تر در نوع سازمان رسمی و سلسله مراتب سازمانی تجربه شده است. چون قدرت بخشی مهم وتاثیر گذار در حیات سازمانی می باشد،محققین تلاش زیادی برای توضیح مسائل سازمانی در اصطلاح «روابط قدرت» مطرح كرده اند، اول اینكه،واحدهای تابعه سازمان را متاثر می سازد،و دوم؛در سطوح سازمانی و روابط بین افراد سازمان تاثیر قابل توجه می گذارد.

قدرت تنها در رابطه بین دو نفر یا تعداد بیشتری از افراد وجود دارد و می‌تواند در جهت های عمودی یا افقی اعمال شود. اغلب منبع قدرت در آن پست سازمانی وجود دارد كه صاحب منابع كمیاب یا ارزشمند است، و سایر دوایر سازمانی، از این جهت،به آن وابسته اند. هنگامی كه یك نفر به شخص دیگری وابسته باشد قدرت در رابطه ای پایدار می گردد كه شخص صاحب، آن را داراست و از این رو دارای قدرت بیشتری خواهد بود. هنگامی كه قدرت وجود داشته باشد (یعنی چنین رابطه ای بین دو نفر بوجود آید)،صاحب قدرت می‌تواند خواسته های خود را بر دیگری تحمیل كند.

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید