تاریخ نگاران مرحله ی ابتدایی زندگی بشر را دوره ی تسلط اندیشه های در word

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 تاریخ نگاران مرحله ی ابتدایی زندگی بشر را دوره ی تسلط اندیشه های در word دارای 136 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد تاریخ نگاران مرحله ی ابتدایی زندگی بشر را دوره ی تسلط اندیشه های در word  کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی ارائه میگردد

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ريختگي احتمالي در متون زير ،دليل ان کپي کردن اين مطالب از داخل فایل ورد مي باشد و در فايل اصلي تاریخ نگاران مرحله ی ابتدایی زندگی بشر را دوره ی تسلط اندیشه های در word،به هيچ وجه بهم ريختگي وجود ندارد


بخشی از متن تاریخ نگاران مرحله ی ابتدایی زندگی بشر را دوره ی تسلط اندیشه های در word :

تاریخ نگاران مرحله ی ابتدایی زندگی بشر را دوره ی تسلط اندیشه های در word
فهرست صفحه

______ _____

چکیده ی پایان نامه

فصل اول

کلیات طرح

1 – 1 بیان مسأله

1 – 2 اهداف تحقیق

1 – 3 اهمیت موضوع تحقیق و انگیزه ی انتخاب آن

1 – 4 سؤالات و فرضیه های تحقیق

1 – 5 مدل تحقیق

1 – 6 تعاریف عملیاتی متغیر ها و واژه های کلیدی

1 – 7 روش تحقیق

1 – 8 قلمرو تحقیق

1 – 9 جامعه و حجم نمونه

1 – 10 محدودیت و مشکلات تحقیق

فصل دوم

متدولوژی تحقیق

2 – 1 روش تحقیق و تجزیه و تحلیل داده ها

2 – 2 مندرجات تحقیق

فصل سوم

مطالعات نظری و پیشینه تحقیق

3 – 1 مطالعات نظری

3 – 2 پیشینه ی تحقیق

3 – 3 مبانی نظری پژوهش

فصل چهارم ؛ اسطوره ی قربانی

گفتار اول : کلیات قربانی

4 – 1 – 1 مقدمه

4 – 1 – 2 لغت قربانی

4 – 1 – 3 آیین قربانی

4 – 1 – 4 انواع قربانی

4 – 1 – 5 اهداف قربانی

4 – 1 – 6 اشکال تعدیل یافته ی قربانی

4 – 1 – 7 سابقه ی قربانی

پی نوشت

گفتار دوم : خاستگاه اسطوره ی قربانی

4 – 2 – 1 مقدمه

4 – 2 – 2 قربانی ” تیامت ” در اساطیر آسیای غربی

4 – 2 – 3 قربانی ” پان گو ” در اساطیر چین

4 – 2 – 4 قربانی ” ایزانامی ” در اساطیر ژاپن

4 – 2 – 5 قربانی ” پوروشا ” در اساطیر هند

4 – 2 – 6 قربانی ” اورانوس ” در اساطیر یونان

4 – 2 – 7 قربانی ” یمیر ” در اساطیر اسکاندیناوی

4 – 2 – 8 قربانی موجودی عظیم الجثه در اساطیر آمریکای لاتین

4 – 2 – 9 قربانی دیوان در اساطیر مانوی

4 – 2 – 10 قربانی ” زروان” در اساطیر زروانی

– جابجایی کیومرث با غول – خدای نخستین

پی نوشت

فصل سوم : تجلی اسطوره ی قربانی در جوامع برزگری

4 – 3 – 1 مقدمه

4 – 3 – 2 قربانی ایزد نباتی

4 – 3 – 3 قربانی ایزد نباتی در آسیای غربی

4 – 3 – 4 قربانی ایزد نباتی در هند

4 – 3 – 5 قربانی ایزد نباتی در ایران

پی نوشت

گفتار چهارم : آیین قربانی در تمدن های مختلف

4 – 4 – 1 مقدمه

4 – 4 – 2 آسیای غربی( تمدن سومر و بابل و … )

4 – 4 – 3 آمریکای لاتین (آزتک ، اینکا ، مایا )

4 – 4 – 4 مصر باستان

4 – 4 – 5 یونان باستان

4 – 4 – 6 روم باستان

4 – 4 – 7 چین کهن

4 – 4 – 8 عرب جاهلی

4 – 4 – 9 آریایی

4 – 4 – 10 عیلامی

پی نوشت

گفتار پنجم

4 – 5 – 1 مقدمه

4 – 5 – 2 دین زرتشتی

4 – 5 – 3 مهر پرستی

4 – 5 – 4 دین یهود

4 – 5 – 5 دین مسیح

4 – 5 – 6 دین اسلام

– انواع قربانی در اسلام

– اهداف قربانی در اسلام

– قربانی اسماعیل (ع) در قرآن

– تفسیر قربانی اسماعیل (ع)

– اشکال تعدیل یافته ی قربانی در اسلام

– داستان یعقوب و ارتباط آن با اشکال قربانی

– داستان یونس و ارتباط آن با اشکال قربانی

پی نوشت

فصل پنجم : قربانی در عرفان

5 – 1 – 1 مقدمه

5 – 1 – 2 قربانی جسم

5 – 1 – 3 قربانی نفس یا فنا

5 – 1 – 4 مراتب قربانی نفس ( نفس )

5 – 1 – 5 بقا نتیجه ی قربانی نفس

5 – 1 – 6 مراحل سلوک

5 – 1 – 7 مراتب نفس

5 – 1 – 8 ریاضت ، شکلی از قربانی

5 – 1 – 9 شرایط ریاضت

5 – 1 – 10 سرچشمه ی ریاضت های افراطی ؛ اشکال قربانی در آیین تشرف

5 – 1 – 11 اعمال قلندری

5 – 1 – 12 انواع مرگ عرفانی

5 – 1 – 13 نقش پیر در قربانی نفس

5 – 1 – 14 عشق ، محرک قربانی

5 – 1 – 15 شهادت ( بهترین نوع قربانی )

5 – 1 – 16 قربانی نفساز دیدگاه روانشناسی

5 – 1 – 17 تجلی قربانی در حماسه

فصل ششم : قربانی در مثنوی

6 – 1 – 1 مقدمه

6 – 1 – 2 اسطوره ی آفرینش

6 – 1 – 3 زندان های انسانی

6 – 1 – 4 نکوهش زندان دنیا

6 – 1 – 5 ربانی جسمانی

6 – 1 – 6 قربانی نفسانی یا مرگ اختیاری ( فنا )

6 – 1 – 7 قربانی حیوانی

6 – 1 – 8 قربانی صفات ؛ تبدیل صفات ذمیمه به حسنه

6 – 1 – 9 قربانی کننده ی حقیقی

6 – 1 – 10 نقش پیر یا شمن در مراسم قربانی

6 – 1 – 11 عنایت

6 – 1 – 12 انواع تعدیل یافته ی قربانی ( ریاضت )

چکیده

مطالعات و پژوهش های حوزه ی علوم انسانی و تاریخ بویژه در دهه های گذشته رابطه ی بین اقوام و فرهنگ های مختلف را بیش از پیش به هم نزدیک کرده است . این نزدیکی به خاطر تشابهات روحی نوع بشر است . به آن معنا که انسانها در ادوار مختلف بن مایه های فکری ، سوالات کلیدی ، دغدغه های ذهنی و در بعضی موارد حتی اعتقادات مشابه داشتند . در این میان یکی از حوزه های وسیع مطالعاتی که بسیار مورد توجه قرار گرفته اسطوره شناسی است . اسطوره ، جهان متصور انسان بدوی و آبشخور اصلی تفکرات بشر بوده است . تفکراتی که اگرچه در طول هزاره ها بسیار دگرگون شده اند ، اما با کمی دقت در آنها همچنان می توان ردپایی از اساطیر نخستین را یافت . یکی از اسطوره های بسیار قوی و مؤثر در میان جوامع مختلف ” اسطوره ی قربانی ” است . ماهیت این اسطوره از تفکر انسان بدوی نسبت به آفرینش جهان نشأت می گیرد . بدوی اعتقاد داشت جهان مادی از کشته شدن و در نتیجه تجزیه ی یک غول – خدای اولیه پدید آمده است . یعنی تکثیر یک موجود واحد . لذا در این راستا و برای بازگشت به اصل و رسیدن به مقام قرب ، در یک مراسم آیینی ، انسان باید همانند خدایش به شکلی فجیع قربانی شود تا با فنا و پیوستن به هستی با حقیقت واحد یکی گردد . هرگاه این چرخه کامل شود یعنی از کثرت دوباره به وحدت بازگردد ، انسان به تکامل رسیده است . وجود این اسطوره در میان اقوام مختلف و حتی ادیان گوناگون و نحوه ی اجرای تقریباً مشابه این آیین نشان از اهمیت این اسطوره دارد . به طوری که بر اثر مرور زمان این اسطوره نه تنها از بین نرفت بلکه به شکلی تعدیل یافته در میان اقوام باقی ماند . پیامبران و مصلحان اجتماعی سعی کردند تفکر قربانی ، یعنی جدا کردن عزیزترین چیز از فرد در راه خدا را زنده نگه دارند و در عوض شکل ظاهری قربانی انسانی را به انجام قربانی های حیوانی و سپس به انجام اعمال مذهبی تغییر دهند . وجود اعمال مذهبی همچون نماز و روزه،انفاق و حتی ذکر و زاری به درگاه الهی و اظهار عجز در برابر قدرت او تماماً از این نمونه اند.در این میان حوزه ی عرفان به دلیل ظرفیت مناسب خود برای پرورش هر اندیشه ای که به دنبال کمال است ، بستر خوبی برای گسترش و پرورش این اسطوره بود و مولوی به عنوان یکی از بهترین عرفای شناخته شده از کسانی است که به این اسطوره و اشکال مختلف تعدیل شده ی آن در قالب مفاهیم عرفانی پرداخته است .

در این پژوهش به بررسی سیر تاریخی این اسطوره در ادیان و تمدن های مختلف و تحلیل ریشه های این اسطوره در مثنوی معنوی مولانا پرداخته شده است .

مقدمه

با پدید آمدن انقلاب صنعتی، انسان نه تنها می توانست در زندگی روزمره ی خود تغییرات شگرفی پدید آورد و کم کم طبیعت و موجودات اطراف را برای آسان تر شدن زندگی خویش رام کند ، بلکه می توانست بر سکوی قدرت زندگی بایستد و به دنیای گذشته که حال دیگر جانی نداشت ، نقب بزند .

آثار باستانی فراوان مانند سنگ نوشته ها ، الواح و حتی عجیب تر از آن رفتن به سرزمین های جدید و دیدن انسان های گوناگون با افکار و آداب و رسوم مختلف و کهن ، پژوهشگران را بر آن داشت که بی شک میان آن چه به طور آشکارا می بیند یا از اعماق زمین می یابد یا در ادبیات شفاهی اقوام می شنود یا در لابه لای سطور نسخ خطی قدیمی می خواند ، رابطه ای است که اگرچه گویای تمدن های کهن است اما با قرار دادن تمام این یافته ها در کنار هم و مقایسه ی این آثار در مناطق مختلف یک کل منسجم به دست می آید که افزون بر داشتن شباهت ، نظم واحدی نیز دارد که مبتنی بر یک تفکر عمیق است .

ادبیات به عنوان بزرگ ترین تجلی گاه اندیشه های بشری ، از این دیدگاه حائز اهمیت است . به واقع پژوهشگر با کنکاش در متون ادبی هر قومی قادر به یافتن گنجینه ی غنی تفکرات ابتدایی آن ملت می گردد .

پژوهش حاضر حاصل تأمل و جستجوی تجلی اسطوره ی قربانی در یکی از متون مهم عرفانی یعنی مثنوی معنوی است که در 7 فصل تدوین شده است .

فصل اول، دوم و سوم – بر پایه ی ظوابط دانشگاهی تعیین شده – شامل کلیات طرح ، متدولوژی تحقیق، مطالعات نظری و پیشینه ی تحقیق می باشد .

فصل چهارم ، مشتمل بر4 گفتار است . گفتار اول به پیشینه و تاریخچه ی اسطوره ی قربانی در اعصار باستانی اختصاص دارد که در7 بخش تنظیم گردیده است . گفتار اول شامل بخش های زیر است: 1- معنای لغت قربانی 2- زمان انجام آیین قربانی 3- انواع قربانی 4- پیشینه ی تاریخی قربانی 5- شکل های تعدیل یافته ی قربانی 6- اهداف قربانی.

در گفتار دوم به بررسی خاستگاه اسطوره ی قربانی در اساطیر آفرینش پرداخته می شود .

گفتار سوم پیرامون تجلی اسطوره و آیین قربانی در جوامع برزگری است .

گفتارچهارم به بررسی آیین قربانی در تمدن های مختلف اختصاص دارد . در این گفتار به بررسی این آیین در تمدن های زیر پرداخته شده است .

1- تمدن آزتک ها 2- تمدن مایاها 3- تمدن اینکاها 4- تمدن مصر باستان 5- تمدن یونان کهن 6- تمدن روم باستان 7- تمدن چین کهن 8- نمدن هند باستان 9- تمدن اعراب جاهلیت 10- تمدن سومر 11- تمدن آریایی 12- تمدن ایلام بخش های این گفتار را تشکیل می دهند .

در گفتار پنجم قربانی در ادیان مختلف بررسی شده است. 1- دین زرتشت 2- دین مهرپرستی 3- دین یهود 4- دین مسیحیت 5 – دین اسلام بخش های این گفتار هستند .

فصل پنجم پیرامون بررسی ریشه های اسطوره ی قربانی در عرفان اسلامی است . در این بخش به ذکر تشابهات فنا یا مرگ ارادی با قربانی پرداخته و خاستگاه یکسانی برای این دو مقوله قائل شده است

مهم ترین گفتار این رساله ، فصل ششم است . در این گفتار به جستجوی نمونه هایی از تفکر قربانی یا تمایل به مرگ ارادی در مثنوی معنوی مولانا اختصاص دارد و همچنین مقایسه ی عناصر مشابه آیین قربانی با مراحل سلوک و عاقبت مرگ ارادی در مثنوی .

فصل پایانی ، به نتایج حاصله از این پژوهش و پیشنهادهای پژوهشی اختصاص داده شده است .

* * *

با امید بر آنکه نواقص پژوهش حاضر از جانب اساتید بزرگوار به دیده ی اغماض نگریسته گردد .

فصل اول

” کلیات طرح”

1-1- بیان مسأله

یکی از اساسی ترین اساطیر و آیین هایی که از دیدگاه او نقش محوری در فرهنگ و تمدن های کهن داشته ، اساطیر مربوط به آیین های قربانی مخصوصاً در جوامع برزگری است .

بشر همواره درصدد رسیدن به مراتب بالاتری در زندگی خود بوده و در این راه از بذل هیچ چیز حتی جان خود و دیگران فروگذار نمی کرده . تقدیم انواع قربانی به پیشگاه خدایان به منظور جلب توجه و کمک آنها یکی از تمهیداتی بود که بشر در تمام طول تاریخ با تمسک به آن می کوشید تا به خواسته هایش برسد . شایان ذکر است ، ارتباط و حوائج انسانها از خدایان با رشد عقلانی و کسب تجارب مختلف در زندگی دچار تغییرات زیادی شده است .

تولد اندیشه های عرفانی در پی رشد معنویت یکی از این تحولات بود . همچنین ظهور عرفان منجر به بروز تغیرات زیادی در آیین هایی مثل آیین قربانی شد . انسان که قبلاً برای رفع احتیاجات زندگی روزمره و مصون بودن از بلایا به تقدیم قربانی می پرداخت . با ورود عرفان به زندگی اش نوع خواسته ها و روابطش با خدا متفاوت شد . عارف به جای طلب خواسته های دنیوی تنها طالب قرب دائمی خدا و اتحاد با او بود و در این راه تمام خواسته های دیگرش و هر مانع دیگری را قربانی می کرد .

بررسی ریشه های اولیه تفکر قربانی و سیر تحول آن در عرفان تحقیقی فراگیر و همه جانبه را می طلبد .

رساله ی حاضر با نگاهی تازه به مسأله ی فنا قصد دارد با بررسی این مقوله در میان تمدن ها و ادیان مختلف ، ریشه های اولیه و اسطوره ای این مفهوم را در آیین های قربانی بیابد و در پی آن چگونگی رشد این تفکر بدوی و تبدیل آن به یکی از عالی ترین تفکرات عرفانی روشن سازد .

1-2- اهداف تحقیق

با توجه به بررسی اسطوره ی قربانی در بین اقوام و تمدن های گوناگون ، از گذشته های دور تا روزگاران نزدیک و همچنین ادیان مختلف و عرفان اسلامی این نتیجه حاصل شد که تشابهاتی زیاد بین آیین باستانی قربانی در طول تاریخ در میان تمدن و ادیان مختلف با مقوله ی فنای عرفانی یا مرگ ارادی ، این نظر را به ذهن متبادر می کند که بین این دو مقوله ارتباطی عمیق برقرار است و به نوعی می توان ریشه های تاریخی مرگ ارادی را در اسطوره ی قربانی یافت . با این تفاوت که در پی تبدیل این آیین به فنای عرفانی ، تفکر سازنده ی آن دچار تغییر شده و به نوعی به ارتقایی والا دست یافته ، به طوری که رشته ی ارتباط این دو به قدری کمرنگ شده که اذهان را به این سو می کشاند که در کل خاستگاه آنها متفاوت است .

1-3- اهمیت موضوع تحقیق و انگیزه ی انتخاب آن

سیر و تحول تمام اسطوره ها در گذر تاریخ حائز اهمیت است . چرا که نمودار تحول و ارتقاء تفکر بشری محسوب می شود .

ادبیات و متون ادبی نیز به این علت مهم تلقی می شود که در همه ی زمان ها ، تجلی گاه عقاید و تفکرات مردم به صورت شفاهی یا آثار مکتوب محسوب می شوند . در نتیجه مطالعه و بررسی آن ها ما را درجهت کشف این تحولات در گذر تاریخ یاری می کنند .

بسیاری از متون ادبی ما نیز سرشار از تفکراتی است که ریشه ی آنها را می توان در اندیشه های انسانهای باستانی نیز یافت . از جمله آنها تفکرات عرفانی که به نظر می رسد همه زمانی و همه مکانی است و آغاز آن ها به نوعی همزمان با آغاز زندگی بشر است . این مسأله نشان دهنده ی فطری بودن این نوع تفکرات است . به زبانی دیگر عرفان را می توان یک تفکر اسطوره ای دانست .

در نتیجه استخراج ریشه ی اسطوره ای تفکرات عرفانی ، بسیار حائز اهمیت است . اما پیرامون این مسأله پژوهشی صورت نگرفته است . نگارنده برای تبیین این نظر یکی از مهم ترین متون عرفانی را از این دیدگاه بازخوانی کرد و با بیان تشابهات دست یافته بین اسطوره ی قربانی و مسأله ی مرگ ارادی سعی در پر رنگ کردن رشته اتصال این دو مقوله نمود .

– 1-4 – سؤالات و فرضیه های تحقیق

– سؤالات تحقیق

1 – خاستگاه آیین قربانی کجاست ؟

2 – شکل و محتوای اسطوره ی قربانی در تمدن ها و ادیان مختلف چه تغییراتی کرده است ؟

3 – رابطه مرگ ارادی یا فنای عارفانه با اسطوره ی قربانی چیست ؟

4 – ریشه های تفکر قربانی و اشکال مختلف آن در مثنوی معنوی مولانا کدام است ؟

– فرضیه های تحقیق

1- اسطوره ی قربانی در پی نیاز انسان به جلب توجه و کمک خدایان برای مصون بودن از بلایای طبیعی و رسیدن به خواسته ها ی لازم زندگی روزانه پدید آمد .

2- خاستگاه های مفروض این اسطوره را در اساطیر آفرینش می توان یافت .

3- اسطوره ی قربانی ، مانند اغلب اساطیر در اغلب تمدن های بشر به اشکال مختلف وارد شده اند . بارزترین نمونه آن تمدن آسیای غربی است .

4- اغلب ادیان نیز با اصول و تفکرات این آیین مخالفتی نداشتند . بلکه با ایجاد تغییراتی در شکل و محتوای آن ، از این اسطوره در جهت ارتقای روحی انسانها مدد گرفتند .

5- تشابهات زیاد این اسطوره با مقوله ی مرگ ارادی و فنای عارفانه بیانگر وجود سر چشمه ی واحد برای این دو است .

6- مثنوی معنوی مولانا نیز به عنوان یک متن عرفانی که مرگ ارادی موضوع اصلی آن است ، واجد ریشه های اساطیری قربانی نفس است .

1-5- مدل تحقیق

مدل این تحقیق اکتشافی ، توصیفی و تحلیلی است .

اکتشافی : مطالعه آثار پژوهشگران پیرامون اساطیر با محوریت اسطوره ی قربانی و همچنین بررسی نظرات مختلف حول محور مرگ ارادی یا فنای نفس و استخراج وجوه مشترک بین این دو مقوله و فیش برداری از موارد به دست آمده .

توصیفی : بیان تاریخچه ، اهداف و تغییر و تحولات این موضوع

تحلیلی : کاوش در درونمایه ی قربانی نفس در اندیشه های مولانا با بررسی مثنوی معنوی و بیان مشابهت یا افتراق بین اصول اسطوره ی قربانی و فنای عارفانه یا مرگ ارادی و قربانی نفس .

1-6- تعاریف عملیاتی متغیرها و واژه های کلیدی

اسطوره ( myth ) :

قربانی (sacrifice ): قربانی در لغت به معنای گرفتن جان انسان یا حیوانی است . در اصطلاح مردم شناسی به معنای قربانی و اهدای موجودی زنده به خدایان به منظور ایجاد ارتباط با خدایان و کسب حمایت آنها و یا فرو نشاندن خشم آنهاست . در اصطلاحات عرفانی نیز به معنای قلع و قمع آرزوهای نفس به منظور نزدیکی به خداست است . قربانی در این معنا با واژه ی موت در عرفان هم معناست .

تابو ( tabu / taboo ) : منع و ممنوعیتی که درباره ی شیء یا شخصی یا امری در یک جامعه وجود دارد . چیزی که تابو است ، نباید لمس شود و در مورد عملی که تابوست ، نباید فکر کرد .

توتم (totem ) : به حیوانات یا گیاه و یا هر شیءیی که جنبه تقدس داشته و مورد احترام خاص قبیله یا اجتماعی باشد ، اطلاق می شود . توتم سمبل و مظهر حامیان و پرستندگان خود است .

توتمیسم (totemism ) : مجموعه ی قوانین و رسومی است که توتم را یک نهاد مذهبی اجتماعی قلمداد می کنند . در واقع نظام فکری و اندیشه ی فلسفی برخی از اقوام بدوی است که توتم سمبلی از آن است .

شمن (shaman) : گروه خاصی از روحانیان که دارای نیروهای جادویی _ مذهبی هستند و در همه ی جوامع ابتدایی یافت می شوند . شمن معادل کاهن نیست به عبارت بهتر هر کاهنی شمن نیست ؛ بلکه شمن به کاهنی گفته می شود که استاد بزرگ خلسه است . خلسه ای که در طی آن روح شمن از بدنش به آسمان صعود کرده یا به قعر جهان زیرین پایین می رود . کمک به انتقال روح تازه درگذشتگان به جهان مردگان ، بیرون کشیدن ارواح شرور از جسم بیماران و گاه تقدیم روح قربانی به پیشگاه خدایان از مهم ترین وظایف شمن است .

عرفان : در عام به معنای بازشناختن و معرفت و وقوف بدقایق چیزی است . اما در معنای خاص به مفهوم یافتن حقایق اشیاء بطریق کشف و شهود است . عرفان با تصوف ارتباط تنگاتنگی دارد . به واقع تصوف یک نحله و طریقه ی سیر و سلوک عملی است که از منبع عرفان سرچشمه گرفته است . برخی عرفان را جنبه ی علمی و ذهنی تصوف می دانند و تصوف را جنبه ی عملی عرفان . در مجموع ، عرفان را می توان طریقه و روشی برای پرورش قوای روحی و همار هواهای نفسانی و در کل تزکیه نفس دانست . عرفان را می توان مشتمل بر دو بخش عمده دانست : عرفان نظری که شامل جهان بینی عرفا و سالکان است و غالباً در متون عرفانی بیان شده است . بخش دوم که به عرفان عملی شهرت دارد ، در بردارنده ی برنامه های عملی و مراسم و نظامات خانقاهی است که شاملریاضت های نفسانی و مجاهدت های گوناگون صوفیه می گردد .

مثنوی : منظومه ای از مولانا جلال الدین محمد بلخی در قالب مثنوی و بحر رمل مسدس محذوف ، مشتمل بر حکایات عرفانی که در 6 دفتر تنظیم شده است و بالغ بر 24 هزار بیت است . مولانا در این اثر فخیم کوشیده مفاهیم مهم عرفانی و اخلاقی را در ضمن حکایات و داستان های مختلف بیان کند و از خلال این داستانها مفاهیم دشوار عرفانی را به زبانی ساده عرضه نماید .

ریاضت : رام کردن نفس اماره و تبدیل آن به نفس مطمئنه . نیروی شهوت و غضب در انسان فطرتاً به سمت پیروی از قوای حیوانی و نفسانی تمایل دارند . به مجموعه اعمالی که با از بین بردن تسلط قوای حیوانی شهوت و غضب را تابع قوه عاقله انسان می کند ، ریاضت گویند . ریاضت به این علت که اقتدار قوه ی حیوانی را گویی قربانی می کند . جزء اشکال تعدیل یافته ی قربانی محسوب می گردد . ریاضات معمولاً کارهایی را در بر دارد که برای نفس دشوار و ناگوار است . اگر سالک به اراده ی خود دست به این اعمال زند ، بدان ریاضت های اختیاری گویند که منظور از ریاضت در عرفان اینگونه اعمال ارادی است . اما گاه خداوند از روی لطف با مقدر کردن وقایعی تسلط قوه ی حیوانی بشر را قربانی می کند که به نوع تسامحاً ریاضات اجباری می گویند .

نفس : جوهر بخاری لطیف که حامل نیروی حیات و حس و حرکت ارادی است که حکیم آن را روح حیوانی می نامد .

نفس اماره : نفسی است که تمایل به طبیعت بدنی دارد و فرمان به لذات و شهوات حسی می دهد و قلب را به سوی پستی هدایت می کند .

موت : در لغت به معنای مرگ است . اما در اصطلاح عرفانی سرکوب کردن هواهای نفسانی است . برخی از عرفا در تعریف موت نابود کردن جمیع ما سوی الله است .

قبض و بسط : دو مرتبه از مراتب سلوک اند که پس از عبور بنده از حالت خوف و رجا پدید می آید . قبض برای عارف به منزله ی خوف است برای مبتدی و بسط برای عارف به منزله ی رجا است برای مبتدی . مراد از قبض ، انتزاع حظ است از قلب به جهت امساک و قبض حال سرور از او و مراد از بسط اشراق قلب است به لمعان نور حال و سرور . سبب به وجود آمدن قبض ظهور صفات نفس و حجاب شدن آنهاست که نتیجه اش انجماد و انکماد قلب است و سبب بسط رفع شدن حجاب نفس از پیش دل است که انشراح قلب را در پی دارد .

خودآگاه (conscious) : روان انسان به مانند کره ای است که بخش کوچکی از آن که درخشان است خودآگاه و من در مرکز آن است .

نهاد ( Id ) : روان انسان از دیدگاه روانشناسانی مثل فروید و یونگ ، از سه بخش نهاد ( Id ) ، من (ego ) و فرا من (super ego ) تشکیل شده است .

بخش بسیار قوی روان که در ناخودآگاه انسان نهفته است . این بخش منبع احساسات و عواطف است و بی منطقی خصوصیت بارز آن تلقی می شود . در عرفان تسامحاً نفس اماره معادل نسبی این بخش به حساب می آید .

مَن ( ego ) : من یا نفس مركز بالفعل خودآگاهى است که خرد معادل آن است . این بخش که بیشتر در خودآگاه جای دارد ، وظیفه ی ایجاد تعادل روانی را در انسان دارد . نفس لوامه را می توان مفهومی نزدیک به معنای این بخش محسوب کرد .

فرا مَن( super ego ) : مجموعه ای از آموزه های هر انسان است که مسلماً در همه یکسان نیست . این بخش به قسمت مَن کمک می کند تا نهاد را کنترل کرده و از طغیان آن جلوگیری کنند . نفس مطمئنه معادل این بخش است .

خود ( self ) : بخش اعظم روان انسان است که مرکز ترکیب خودآگاهی و نا خودآگاهی محسوب می شود و در نتیجه مَن را در بر می گیرد .

ضمیر ناخودآگاه ( unconscious ) : مجموعه خارج است و به فرایندهای ناهشیاری هستند که در رفتارهای فرد تأثیر می گذارند . ناخودآگاه آن قسمت از زمینه های نفسانی است که از تمایلات و فرایندهای پویای روانشناختی تشکیل می شود و از حیطه ی اختیار و اطلاع سبب کنترل اخلاقی ( سانسور) از عرصه ی ضمیر آگاه واپس زده شده است. نیروهای ضمیر ناخودآگاه در بعضی اعمال روزانه ی فرد ( نظیر فراموشی ، اشتباه لفظی ) و نیز در خواب به صورت علائم روان نژندی تظاهر می کنند. با روش تداعی آزاد و به خصوص با تحلیل رؤیاها می توان ضمیر ناخودآگاه را مطالعه کرد .

ضمیر ناخودآگاه فردی : شامل شبكه اى از افكار وتصورات وعواطف است كه از ضمیر آگاه به عقب رانده شده اند ؛ چون اذعان به وجود آنها براى ضمیر آگاه مرارت انگیز تر از آن است كه بتواند آنها را تصدیق كند. ناخودآگاه شخصى همچنین جایگاه ادراكات وتصوراتى از واقعیت است كه هرگز توان آن را نداشته اند كه راهى به ضمیر آگاه پیدا كنند. بنابراین ناخودآگاه شخصى هرفرد را مى توان برحسب تاریخ زندگانى او تاحدود زیادى شناخت. شایان توجه است که ناخودآگاه شخصى نیز وجوهى دارد كه درمیان انسانها مشترك ومشابه است واز تاریخ زندگى شخصى آنها سرچشمه نمى گیرد .

ضمیر ناخودآگاه جمعی (unconscious callective ) : میراث نیاکان ما درباره ی شیوه های بالقوه ی بازنمایی [ پدیده های جهان هستی ] است و جنبه ی فردی ندارد ، بلکه در نزد همه ی ابناء بشر – و شاید گفت همه جانداران – مشترک است . از دیدگاه یونگ اساطیر جلوه ناخودآگاهی جمعی ما هستند .

روند تکامل یا فردیت ( individuality ) : روندی که در آن خودآگاه و نا خودآگاه در درون فرد می آموزند که همدیگر را شناخته و به هم احترام گذارند و با هم همساز شوند . از دیدگاه یونگ انسان فقط زمانی به آرامش و شادی دست می یابد که در فرایند فردیت مؤفق گردد و خودآگاه و ناخودآگاه او در صلح با هم زندگی کرده و مکمل هم گردند . این حالت تسامحاً معادل رسیدن به من روحانی در عرفان است .

آرکی تایپ صورت مثالی – نمونه ی دیرینه – کهن الگو – صورت ازلی ( Archetype ) : كهن الگوها از عمیق ترین و قدیم ترین درون مایه هاى موجود در روح انسان و از تظاهرات ناخودآگاه جمعى اند . افکار غریزی و مادر زادی و تمایل به رفتارها و پندارهایی است که بر طبق الگوهای از پیش مشخصی ، به صورت فطری و ذاتی در نوع انسان وجود دارد . آنها محصول تاریخ زندگانى شخصى افراد نیستند ، بلكه داراى خصلت فراگیر هستند و در همه انسانها حضور دارند. برخى محققان كهن الگوها را با مُثل (Ideas) افلاطون مقایسه كرده اند اما باید توجه داشت كه كهن الگوها ، وجود مستقل از انسان ندارند ، برخلاف مثل كه در فلسفه افلاطون عالمى مستقل و جداگانه دارند . كهن الگوها نقش هاى متعدد در زندگی انسان بازى مى كنند . آنها نه تنها در نحوه شكل گیرى تجربیات آگاهانه ما تأثیر مى گذارند ، بلكه ممكن است به صور و شكل هاى مختلف در رؤیاها و اوهام و تخیلات و اساطیر و افسانه های عامیانه ظاهر شوند و فرد چه بسا حتى بدون آنكه خود بداند چنان تحت تأثیر یكى از این انگاره ها قرارگیرد كه تحت تسلط آنان درآید یا خودش را با آنها یكى بگیرد . در چنین شرایطى شخصیت در خطر است . از جمله مهم ترین آرکی تایپ ها می توان به آنیما یا آنیموس ، سایه و نقاب اشاره کرد .

آرکی تایپ نقاب Persona ) ) : پرسونا نقابى اجتماعى و القاشده از سوى اجتماع است كه خود واقعى در پشت آن قرار دارد. وجود چنین نقابى ، ضرورتى گریز ناپذیر است اما خویشتن واقعى انسان ممكن است خود را با پرسونایش یكى بگیرد یا اصلاً پرسوناى مناسبى به وجود نیاورد و بدین ترتیب از رسیدن به كمال و تحقق وجودى باز ماند .

آرکی تایپ سایه (shadow ) : آن بخشی ازشخصیت است که پذیرفتنش بیش از هر بخش دیگری برای فرد دشوار است .

مجموعه اى مردود و سركوب شده از تمایلات ، عواطف وگرایشات است كه در رؤیاهاى ما به صورتى ناخوشایند یا خصومت آمیز تجسم پیدا مى كنند . به عبارتی ، محتوای بخش ناخودآگاه ذهن که به منزله ی نقطه ی مقابل فضایل به شمار می رود و فرد منکر وجود آنهاست .

ناتوانى در اذعان به وجود سایه همیشه یك خطر بالقوه براى شخصیت است . زیرا سایه تصدیق نشده و نادیده گرفته شده قوى تر و خودسر تر از سایه اى است كه به وجودش اذعان شده و موردقبول قرار گرفته است. مى توان گفت سایه وجه حیوانى وجود فرد است . هر فردى سایه اى دارد و از آنجا كه سایه محصول آگاهى وعواطف خاص واپس رانده شده است ، به ناخودآگاه شخصى تعلق دارد ..

آرکی تایپ آنیما و آنیموس ( Anima Animus ) : به عقیده ی یونگ مسائل پیچیده و دقیق با ظهور خود سایه نمودار نمی شوند ، غالبآ در یک ” پیکر درونی ” دیگر ظاهر می شوند . اگر رؤیابین مرد باشد تجسم یک عنصر زنانه را در ناخودآگاه خود کشف خواهد کرد . در مورد زن این عنصر مردانه خواهد بود . گاه این دومین عنصر نمادین از پشت سایه سر برمی آورد و مسائل جدیدی را ایجاد می کند . یونگ این شکل های مردانه و زنانه را آنیموس و آنیما نامید . روان زنانه تجسم تمایلات روانی زنانه در روح مرد است مانند احساسات و حالات عاطفی مبهم . تجسم عنصر مردانه در ناخودآگاه زن جنبه های خوب را می نمایاند و شکل یک اعتقاد مخفی ” مقدس ” را به خود می گیرد .

ویژگى آنیما را زندگى خصوصى مرد تعیین نمى كند ، بلكه آنیما تعیین مى كند كه مرد جنس مقابل را چگونه مورد ادراك و شناخت یا سوء فهم قرار مى دهد. آنیما یك انگاره یا تصویر جمعى موروثى راجع به زن است. یونگ آنیما را خاصه با عملكرد احساس مرتبط مى داند و آنیموس را با عملكرد تفكر، و بنا را بر این مى گذارد كه به احتمال بسیار در مردان اندیشه و تفكر و در زنان احساس غلبه دارد. آنیما و آنیموس به همراه پرسونا و سایه به ناخودآگاه جمعى تعلق دارند. آنها از جمله كهن الگوها هستند.

فرافکنی ( Projection ) : سائقه های خود را ناآگانه به دیگری نسبت دادن و تعارض های درونی خود را در دنیای خارج دیدن . این مکانیسم دفاعی در بسیاری افراد طبیعی و سالم دیده می شود و سبب خطای داوری نیز هست .

1-7- روش تحقیق

این تحقیق به شیوه ی اسنادی ( کتابخانه ای ) و طی مراحل ذیل انجام شده است :

1- جمع آوری منابع و تهیه یک منبع اطلاعاتی .

2- گردآوری داده ها براساس وحدت موضوعی ، مطالعه و یادداشت برداری .

3- تحلیل داستان های مثنوی و جستجوی رگه هایی از مفهوم اسطوره ی قربانی در داستانها و ابیات متفرقه .

4- بررسی شباهت ها و تفاوت های تفکر اسطوره ی قربانی و مرگ ارادی یا قربانی نفس و اثبات آبشخوری واحد برای این دو مقوله .

1-8- قلمرو تحقیق

در این تحقیق ابتدا محتوای داستان های مثنوی معنوی مولانا و سپس ابیات به صورت مستقل بررسی و تحلیل شد . همچنین منابع موجود درباره ی اساطیر – به طور عام – و مطالب موجود پیرامون اسطوره و آیین قربانی- به طور خاص- مطالعه شد. در کنار آن منابعی چند پیرامون مردم شناسی در زمره ی مطالعات قرار گرفت .

1-9- جامعه و حجم نمونه

برای تحلیل و بررسی مظاهر قربانی در مثنوی ، شش دفتر مثنوی مطالعه شد که 1368 صفحه را در برداشت که هم محتوای همه ی داستانها از دیدگاه اسطوره ی مذکور بررسی شد و هم همه ابیات که بالغ بر24000 بیت بود جداگانه مورد مطالعه قرار گرفت .

1-10- محدودیت ها و مشکلات تحقیق

در مورد اسطوره ی قربانی جز یک کتاب که بیشتر به تاریخچه ی این اسطوره پرداخته بود ، منبعی تخصصی در مورد این اسطوره موجود نبود . اغلب اطلاعات درباره ی این اسطوره در مقالات و به صورت بسیار پراکنده در کتب اساطیر و مردم شناسی یافت شد . بیشتر مطالب بدست آمده پیرامون این اسطوره به خصوص در کتب اساطیر تکراری و به نظر ناقص می آمد که به مدد مطالعه ی کُتبی که پیرامون آیین ها و در کل مردم شناسی موجود و در دسترس بود ، نقص مذکور تا حدودی رفع شد .

در خصوص مسأله فنا یا مرگ اختیاری نیز علی رغم وجود منابع زیاد ، تقریباً در هیچ کتابی به طور واضح به بررسی این مقوله از دیدگاه اسطوره شناسی پرداخته نشده . همچنین درباره ی مثنوی نیز به تبع پژوهشی با تکیه بر مبانی اسطوره شناسی یافت نشد .

فصل دوّم

متدولوژی تحقیق

2-1- روش تحقیق و تجزیه و تحلیل داده ها

1 – با نظر به موضوع تحقیق، ابتدا منابع موجود که شامل کتابها ، پژوهش ها ، مجلات و نشریات و نیز آثار مولوی می شد ، شناسایی و آنگاه جمع آوری گردید . با تهیه یک منبع اطلاعاتی ، ابتدا منابع مخصوص به اسطوره ی قربانی و مرگ ارادی و قربانی نفس مطالعه شد و اهم موضوعات آنها جمع آوری و یادداشت شد .

2 – مطالعه و یادداشت برداری ، مقالات و پژوهش هایی که قبلاً جمع آوری شده بود ، مطالعه شدند و از هر قسمت که متضمن مهم ترین و اساسی ترین نکته ها می شدند ، یادداشت های لازم برداشته شد .

3 – اقدام به دسته بندی یادداشت ها گردید ؛ به این صورت که ، ابتدا آنها بر اساس ارتباط و پیوند با موضوع و سپس برحسب الویت ، اهمیت و کیفیتشان با موضوع ، ارزیابی و طبقه بندی شدند . پس از طی این مراحل ، براساس طرحی که قبلاً در نظر گرفته شده بود ، با استناد به یادداشت های موجود ، اقدام به تحریر اولیه متن گردید . تحقیق به دو بخش اصلی تقسیم شد :

بخش اول به کلیات اسطوره ی قربانی اختصاص یافت و بخش دوم به مقوله ی قربانی نفس در عرفان و مثنوی پرداخته است .

پس از اتمام تحریه اولیه ، به منظور ویرایش و اصلاحات لازم ، اقدام به بازخوانی مجدد گردید ، با تکمیل نمودن متن اصلی ، مقدمات لازم پایان نامه نوشته شد که شامل ، چکیده ، ساختار تحقیق ، بیان مسأله ، هدف تحقیق ، پیشینه و سوابق تحقیق و… می شد . پس از تحریر مقدمات لازم ، تدوین نهایی تحقیق انجام پذیرفت .

2-2- مندرجات تحقیق

فصل 1 : کلیات طرح – فصل 2 : متدولوژی تحقیق – فصل 3 : مطالعات نظری و پیشینه تحقیق فصل 4 : کلیات قربانی ( گفتار 1 : اسطوره و آیین قربانی/ گفتار دوم خاستگاه اسطوره قربانی در اساطیر آفرینش / گفتار سوم : اسطوره ی قربانی در جوامع برزگری / گفتار چهارم : آیین قربانی تمدن ها / گفتار پنجم : قربانی در ادیان

فصل 5 : قربانی در عرفان – فصل 6 : قربانی در مثنوی معنوی – فصل 7: نتیجه گیری و پیشنهادهای پژوهشی

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

بررسی نقوش روایتگری در سفالینه های دوره سلجوقی تا پایان عصر تیموری در word

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 بررسی نقوش روایتگری در سفالینه های دوره سلجوقی تا پایان عصر تیموری در word دارای 230 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد بررسی نقوش روایتگری در سفالینه های دوره سلجوقی تا پایان عصر تیموری در word  کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی ارائه میگردد

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ريختگي احتمالي در متون زير ،دليل ان کپي کردن اين مطالب از داخل فایل ورد مي باشد و در فايل اصلي بررسی نقوش روایتگری در سفالینه های دوره سلجوقی تا پایان عصر تیموری در word،به هيچ وجه بهم ريختگي وجود ندارد


بخشی از متن بررسی نقوش روایتگری در سفالینه های دوره سلجوقی تا پایان عصر تیموری در word :

فصل اول: 1- تصویرگری ادبیات روایی بر روی سفالینه ها (دوره سلجوقی تا پایان عصر تیموری)

بخش اول: 1-1- ویژگی های ادبیات روایی ایران

1-1-1- گونه های مختلف ادبیات ایرانی…………………………………………………………..

1-1-2- داستانی…………………………………………………………………………………………….

1-1-3- پیدایش شعر روایی در زبان فارسی عصر اسلامی…………………………………..

1-1-4- زمینه های فردی و اجتماعی شعر غنایی……………………………………………….

1-1-5- عمده شکل های شعر غنایی فارسی……………………………………………………..

1-1-6- داستان در ادب کلاسیک فارسی…………………………………………………………..

1-1-7- ادبیات در دوره ی (سامانیان- غزنویان- سلجوقیان- ایلخانیان و تیموری)…

1-1-8- بنیان های روایت………………………………………………………………………………

بخش دوم: 1-2- تصویرگری متون روایی در نگارگری ایران………………………….

1-2-1- تاثیر سبک مانوی بر اولین تصویرگری کتب اسلامی……………………………

1-2-2- نگارگری دوران (سلجوقی- ایلخانی- تیموری)…………………………………

1-2-3- معیارهای ترکیب بندی در نگارگری………………………………………………….

1-2-4- تحولات تدریجی ترسیم انسان در نقاشی ایران…………………………………..

بخش سوم: 1-3- مضامین بکار گرفته شده در سفالینه های ایران…………………..

1-3-1- تاثیر مضامین ادبی ساسانی بر سفال اوایل اسلام………………………………….

1-3-2- منع تصویرگری و حضور خط در تزیین سفالینه های اسلامی……………….

1-3-3- مضامین سفالینه های اسلامی…………………………………………………………..

1-3-4- سفالینه های اسلامی از جهت تکنیک لعاب زنی و نقش زنی………………

1-3-5- مضامین سفالینه ی عهد ایلخانی و تیموری……………………………………

بخش چهارم: 1-4- مقایسه نقوش روایی در نگاره ها و ظروف سفالی…………

1-4-1- ویژگی صفحه آرایی نگاره ها و سفالینه ها (از جهت نوشتاری- تصویرگری)

1-4-2- ظروف سفالی با مضمون تصویر و نوشته……………………………………………

1-4-3- مقایسه ی نگارگری و سفالگری از جهت چگونگی نقش زنی…………………

1-4-4- همنشینی نقوش تزیینی با خوشنویسی………………………………………………..

1-4-5- تاثیر نگاره های ادبی بر تصویرگری سفالینه ها……………………………………

1-4-6- عناصر تصویری مشترک بین نگاره ها و سفالینه ها………………………………….

1-4-7- وضوح اشعار و جلوه ی آن در تصویرسازی نگاره ها و سفالینه ها…………

فصل دوم: 2- ویژگی نقاشی سفالینه های عصر سلجوقی………………………………

بخش اول: 2-1- لعابهای دوره سلجوقی………………………………………………………..

2-1-1- ویژگی لعاب زرین فام و ارتباط آن با فراورده های سفالی سلجوقی………..

2-1-2- سفال زرین فام…………………………………………………………………………………

2-1-3- ویژگی تصویری و نوشتاری سبک ری……………………………………………….

2-1-4- سفال زرین فام کاشان……………………………………………………………………….

2-1-5- شهرهای ساخت سفال زرین فام (گرگان، ساوه)…………………………………..

بخش دوم: 2-2- ویژگی نقاشی سفالینه های عصر ایلخانی…………………………..

2-2-1- سفالینه ی دوره مغول و ایلخانی در سده های هفتم و هشتم ه. ق…………..

2-2-2- کاشیکاری دوره ایلخانان مغول…………………………………………………………..

2-2-3- وضعیت سفالگری در دوره ایلخانی……………………………………………………

2-2-4- محتوای تصویری سفالینه های ایلخانی……………………………………………….

بخش سوم: 2-3- ویژگی نقاشی سفالینه های عصر تیموری…………………………….

2-3-1- وضعیت سفالگری تیموری……………………………………………………………….

2-3-2- سفالگری تیموری و تاثیرپذیری از چین…………………………………………….

2-3-3- تکنیک ها و طرح های عهد تیموری…………………………………………………..

فصل سوم: 3- ارتباط مضامین ادبی- روایی با نقوش سفالینه های عصر سلجوقی- ایلخانی- تیموری……………………………………………………………………………………………..

بخش اول: 3-1- ارتباط مضامین ادبی روایی با نقوش سفالینه های عصر سلجوقی…..

3-1-1- ظروف مینایی و ارتباط نگاره های مکتوب با آثار سفالی این سبک……………..

3-1-2- نقوش ظروف مینایی دوره ی سلجوقی……………………………………………….

3-1-3- کاربرد نقوش بر روی ظروف سفالی……………………………………………………

بخش دوم: 3-2- بررسی نقوش نوشتاری- تصویری زرین فام ((اعم از کاشی و سفال) دوره ایلخانی- تیموری)

3-2-1- سه سبک عمده ی نقاشی زرین فام……………………………………………………..

3-2-2- عدم ارتباط متن و تصویر در آثار زرین فام سده ی 7 ه.ق………………………

3-2-3- اشعار کاشی های زرین فام ایلخانی………………………………………………………

3-2-4- بررسی کاشی بناهای مذهبی و غیرمذهبی (کاخ ها)……………………………….

3-2-5- کاشیکاران دوره ی ایلخانی…………………………………………………………………..

3-2-6- کاشی های زرین فام ایلخانی با مضمون عاشقانه و تصویر زوج عشاق………..

3-2-7- عدم تطابق تصویر و اشعار روی کاشی های زرین فام سده ی 8 ه.ق…………

3-2-8- تجلی شاهنامه بر کاشی های سده ی 7 و 8 ه.ق……………………………………….

3-2-9- شناخت نقشی از شاهنامه اسب سوار و باز(شاهین)…………………………………

3-2-10- عناصر چینی- ایرانی بر کاشی های تخت سلیمان………………………………….

3-2-11- تطابق اشعار با کاربرد ظرف……………………………………………………………….

3-2-12- اشعار، چگونه در اختیار کاشیکار قرار می گرفت؟…………………………………

3-2-13- اهمیت اشعار روی کاشی و ظروف در تصحیح متون ادبی……………………..

3-2-14- نقاشی روی ظروف سفالین لعابدار……………………………………………………..

بخش سوم: 3-3- بررسی وجوه اشتراک نقوش سفالینه ها و نگاره های مکتوب (با معرفی چند نمونه)…………………………………………………………………………..

3-3-1- شباهت های نقوش نگارگری با سفالگری دوره ی سلجوقی………………………….

3-3-2- بررسی و مقایسه ی نقش کاشی با مضمون بیژن در چاه با نگاره ی آن…………..

3-3-3- بررسی و مقایسه ی نقش سفالینه با مضمون ضحاک ماردوش با نگاره ی آن…..

3-3-4- بررسی و مقایسه ی نقش سفالینه با مضمون ایرج و برادران با نگاره ی آن……..

3-3-5- بررسی و مقایسه ی نقش سفالینه با مضمون خسرو و شیرین با نگاره ی آن…….

3-3-6- بررسی و مقایسه ی نقش سفالینه با مضمون بهرام و آزاده با نگاره ی آن………..

3-3-7- بررسی نقش فتنه و گوساله……………………………………………………………………….

پیشگفتار:

توجه و علاقه ی اینجانب به این موضوع زمانی آغاز شد که می بایست برای پایان نامه ی دوره ی کارشناسی موضوعی را انتخاب می کردم ؛ برخلاف برخی دانشجویان و جو حاکم در بعضی دانشگاهها، توجه من معطوف به هنر ایران شد ؛ آنطور که منابع نشان می دهد راجع به هنر غرب از جانب مؤلفانشان به قدر کفایت کتب بیشماری تألیف شده است ؛ البته شایان توجه است که برخی مؤلفان غربی نیز در پی تحقیق و تفحص بر هنر ایران برآمدند ، ولی هنر ما را آنگونه که شایسته ی نام ایران است معرفی نکرده اند ؛ با همه این اوصاف ناگفته های بسیاری در بین تألیفات هنری بالاخص وجود داشت که مرا ترغیب کرد به هنر ایران علی الخصوص رشته تخصصی ام که سفال و سرامیک بود ، بپردازم ؛ در بین نقوش سفالینه ها اثری از فرهنگ و تمدن عظیم ایرانی را می توان یافت. شایسته بنظر می رسد یک هنرمند متعهد اولاً به محیط اطراف خود نظر داشته ، هنر مملکت خویش را بشناسد اطلاعاتی از جامعه ، فرهنگ و تمدن خود کسب کند ؛ پس از شناخت لازم و کافی به دوردست ها بنگرد ؛ و هنر و انعکاس آن را بر دیگران بشناساند . بعد از آن به هنر دیگر ملل بپردازد . نظر شخصی اینجانب این است که باید تأثیرات هنر اسلامی – ایرانی در این تحقیقات مدّ نظر قرار گیرد . وجود آثار و رؤیت آنها مرا برآن داشت که به پیوند ادبیات و سفال توجه نشان دهم و چون ادبیات نماینده فرهنگ ایرانی است و تقریباً هنرمندانی دچار از خود بیگانگی فرهنگی شده اند، موضوع رساله ی خویش را تاثیر ادبیات بر سفال دوره ی اسلامی انتخاب نمودم تا ثابت کنم هنر ایران غنی و سرشار از مضامین آموزنده است. بعد از تهیه و تکمیل رساله با وجود زحمات زیادی که برای جمع آوری و تهیه ی مطالب کشیده بودم ؛ احساس کردم ناگفته هایی درباره ی این موضوع باقی مانده و آنطور که باید حق مطلب ادا نشده است ؛ و در حد یک پروژه ی کارشناسی بصورت خام و نا پخته به این موضوع پرداخته ام سپس تصمیم گرفتم بگونه ی تخصصی تر به این موضوع در حیطه ای تقریباً مجزا اما مرتبط بپردازم ؛ نگاهی به چند نمونه اثر سفالی مشابه مرا بفکر واداشت که چرا هنرمند این نقوش را مصور کرده است ؟ ظاهر نقوش نشان می داد باید جزیان و داستانی در آن نهفته باشد به عنوان مثال داستان بهرام و آزاده چندین بار توسط هنرمندان دوره های مختلف بر سفال و نگاره ها اجرا شده است. ویژگی تصویری ظروف فوق مرا بر آن داشت که به بررسی موضوعی و محتوایی این داستان بپردازم . با مقایسه ای که بین آثار سفالی و نگاره ها ترتیب دادم ؛ دریافتم هنرمندان به ادبیات و اشعار شاعران بسیار توجه داشته اند . و گویی نوعی تبادل اطلاعات و همکاری بین هنرمندان و نگارگران وجود داشه است . و هر دو گروه از چشمه ی پر فیض ادبیات و اشعار ، جهت نقش زنی بر آثار بهره گرفته اند . در شروع پژوهش هایم با راهنمایی ارزشمند جناب دکتر شیرازی متوجه شدم باید برای شروع تحقیق مجموعه ای از کتب تاریخی ، ادبی ، نگارگری و سفال مطالعه شود .و راهنمایی های بجا و مناسب آقای رجبی در بیان تقسیم بندی فصول ، مسیر راه را برایم روشن تر نمود . با راهنمایی این عزیزان می بایست به تاریخ ادبیات ایران مراجعه، و مجموعه ای از اشعار و انواع ادبی ایران را مطالعه می کردم . زیرا در حاشیه ی کاشی ها و ظروف، اشعار خوشنویسی شده ی شاعران بزرگ و ناشناس بسیار وجود داشت و در این ارتباط خطوطی که مورد استفاده واقع شده بود مرا ملزم می داشت تا به منابع خوشنویسی و انواع خطوط نیز رجوع کنم ؛ بدلیل پیوستگی ادبیات و نگارگری و تشابه نقوش نگاره ها با سفالینه ها ، نگاره های ادوار مختلف و تأثیرات آنها نیز مورد بررسی قرار گرفت و در آخر مقایسه ی نهایی و موشکافانه ی نقوش سفالینه ها و نگاره ها مدّ نظر قرار گرفت . در مسیر جمع آوری مطالب مشکلات عدیده ای همچون کمبود منابع که متناسب با موضوع باشد ، راهم را دشوار می نمود . در جمع آوری تصاویر نیز بدلیل سیاه و سفید و بی کیفیت بودن برخی نگاره ها متأسفانه برخی تصاویر از کیفیت مطلوب برخوردار نبود و تلاش اینجانب در جمع آوری برخی تصاویر با کیفیت مثمر ثمرواقع نشد. متأسفانه هنرمندانی که در تألیف کتب مربوط به فن سفال گری کتاب هایی را به طبع رسانده اند ؛ با وجود کثرت تألیفات سرامیکی و سفالی ، باز هم جای خالی برخی مضامین که مرتبط با سفال باشد در بین کتب حس می شود . هرکدام از این بزرگواران اگر حرفی از نقوش به میان آورده اند صرفاً مربوط به مضامین ادبی می شده است ، و فقط در حد بسیار محدودی به این نکته اذعان داشته اند که : ” ادبیات و اشعار شاعران مختلف چون فردوسی و … بر آثار سفالی به کثرت قابل رؤیت است ” و از ذکر نمونه ای با این عنوان اجتناب نموده اند ؛ اگر هم تصویری می آمد متأسفانه فاقد هرگونه توضیح کارشناسانه بود . البته در اندک مواردی مانند کتاب سفال اسلامی خلیلی ، بذکر یک مورد بطور تخصصی پرداخته شده بود و در برخی کتابهای قدیمی و یا مقالات جدید متأسفانه با اطلاعات نادرستی مواجه شدم که با وجود منابع قابل استناد و صحیح در رساله ی حاضر ، به این موارد اشاره نموده ام . تلاشهای آقای قوچانی در تألیفات و مقالاتی که ارائه داده اند را در ارتباط با موضوع رساله نمی توان نادیده گرفت ، بخصوص کتاب ” کاشی های تخت سلیمان ” ایشان در پیشرفت روند کار بسیار مفید واقع شد . اینجانب تلاش نمودم تا با گردآوری این مطالب در این رساله بطور تخصصی و کاملاً ویژه به محتوای ادبی آثار سفالی بپردازم باید این نکته را عرض کنم که جای خالی این موضوع ( بررسی نقوش روایت گری بر سفالینه ها و کاشی ها در بین کتب سفالی خالی است . ) با اینکه در جمع آوری مطالب و تدوین این رساله ، مطمئناً کاستی هایی وجود دارد، وتک تک اطلاعات و نوشته های این رساله با عشق و علاقه از کتب مختلف و مقالات گوناگون جمع آوری شده است ، و در برخی موارد که نگارنده حس کرده می تواند به درک مطلب کمک کند سعی نموده همراه با سند مطالبی را بر آن بیفزاید . ان شاء ا… خدای مهربان مرا یاری دهد تا بتوانم، با استواری قدمی هرچند کوچک در راه خدمت به هم میهنانم بردارم . در آخر از همه عزیزانی که مرا در گردآوری این رساله یاری رسانده اند از جمله جناب آقای رجبی ، استاد راهنمای بزرگوارم و جناب آقای دکتر شیرازی، استاد مشاور و استاد روش تحقیق که مرا بطور تخصصی تر با دنیای پژوهش آشنا نمود، و خانواده و همسرم که مرا در این امر، لحظه ای تنها نگذاشتند ، سپاسگزارم .

مقدمه:

سفالگری از دیرینه هنرهایی است که بشر جهت رساندن پیام و احساس درونی خویش به آن پرداخته است. این هنر تجلی گاه باورها و اعتقادات بشر است. نقوشی که بر سفالینه ها نقش می بندد بخشی از این جهان بینی را بر آیندگان آشکار می نماید. آثار به جای مانده از ادوار مختلف نشان از سلیقه و ذوق مردم آن روزگار دارد، سفالگری که از دستاوردهای بزرگ تمدن اسلامی است؛ با ورود اسلام ویژگی هایی را کسب نمود؛ در دوران اسلامی به علت حمایت سلاطین و حکام و حتی عامه ی مردم درمی یابیم سفالگری، هنر- صنعتی است که تحت اختیار قشرهای مختلف بوده است و همه بر مبنای نیاز خود از آن مستفیذ شده اند. با منع اسلام مبنی بر تحریم کاربرد طلا و نقره؛ این هنرمندان سفالگر بودند که با ایجاد لعابهای درخشان و گیرا جای ظرفهای طلا و نقره را در خانه های اقشار مردم پر نمودند؛ اسلام که با تصویرگری انسان مخالف بود هنرمند را بر آن داشت که از چشمه ذوق و استعداد خود استفاده نماید. به این ترتیب هنرمند مسلمان از خلاقیت خویش جهت تصویرگری سفالینه ها بهره برد؛ ابتدا از نقوش ادوار قبل از اسلام به طور محدود در نقش زنی بهره گرفت. بعدها خود به طراحی نقوش ساده و تجریدی انسانی- گیاهی- حیوانی و ساخت سفالینه با لعبهای گوناگون همت گمارد. و استفاده از خط و خوشنویسی به دلیل اهمیت و سفارش اسلام در راس تزیینات قرار گرفت. و به مرور زمان اشعار شاعران بزرگ، جهت ترویج فرهنگ ایرانی به کار گرفته شد. در این رساله همانگونه که از عنوان آن پیداست برای بررسی نقوش به پژوهش در چهار هنر رجوع شده است.هنرهای مدنظر (سفالگری- نگارگری- خوشنویسی- ادبیات(اشعار شاعران) می باشد. در خلال مطالب با نمونه آثار بجا مانده؛ در می یابیم هنرمندان به طور مستقیم و غیرمستقیم، از یکدیگر تاثیراتی گرفته اند؛ به عنوان مثال ارتباط مضمونی و حتی تصویری مشترکی بین برخی آثار سفالی و نقوش مندرج در نگاره ها احساس می شود؛ و در هر دو هنر اشعار توسط عنصر فعال خوشنویسی، گرداگرد ظروف و نگاره ها را دربرگررفته اند. با همه ی این شباهت ها برخی تفاوت ها نیز احساس می شود. از جمله این تفاوت ها می توان چکیده نگاری را مختص هنر سفالگری دانست و تفضیل گرایی در ارائه نقوش را از ویژگی های نگارگری برشمرد؛ و تمام این تفاوت ها باز می گردد به ویژگی موادو مصالحی که توسط هنرمند بکار گرفته شده است.

2-3- تعریف مساله و بیان سوالهای اصلی تحقیق:با عنایت به موضوع انتخاب شده،‌ بررسی نقوش روایتگری سفالینه های دوران سلجوقی تا پایان عصر تیموری مد نظر است. مواد مورد پژوهش سفال وکاشی بوده و جنبه ادبی آثار در اولویت قرار دارد؛ و آثاری مورد بررسی قرار خواهد گرفت که، در برگیرنده نقوش و نوشته های ادبی ( منظوم یا منثور ) که جنبه بازگویی داستانی دارد ، می باشد. از جمله موارد قابل توجه بررسی تفاوت بین مضامین ادبی هر دوره می باشد . همچنین بررسی کاربردهای انواع خطوط خوشنویسی متناسب با شرایط فرهنگی و هنر ( ادبیات) دوره ها و چگونگی تأثیر و تأثّر هنرمند و چگونگی انعکاس آن بر روی آثار مد نظر می باشد. و همچنین بررسی کاربرد انواع خطوط ( خوشنویسی ) در رساندن پیامِ تصاویر ارائه شده انجام خواهد شد.

سوالهای اصلی تحقیق:

1- مضامین ادبی مورد استفاده در آثار مورد نظر دوره سلجوقی تا پایان عصر تیموری چه تفاوتی نسبت به یکدیگر دارند؟

2- درصد فراوانی مضامین ادبی در هر دوره چه میزان است ؟

3- متن نوشته حواشی تزیینات تصویری، تا چه میزان با تصاویر مرتبط می باشند ؟

4- کدامیک از انواع خوشنویسی در آثار مورد نظر در رساندن پیام موثرتر بوده اند ؟

3-3- پیشینه تحقیق و ضرورت انجام تحقیق:

طبق بررسی صورت گرفته جهت یافتن پیشینه تحقیق و با مطالعه پایان نامه ها و کتب مربوط به سفال با مطالبی مواجه شدم که برخلاف عناوینی که دارند اشاره کوچکی به تصاویر کار شده بر روی سفالینه ها شده است و یا حتی محقق فقط به معرفی تصویری(بدون شرح تصویر و متن نوشته)اکتفا نموده است و بیشتر جنبه فنی آثار تولید شده مد نظر بوده است. 1- به عنوان مثال پایان نامه ای با عنوان بررسی نقوش کاشیهای زرین فام در دوره سلجوقیان و مغولان 6 تا 8 ه.ق خانم ناهید صالحی نیا محقق این رساله در ابتدا به تاریخچه و مراحل تکامل کاشی بین النهرین و عیلام و هخامنشی و… ساسانی و دوره اسلامی پرداخته درخلال فصول مختلف به مراکز ساخت کاشی و هنرمندان کاشی ساز و اهمیت کاشی در معماری و نحوه ساخت آن همچنین به موضوعات اساطیری همچون سیمرغ در نقاشی ایران و سیمرغ در شاهنامه و ویژگی پر سیمرغ و شکل سیمرغ و اژدها در کاشی زرین فام پرداخته است در این بین اشاره بسیار اندکی به مضمون حماسی و ادبی شده است. در این تحقیق به بررسی نقوش پرندگان و حیوانات اهلی و غیر اهلی و نباتات و مفهوم لوتوس پرداخته شده است با این اوصاف کل اثر در حیطه مضامین اساطیری سیمرغ و اژدها و … و بررسی تکنیکی کاشی زرین فام پرداخته است. در این پایان نامه فقط در صفحه 34 اشاره کوتاهی به تصویر دو دلداده نموده و به شرح تصویر پرداخته و در صفحه 63 که عنوان کتیبه و خط دارد در 3 صفحه به آیات و روایات و خطوط مورد استفاده در کتیبه های کاشی های محرابهای مساجد اشاره کرده است.

2- در پایان نامه ا ی دیگربا عنوان، (( بررسی نقوش حیوانی و انسانی در هنر سلجوقی ایران)) خانم میترا کیانا به بررسی نقوش حیوانی و انسانی هنر دوره سلجوقی پرداخته و علاوه بر بررسی تاریخی ، اوضاع اجتماعی دوره سلجوقیان و نقش آن در رشد و گسترش فرهنگ و هنر ایرانی نیز توجه شده است و بعد به تجزیه و تحلیل نقشمایه های حیوانی_انسانی پرداخته است، آثار بررسی شده در حیطه متریال مختلف از جمله نقاشی، کتاب آرایی سفالگری کاشیکاری قالیبافی پارچه بافی فلزکاری و حجاری و گچ بری می باشد. و نقوش بررسی شده سلجوقی در حیطه نقوش تزیینی،هندسی،گیاهی و نوشتاری حیوانی و انسانی می باشد. درآخر به تجزیه و تحلیل ویژگی نقوش حیوانی و انسانی پرداخته و در نتیجه گیری این مطلب قید شد که نقوش سلجوقی از هنر سامانی و ساسانی و هنر چین متأثر است.

3- بررسی تأثیر و ویژگیهای ادبی شاهنامه بر نمونه های تصویری نقاشی ایران آقای صلاح الدین حسنی در سه فصل به بیان کلیاتی درباره زیبایی شناختی ادبیات ایران و تاریخچه و سیر پیدایش شاهنامه و بررسی تاریخی شاهنامه های مصور در تاریخ نگارگری ایران پرداخته است. در فصل سوم این رساله محقق به بررسی تصویرگری تاریخ و حماسه های ملی ایران باستان مرتبط با پیدایش شاهنامه از قبل و دوره اسلامی پرداخته است و در بخشی به تداوم سنت تصویرگری دوره اسلامی تا اواخر سلجوقیان در ایران توجه نشان داده است و در بخش سوم فصل سوم بررسی نمونه های تصویری شاهنامه فردوسی از دوره ایلخانی تا اواخر صفویه مدنظر بوده است در صفحه 64 این فصل قدح لعابی با تصویر فریدون سوار بر گاو نر در حال بردن ضحاک سده 7 ه.ق ، بیان شده است و تنها یک اثر سفالی که حالت روایی دارد و مضمون شاهنامه ای دارد معرفی شده است. و بقیه مباحث به نگارگری و مضامین و نقوشی که در آن تصویر شده پرداخته است و نگارنده بیان داشته است که سند تصویری از دوران گذشته نداریم و تنها نقوش آثار سرامیکی و سفالی بجا مانده این شیوه کار نقش زنی هنرمندان را بر ما عیان می سازد و بصورت خلاصه و تنها در چند سطر به این مبحث پرداخته است .

4- زیبایی شناسی کاربردی ظروف فلزی و سفالی ایرانی از دوره سلجوقیان تا صفویه، ازهار موسوی نیا در پنج فصل به معرفی آثار فلزی و سفالی دوره سلجوقی و صفویه پرداخته است ، و به معرفی برخی ظروف پرداخته منابع استفاده شده در این رساله جهت مطالعه و وام گیری مطالب برای موضوع انتخابی اینجانب بسیار مفید شناسایی شده است؛ صحنه هایی از آثار ادبی مثل بیژن و منیژه و صحنه تسخیر قلعه و آبتنی شیرین و… را فقط در حد نشان دادن تصویر معرفی کرده است بدون ذکر شرح و توصیفی؛ البته با توجه به موضوع رساله زیبایی شناسی کاربردی مطرح بوده و معرفی نقوش در حد نشان دادن تصویر فقط به دلیل فرم و حالت ظرف بوده است و نه معرفی صرفِ تصویر.

5- بررسی اشکال و نقوش تزیینی سفال و آثار فلزی ایران در دوره سلجوقیان 591-430 ه.ق آقای کامبیز مؤمن خانی به بررسی ظروف فلزی و سفالی دوره سلجوقی در 4 فصل پرداخته است در فصل یک به بررسی زمینه تاریخی ، فرهنگی سلجوقیان و در فصل 2 به تزیین در هنر اسلامی که شامل نقوش هندسی ،‌گیاهی و جانوری و انسانی و خط نگاره ها پرداخته است. در فصل سوم به نقش و فرم در سفال دوران سلجوقیان پرداخته و به انواع روشهای لعاب زنی پرداخته است با وجود اینکه در این رساله بیش از 2 ، 3 سطر به ادبیات اشاره نشده ولی در قسمت نتیجه گیری به این نتایج رسیده است،‌که تطابق بین شعر و تصویر به ندرت پیش آمده است و در همین نتیجه گیری از حضور فعال ادبیات در سفالبنه با موضوعات ادبی و نقشمایه های پیکر نگاری صحبت نموده است !

6- هانیه نیکخواه – سفالینه های زرین فام ایران در قرن 7 ه . ق (1379) راهنما : غلامعلی حاتم – مشاور : نوشیندخت نفیس 3 جلد 521 صفحه مصور

سفال زرین فام lustreware ، سفال ایرانی Pottery Iranian ، سرامیک Ceramics ، سفال مصری Pottery Egiption سفالگران Potters ، نجوم Astronomy

چکیده پژوهشگر در راستای هدف شناساندن سفال زرین فام ابتدا تاریخ سفال و سرامیک را بیان و سفال زرین فام را معرفی نموده است.سپس به بررسی وضعیت تاریخی، اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و هنری قرون ششم و هفتم هجری پرداخته و جهت دستیابی به منشاء پیدایش و ساخت سفال زرین فام به مقایسه آنالیزی بدنه و لعاب سفال های زرین فام ایران و مصر اقدام نموده است.در بررسی تطبیقی سفال زرین فام مصرو عراق با ایران،تشابهات و تفاوت ها را بیان نموده است،در بحث سابقه تاریخی فعال زرین فام ایران به مراکز ساخت این سفال در دوره های مختلف اشاره و بناهای شاخص مزین به کاشی زرین فام و هنرمندان سازنده سفال زرین فام در ایران را معرفی نموده است.ساختار سفالینه های زرین فام را از نظر شکل،نفش و رنگ بررسی و پیشینه ستاره شناس و ارتباط آن با نقوش سفال های زرین فام را بیان نموده است.

7- حسین مهدیان ناصر-سفال ایرانی در پگاه اسلام آیینه دار تحولات فرهنگی(1380)، نوشین دخت نفیس مشاور: محمد جعفری 295 صفحه،مصور،کتابخانه،سفال ایرانی potteryiranianسفالگری pottery

چکیده:با نگاه به تاریخ گذشته ایران در می یابیم که این سرزمین همیشه در حال رشد و تکامل بوده است و مردمان ایران با تلاش خود سبب ساز این شکوفایی بوده اند و آثاری از خود بر جای گذرانده اند که هریک دنیایی سخن دارد.از همان آغاز اشیای ساده زندگی خود،چه نیایشی و اعتقادی،چه کاربردی را با تصویرسازی می آراستند. از جمله مهمترین این آثار پرداخته سفالینه ها هستند که دارای بار فرهنگی و هنری ارزشمندی می باشند. در این پژوهش ابتدا به پیش زمینه های تاریخی و اجتماعی آثار پرداخته شده و سپس پیش زمینه فرهنگی مورد بحث قرار گرفته است.سفالگری و ارزش های آن از دیدگاه فنی و هنری مرور گشته و جریان های فکری ایران اسلامی در قالب آیین تصوف معرفی شده است.در انتها نیز به جستجو و بررسی تصویر و تمثیل های عارفانه پرداخته شده است.

8-لاریجانی،لاله سادات، واژه و نگاره در خمسه ی نظامی(1376)به راهنمایی حسن شهرستانی مشاور مهدی حسینی 22صفحه مصور خمسه نظامی-نقاشی های ایران شعر ایرانی.Iranian poetry شعرفارسی Persian poetry نظامی- الیاس بن یوسف

واژگان(vocabulary)

چکیده:در ابتدا،مطالبی درمورد شعرو سبک های مختلفی مانند سبک خراسانی ،عراقی: مکتب وقوع،هندی…به اختصار اشاره شده وسعی به عمل آمده از این طریق امکان شناخت هنر شعری نظامی و در کل خمسه ی وی مدنظر قرار گیرد.همچنین به تاریخچه ی نگارگران ایرانی با استناد به آثار برگزیده پرداخته شده است و اولویت در این مقطع،با خمسه های نظامی مصور می باشد. سپس به معرفی حکیم نظامی حکیم گنجوی پنج مثنوی او پرداخته شده و بررسی نقوش روایتگری در سفالینه های دوره سلجوقی تا پایان عصر تیموری در word
فهرستی از تصاویر خمسه های مصور موجود در ایران و چند نسخه ی برگزیده از معروفترین و ارزشمند ترین نسخ ارایه شده است در خاتمه،با توجه به محتوای اثر ادبی و آثاز هنری،به بررسی مطالب متعدد که در نگارگری از اولویت برخوردار است پرداخته شده است.

9- ضابطی جهرمی،احمد تصویرگری شعری در شاهنامه فردوسی از دیدگاه،سینما(1375)به راهنمایی:محمد علی اسلامی ندوشن،احمد الستی 260 نسخه، شعری poetry . سینما motion pictukes شاهنامه،تصویرگری شعری poetic illustration، شعر و نیما

چکیده:هدف از پژوهش دست یافتن به حوزه های مشترک بیانی و هنر شعرو نیما است که با روش مطالعه کتابخانه ای انجام یافته است .پژوهشگر ضمن تعریف تصویر و ویژگی های آن در شعروسینمابه بررسی شیوه هاوشکل های بیان وخلق تصویردر شعر و سینما پرداخته است.ویژگی های زبان هنری وعناصر بیان درسینما وزبان مجازی فیلم نیز مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفته است ضمن تطبیق روش های بیان صداوتصویردر سینما ودر شاهنامه از دیدگاه تجسمی و بعدی به صورخیال در شاهنامه نگریسته وروش های سینمایی بیان در شاهنامه را مورد بررسی قرار داده است. استخراج و طبقه بندی الگوی مورد علاقه فردوسی در تصویرسازی ازدیگرموارد پرداخته شده می باشد . یافته ها نشان می دهد که تصویرگری درشعربیشتربا سینما قابل مقایسه است تا نقاشی ومهمترین عامل مشترک درمشابهت های خلق تصویردو هنر مونتاژباتدوین می باشد.

10- پورعلی محمد،حمید رضا،شناخت جنبه های روایت در نمایشنامه بازیسازان(1377)محمد رضا اصلانی،مشاور حمید رضا افشار،روایت و روایتگری narrative&narration –زیبایی شناسی aesthetics، افسانه ها و قصه ها legends، نمایش theater سینما motion pictures حماسه و حماسه سرایی writting Epic& Epic ،آفرینش درهنرcreation in art

چکیده: پژوهش حاضر تلاشی است در جهت جمع آوری،دسته بندی و نتیجه گیری مناسب در باب روایت و روایتگری که با روش مطالعه کتابخانه ای انجام گرفته است. پژوهشگر ضمن بررسی زیبا شناسی .فرایند آفرینش هنری،شخصیت هنرمند و و ارزشهای محتوایی اثر هنری به سیر تاریخی نظریات مطرح شده در باب روایت دوران معاصر پرداخته است و پس از بررسی شکل های روایتی و ادبی از جمله حماسه،قصه،رمان و نیز نمایش وسینما به بیان برخی از وجوه فرهنگ ایرانی-اسلامی از طریق بررسی چند متن برگزیده پرداخته است.

11- آقای عبدالله قوچانی در کتابی با عنوان اشعار فارسی کاشیهای تخت سلیمان به معرفی ابیات و تصاویر عاشقانه در کاشیها پرداخته است کاشیهایی با فرم ستاره هشت پر که دارای مضامین ادبی،‌مذهبی و اشعار دوران مختلف می باشد در این کتاب به معرفی هنرمندان کاشی ساز نیز پرداخته است. متأسفانه این کتاب با وجود مطالب بسیار مفیدی که در باب اشعار و متون ادبی دارد فاقد هر گونه نقشی است که بیانگر روایت تصویری یک متن ادبی باشد. در کتابهای گوناگونی که به نوعی به مقوله سفال و کاشی پرداخته اند اشاره کمرنگی به یک تصویر که جنبه ادبی،‌روایی دارد شده است با این اوصاف اینجانب می توانم منابع معرفی شده را مطالعه و با مراجعه به منابع مورد نظر توضیح و شرح مفصل تری راجع به تصاویر فراهم نمایم .

12-در کتابی دیگر با عنوان کاشی زرین فام الیور واتسون ترجمه خانم شکوه ذاکری به مطالبی که راجع به شیوه ساخت کاشی زرین فام و شهرهای مهم ساخت کاشی و هنرمندان سازنده اینگونه آثار است توجه نشان داده شده است و به صورت محدود به معرفی برخی کاشیها و ظروفی پرداخته که جنبه روایی و ادبی دارد.

اینجانب قصد دارم رساله ای مختص به آثار سفالی ( اعم از کاشی و ظروف ) که فقط در حیطه ادبیات کار شده ،‌جمع آوری نموده و به معرفی این آثار بپردازم با یافتن آثاری با این مضامین اولاً چگونگی اشعار و مضامین ادبی به تصویر کشیده شده روی ظروف و کاشی ها بر ما عیان می سازد ؛‌که آثار هر دوره متأثر از چه مضامینی است و اشعار چه شاعرانی بیشترین کاربرد را روی آثار داشته است همچنین نوع نقاشی هر دوره بر ما آشکار شده؛ خطوط مورد استفاده این آثار نیز بر ما روشن می شود. این طرح پژوهشی می تواند بهترین منبع جهت استفاده هنرمندان و محققان که علاقمند به آثار ادبی به تصویر کشیده،‌بر روی آثاری غیر از نگارگری می باشند،‌قرار گیرد؛ چرا که به مرور زمان و یا کمبود کاغذ و گرانی و موارد دیگر که بحث ما نیست باعث از بین رفتن آثار نقاشی شده باشد و بیشتر مدارک موجود کاشی های مینایی بوده که بهترین مدرک تصویری به جا مانده می تواند باشد که جنبه روایی تصویر در برخی لحاظ شده است.

13- صور خیال در شعر فارسی محمد رضا شفیعی کدکنی 1375 این اثر تحقیقی انتقادی است در تطور ایماژ های شعر فارسی وسیر تاریخی بلاغت در اسلام وایران که در دو بخش فراهم امده است بخش نخست طرح کلی و عمومی مسائل مربوط به صور خیال ونقد وتحلیل اراء علمای بلاغت اسلامی در باب بیان وشیوه های مختلف آن است، ونویسنده کوشیده است تا مسیر عقاید متفکران اسلامی را در این زمینه به طور تاریخی نشان دهد،وتازگیهای فکری ایشان را با توجه به شرایط اجتماعی وتاریخی روزگارشان بررسی کند،در بخش دوم همان مباحث دیگر را در مورد شعر یک یک شاعران برجسته را از اغاز پیدایش ادب دری تا پایان قرن 5ه،ق مورد نظر قرار داده ودر سراسر شعرهای موجود این دوره بررسی کرده است0

14-کتابی دیگر از این محقق با عنوان موسیقی شعر1370 در 6 فصل:

فصل1:در 8 بخش به بیان قافیه:تعاریف قافیه ،قافیه در ادبیات وشعر ،نقد قافیه اندیشی)

فصل2: به بیان شعر منثوروبیان مبانی موسیقایی صنایع بدیع ودلالت موسیقایی کلمات پرداخته

فصل3 : به موسیقی شعرو اوزان پرداخته ،موسیقی کیهانی تا موسیقی شعر واراءفلاسفه اخوان الصفاء0

فصل4: به یکی از عوامل ساخت وصورت در موسیقی شعر فردوسی ،چند اوایی موسیقی در منظومه شمس ،غزلهای مولانا

فصل 5 : به اوزان شعر وزن وهجاهای ان پرداخته است

فصل 6: ترجمه شعرهای زبان بیگانه

15 ـ فرهنگ اساطیر و اشارات داستانی در ادبیات فارسی احمد جعفر یاحقی 1369،محقق بران است تا به

شیوه های تحقیقی و مستند به منابع ومدارک مربوط نشان دهد که اولا شعر وادب فارسی در ورای اشارات وتلمیحات در مورد مظاهر گوناگون ،بر چه پشتوانه ای از اندیشه وادراک تکیه دارد ،ثانیا روشن کند که درک ابعاد هنری و غنای فرهنگی ان بدون اطلاع ازاین اشارات وکنایه و اسرار ورموز ممکن نیست ،وبه عنوان وظیفه نهایی خویش دانشجویان وپژوهندگان ادب فارسی را در دست یافتن به این دقایق یاری دهد0

4-3- فرضیه‌ها (هر فرضیه به صورت جمله خبری و متناسب با سوالهای تحقیق نوشته شود):

1-به نظر می رسد مضامین مورد استفاده در دوره های مختلف بر گرفته از آثار ادبیات(منظوم یا منثور) می باشد،بطور مثال در دوره سلجوقی ادبیات برگرفته از کتا بهایی با موضوعات پند واندرز مضامین عاشقانه وسایر موضوعات که در شرق ایران رواج داشته است می باشدو پس از تسلط بر بغداد برخی داستانها ومضامین حوزه کشورهای عربی مشاهده می شود)

2-به نظرمیرسد فراوانی مضامین ادبی با توجه به بهره گیری حکومتها.از هنر در راستای تقویت بنیانهای سیاسی فرهنگی بوده است0

3-به نظر می رسد عموما اکثر متن نوشته ها با تصاویر ارتباط داشته اند 0

4-به نظرمیرسد به دلیل کاربرد عمومی وفهم اقشار مختلف،خط نستعلیق،نسخ بیشتر مورد استفاده قرار گرفته است0

5-3- هدفها :

هدف اصلی:

1- بررسی روند تغییرات روایتگری در نقوش سفالینه ها در دوره تأثیرگذار سلجوقی تا پایان عصر تیموری .

2- جمع آوری و تقسیم بندی مضامین روایت های مورداستفاده در دوره های مذکور

6-3- نتایج اصلی تحقیق حاضر، چه كاربردهایی خواهد داشت؟

به دلیل اینکه هدف نگارنده در انجام این تحقیق جمع آوری و معرفی آثار ادبی به تصویر کشیده شده بر روی سفالینه ها می باشد طبیعتاً‌این رساله به تعریف و معرفی جامع از آثار ادبی ساخته شده در دوره های مذکور پرداخته و بهترین منبع جهت استفاده هنرمندان از منابع ادبی – تصویری گذشتگان می باشد.

7-3- ویژگی جدید بودن و نوآوری طرح چیست؟ (توسط استاد راهنما تكمیل گردد)

اینکه این تحقیق می تواند به عنوان یک منبع موثق جهت کاربرد و احیای نقوش بر روی ظروف معاصراستفاده شود و به معاصرین چگونگی نقوش ادبی گذشته را معرفی کند؛ و هنرمندان معاصر می توانند با تلفیق تصویر و روایت اشعار معاصر به صورت تصویری قدمی در احیا و تنوع نقوش معاصر بردارند به جای نقوش آبستره ای بی مفهوم معاصر که ندرتاً پشتوانه فرهنگی و ملی ندارد نقوشی بکار بریم که به تعریف تصویرگری ادبیات معاصر بپردازد

8-3- انجام تحقیق و روش گردآوری اطلاعات و ابزار آن:

روش انجام تحقیق : توصیفی تاریخی همبستگی علی تجربی

شیوه گرد آوری اطلاعات : کتابخانه ای میدانی اینترنت ترکیبی

ابزار گرد آوری اطلاعات : فیش برداری، تصویر،عکسبرداری کارت مشاهده

9-3- معرفی جامعه آماری، روش نمونه‌گیری و تعداد نمونه:

جامعه آماری :کلیه ظروف سفالی و کاشی های دوره های مذکور

روش نمونه گیری :تصادفی

تعداد نمونه : از هر دوره 10 نمونه

10-3- روش تجزیه و تحلیل اطلاعات: کیفی کمی

این رساله با موضوع: بررسی نقوش روایتگری در سفالینه های دوره سلجوقی تا پایان عصر تیموری در word در سه فصل تنظیم شده است و به هنر نگارگری و سفالیگری سه دوره سلجوقی، ایلخانی، تیموری پرداخته است. هر فصل به بخش های کوچکتری تقسیم شده که در بیان موضوع رساله بحث می کند. فصل اول با عنوان: تصویرگری ادبیات روایی بر روی سفالینه های دوره سلجوقی تا پایان عصر تیموری به چهار بخش تقسیم شده است.

در بخش اول با عنوان ویژگی های ادبیات روایی ایران به بیان گونه های مختلف ادبیات ایرانی، داستانی، شعر روایی و پیدایش شعر روایی در زبان فارسی عصر اسلامی پرداخته است. در خلال مطالب به حکایت سرایی و زمینه های فردی و اجتماعی شعر غنایی و عمده شکل های شعر غنایی فارسی اشاره شده است؛ و اشعار حماسی و غنایی مورد بررسی قرار گرفته است. و از داستان در ادب کلاسیک فارسی مطالبی ذکر شده که در آن به نخستین داستان های فارسی مانند وامق وعذرا، ورقه و گلشاه، ویس و رامین به طور مختصر بازگو شده است. جهت اطلاع خوانندگان و ارتباط مباحث، اینگونه تشخیص داده شد که به ذکر ادبیات دوره سامانی و غزنوی، سلجوقی، ایلخانی و تیموری پرداخته شود. از آنجا که ادبیات نیز مانند هر پدیده ی فرهنگی دیگر پیشینه ی خاص خود را دارد، نگارنده لازم دانست به طور مختصر به ادبیات این دوران بپردازد. چرا که ادبیات سلجوقی ویژگی جدایی، از ادبیات ادوار قبل نداشته است و ارتباط و تسلسل ادبیات ادوار مختلف در آن حس می شود. و در آخر این بخش، بنیان های روایت و تعریفی مختصر و جامع از روایت آمده است.

در بخش دوم فصل اول با عنوان تصویرگری متون روایی در نگارگری ایرات به کتب مصور دوره های مذکور پرداخته و از جنبه نگارگری تصاویر مورد بررسی قرار گرفته است. در این بخش به تاثیرات سبک مانوی بر اولین تصویرگری کتب اسلامی پرداخته و نگارگری ادوار سلجوقی، ایلخانی و تیموری با ذکر نمونه توضیح داده شده است. در خلال مطالب به اهمیت نقش انسان در نقاشی ایرانی و ارتباطی که بعدها در نقوش سفالگری پیدا نمود، نگارنده را بر آن داشت تحولات تدریجی ترسیم انسان در نقاشی و تفسیر و توصیف انسان در نقاشی ادبیات و ویژگی چهره در نقاشی ایران را مورد کنکاش قرار دهد، چرا که شباهت هایی از جهت مضمونی و نوع طراحی بین دو هنر سفالگری، نگارگری قابل رؤیت است.

در بخش سوم فصل اول با عنوان مضامین بکار گرفته شده در سفالینه های ایران؛ به مواردی اشاره شده است که در هنر سفالگری ایران دیده شده است. به عنوان مثال تاثیر مضامین ساسانی در سفال اوایل اسلام، تحریم اسلام مبنی بر شمایل نگاری و استفاده از خوشنویسی در تمامی ارکان سفالگری اعم از کاشی و ظروف؛ در بیان موارد فوق به معرفی لعاب های دوره های مذکور پرداخته و به مضمون ادبی تحلیل نقوش سفالینه های عصر سلجوقی- ایلخانی- تیموری اشاره شده است.

در بخش چهارم فصل اول: مقایسه ی نقوش روایی در نگاره های ظروف سفالی: به برخی ویژگی های نگارگری، سفالگری از جهت نقش زنی تصویر و صفحه آرایی توجه شده است و سفالینه ها از جهت نوشتاری و تصویرگری تقسیم بندی شده اند. و به طور جداگانه درباره ویژگی صفحه آرایی نگاره ها و سفالینه ها، از دیدگاه نگارنده، مطالبی آورده شده است.

در خلال مطالب به ظروف سفالی با مضمون تصویر و نوشته، مقایسه ی نگارگری و سفالگری از جهت چگونگی نقش زنی و همچنین همنشینی نقوش تزیینی با خوشنویسی اشاراتی شده است. و در آخر به تاثیر نگاره های ادبی بر تصویرگری سفالینه ها به شرح نگاره ی بهرام و آزاده و صحنه نبرد در قلعه، ورقه و گلشا، پرداخته شده است. و به عناصر تصویری مشترک بین نگاره ها و سفالینه ها و وضوح اشعار و جلوه آن در تصویرسازی نگاره ها و سفالینه ها مطالبی شرح داده شده است.

فصل دوم با عنوان ویژگی نقاشی سفالینه های عصر سلجوقی- ایلخانی- تیموری در سه بخش به توضیح و شرح لعابهای دوره سلجوقی، ایلخانی و تیموری، نحوه ی طراحی و برخی ویژگی طراحی شهرهای مختلف پرداخته است.

بخش اول از فصل دوم، با عنوان لعابهای دوره ی سلجوقی: انواع لعابهای سلجوقی معرفی شده و به بیان شرح لعاب زرین فام پرداخته است و به ذکر ویژگی های سفال زرین فام شهرهایی چون ری، کاشان، ساوه و گرگان مطالبی ارائه شده است.

در بخش دوم فصل اول در بیان ویژگی نقاشی سفالینه های عصر ایلخانی به معرفی فراورده های سفالی ایلخانی پرداخته، که شامل کاشی و انواع ظروف می باشد و محتوای تصویری سفالینه های ایلخانی و کاشیکاران ایلخانی و وضعیت سفالگری در دوره ایلخان مورد بررسی قرار گرفته است. در بخش سوم فصل اول، ویژگی های سفالینه های عصر تیموری با معرفی تکنیک ها، طرح های عصر تیموری، وضعیت سفالگری تیموری آغاز می شود. و در آخر به تاثیرپذیری از چین در سفال تیموری پرداخته شده است.

فصل سوم با عنوان ارتباط مضامین ادبی روایی با نقوش سفالینه های عصر سلجوقی- ایلخانی- تیموری در سه بخش تنظیم شده است.

بخش اول درباره ی ارتباط مضامین ادبی روایی با نقوش سفالینه های عصر سلجوقی است. در بیان این بخش باید بگویم که اهمیت لعاب مینایی و تشابه طراحی سفالینه های این سبک با نگاره های سلجوقی باعث شده است که به بیان این لعاب بپردازیم. در داخل این بخش به مباحثی همچون ویژگی فنی و تصویری ظروف مینایی در شهرهای مهم این شیوه مانند ری و کاشان به دلیل خصوصیات مهمی که دارند توجه شده است. توجه به نقوش اسلامی و ویژگی هایی که در نحوه ی طراحی و مضامین تصویر شده وجود دارد، ما را برآن می دارد به ارتباط این نقوش با روایات ادبی بپردازیم.

در بخش دوم فصل سوم نقوش نوشتاری- تصویری زرین فام؛ اعم از کاشی و سفال در دوره ایلخانی و تیموری بررسی شده است. زیر مجموعه های این بخش عبارتند از مناطق مختلف تولید زرین فام و بیان و توضیح سه سبک عمده ی نقاشی زرین فام با عنوان سبک درشت نقش، سبک ریز نقش و سبک ری.در ادامه به عدم ارتباط متن و تصویر در آثار زرین فام سده ی 7 ه.ق پرداخته شده است. در این قسمت تصاویری که بر صفحه ی کاشی و ظروف نقش شده اند، ارتباطی با خنشنویسی حواشی کاشی و ظرف ندارند، در قسمت بعد استفاده از اشعار در کاشی های زرین فام ایلخانی، بناهای مذهبی و غیرمذهبی (کاخها )مد نظر قرار گرفته است. بناهایی مذهبی مانند امامزاده جعفر دامغان و بناهای غیر مذهبی مانند کاشیهای کاخ تخت سلیمان. در خلال مطالب این بخش به کاشی های زرین فام با مضمون عاشقانه و تصویر زوج عشاق پرداخته شده و عدم تطابق تصویر و اشعار روی کاشی های زرین فام سده ی 8 ه.ق مورد مطالعه واقع شده است. شاهنامه و تاثیرات آن باعث شده است هنرمندان زیادی به تصویرگری داستان شاهنامه بپردازند و مردم نیز استقبال زیادی از شنیدن و دیدن این مضامین از خود بروز می دادند.

حضور شاهنامه و روایت تصویری داستانهای شاهنامه در کاشی ها و ظروف، نگارنده را برآن داشت تا برخی از آثاری را که مضامین شاهنامه ای در خود دارد، معرفی نماید و در این رابطه عناصر و نمادهای تصویری شاهنامه را که در سفالینه ها دیده شده است مثل اسب سوار و باز، سیمرغ و … برشمارد. و عناصر چینی و ایرانی در کاشی های تخت سلیمان نیز شناسایی شده؛ در یک نمونه تطابق اشعار با کاربرد ظرف بررسی شده است. در بیان اشعاری که بر کاشی ها نوشته شده است ذکر چند مورد ایجاب نموده، که بگوییم اشعار چگونه در اختیار کاشیکار قرار گرفته و اینکه آیا اهمیت اشعار روی کاشی و ظروف در تصحیح متون تاثیر داشته یا خیر. ودر ادامه، به نقاشی روی ظروف سفالین لعابدار پرداخته و در بخش سوم فصل سوم با عنوان بررسی وجوه اشتراک نقوش سفالینه ها و نگاره های مکتوب، شباهتهای نقوش نگارگری با سفالگری دوره سلجوقی مورد مقایسه قرارگرفته است.

در انتهای فصل سوم هشت نمونه آثار سفالی با مضمون ادبی در مقایسه با نگاره ها یی مشابه، (از نظر محتوا و نقش) معرفی شده است. عناوین به قرار زیر است:1- بررسی و مقایسه ی نقش کاشی با مضمون بیژن در چاه با نگاره ی آن، 2- بررسی و مقایسه ی نقش سفالینه با مضمون ضحاک ماردوش (2 اثر) با نگاره ی آن ، 3- بررسی و مقایسه ی نقش سفالینه با مضمون ایرج و برادران با نگاره ی آن ، 4- بررسی و مقایسه ی نقش سفالینه با مضمون خسرو و شیرین به علاوه معرفی نگاره خسرو شیرین متعلق به دوره ترکمانان ، 5- بررسی و مقایسه ی نقش سفالینه با مضمون بهرام و آزاده (3 اثر) با نگاره ی آن 6- بررسی نقشی با مضمون فتنه و گوساله. در تمامی موارد ذکر شده همانطور که دیده می شود مضامین شاهنامه ای از توجه خاصی برخوردار بوده. و اکثراً مضامین شاهنامه ای بر آثار تصویر شده است و در تمامی آنها نوشته ای که مرتبط با تصویر، که گویا و روایت کننده تصاویر باشد وجود ندارد و خود تصاویر در نهایت سادگی و زیبایی چکیده و عصاره موضوع را بازگو می کنند.

پیشینه ی تحقیق :

16- م . م اشرفی ، همگامی نقاشی با ادبیات در ایران از سده ی ششم تا یازدهم ه ق . مترجم رویین پاکباز.

نویسنده ی این کتاب به هنر نگارگری ایران سده ی ششم تا یازدهم ه ج پرداخته است . در این مبحث توجه به ادبیات و انعکاس اشعار در نگاره ها مورد بررسی قرار گرفته است . نسخه های مصوّر با مضمون ایرج و برادران ، بهرام و آزاده و نسخه هایی از مکتب شیراز سده ی هشتم ه ق چند نمونه دیگر؛ در این کتاب موجود است. بعلت در دسترس بودن نسخه های موجود در دست مؤلف این تصاویر از نظر تازگی منحصر بفرد و متأسفانه بی کیفیت تشخیص داده شده است و در کتابهای دیگر که نگارنده به تحقیق درباره ی آنها پرداخته ، این تصاویر درج نشده است و از این حیث دارای نوعی امتیاز می باشد .

17- رحیموا.ی . آ. پولیاکوا ، نقاشی و ادب ایرانی . زهره فیضی

مؤلف این کتاب توجه لازم و کافی به نگارگری و ادبیات نموده است . در این کتاب سیر تاریخی هنر نگارگری و همبستگی آن با ادبیات ذکر شده است . در مباحث درج شده درباره ی نقش انسان و سیر تکاملی طراحی انسان در نگاره ها ، مطالب ارزنده ای ارائه شده و نمونه های زیادی از نگاره های سده هشتم و نهم با عناوین خسرو و شیرین ، لیلی و مجنون و … همراه با ذکر اشعار معرفی شده است . در برخی نمونه ها مانند داستان فریدون و پسرانش به جو سیاسی در چگونگی توجه به مضمون اثر در دوره ای خاص مطالبی آمده است. در آن بخش از رساله که به مقایسه ی نقوش انسانی در نگاره ها و سفالینه ها مواردی ذکر شده ، این کتاب برای نگارنده بسیار مفید واقع شد .

18- جلال الدین همایی ، تاریخ ادبیات ایران از قدیمترین اثر تاریخی تا عصر حاضر، ج1 و 2

در این کتاب همانگونه که از نامش پیداست به تاریخ ادبیات ایران پرداخته شده است و در بخش ادبی رساله (فصل یک بخش یک ) بسیار مثمر ثمر واقع شد .

19- یان ریپکا و دیگران , تاریخ ادبیات ایران ” پژوهشی درباره ی دگرگونی تاریخی زبان و ادبیات فارسی تاجیکی از زمان باستان تا آغاز سده ی 20 ” کیخسرو کشاورز

در بخشی از این کتاب بطور منظم و مجزا به سیر تاریخ ادبیات ایران پرداخته شده است ؛ مؤلف این کتاب ، غیر از توجه به سبک های ادبی به جو سیاسی حاکم بر جامعه و ارتباط آن با ادیبان و شاعران توجه نشان داده و زندگینامه ی برخی شاعران مشهور ایران، و ارتباطی که با آفرینش اثر ادبی ایشان دارد، را نقل نموده است .

20- زهره روحفر ، تجلی شاهنامه در هنر اسلامی ایران

مؤلف، مجموعه ای از آثار که در محدوده ی هنر اسلامی است ( نگاره ها – سفالینه ها ، قلمدانها ، آثار فلزی و…)و دارای نقشی از مضمون ادبی بالاخص شاهنامه ای است را مورد بررسی قرار داده است . این کتاب نتیجه ی مجموعه ی آثاری است که در موزه( موزه ی ملی ایران سال جهانی میراث فرهنگی 1381) به نمایش در آمده، و توجه به مضمون شاهنامه ای آثار در اولویت بوده است . ذکر مواردی همچون نمادهای شاهنامه ای در آثار سفالی و توضیحاتی راجع به اشعار ، تاریخ ساخت اثر یاعث شده است خواننده با دیدی کارشناسانه به نقوش بنگرد . برخی جزییات راجع به ویژگی آثار تقریباً جدید و دست اول تشخیص داده شده است، که مؤلف در این کتاب به صورت یکجا به جمع بندی آن ها پرداخته است . مطالب این کتاب در جمع آوری نقوش مرتبط با شاهنامه دراین رساله بسیار مفید واقع شد.

21- عبدالسلام کفافی ، ادبیات تطبیقی پژوهشی در باب نظریه ادبیات و شعر روایی ، سید حسین سیدی.

در این کتاب به طور جامع به ادبیات و داستان های ایران و اعراب به طور کامل پرداخته و در بخشی کوچک به ویژگی ادبیات باختر نیز توجه شده است . نویسنده این کتاب نسخه های ادبی متقدم ایران را معرفی نموده و سیر تکاملی ادبیات ایران قبل و بعد از اسلام را به طور کامل و ریشه ای معرفی کرده است و سیر تأثیرات اسلام بر ادبیات ایران را یرشمرده است مطالب این کتاب بسیار در بخش ادبی و ذکر آثار فارسی مفید واقع شد .

22- ناصر خلیلی ارنست ، ج . گروبه ، سفال اسلامی ( 7 ) از گزیده ی ده جلدی مجموعه هنر اسلامی

این کتاب دارای مطالب بسیار ارزنده ای راجع به فن و نقوش سفالینه ها و معرفی تصویری بخشی از سفالینه های ایران می باشد . در این کتاب نمونه آثاری درج شده است که از نظر نگارنده دست اول و تازه می باشد . در بخشی از رساله که به بررسی برخی مضامین روایی سفالینه ها می پردازد ؛ با معرفی سفالینه ای با محتوای فریدون و ایرج کمک زیادی در جمع آوری نمونه ها به نگارنده شد .

23- محمد یوسف کیانی ، فاطمه کریمی ، پیشینه ی سفال و سفال گری در ایران

در این کتاب نویسنده به معرفی برخی ظروف سفالی متعلق به دوره ی اسلامی پرداخته است . طراحی شکل ظروف و طراحی ضخامت آنها را به شیوه ی مطالعات باستان شناسی با ذکر مشخصات ظرف از جمله ؛ تکنیک ساخت ، سال تولید ، شهر سازنده ، اندازه و قطر ظرف و ویژگی تصویری ( گیاهی – حیوانی – انسانی ) به علاوه ذکر اشعار و نوشته ها گرد آورده است .

24- سیف ا… کامبخش فرد ، سفال و سفالگری در ایران

در این کتاب نویسنده هنر سفال گری را به دو بخش اسلامی و ماقبل اسلام تقسیم نموده است . در بخش اسلامی تکنیک و روش های گوناگون لعاب کاری سفالینه ها بررسی شده است و به لعاب مینایی و مشخصات و تأثیر پذیری آن از نگاره ها و کتب ادبی پرداخته است .

25- فائق توحیدی ؛ فن و هنر سفالگری

نویسنده ی این کتاب در بررسی سفالینه های اسلامی به دسته بندی زمانی و تکنیکی سفالینه های ادوار مختلف پرداخته ؛ و سفالینه های دوران ( سلجوقی – ایلخانی – تیموری ) را از نظر نقوش و شکل و ارتباطات تاریخی بررسی کرده است ؛ در بیان لعاب ها ، نویسنده به معرفی تکنیک های مختلف لعاب زنی که در پیش برد چگونگی سهولت روند اجرای نقوش بر روی سفال می انجامد، پرداخته است . همچنین به صورت جسته و گریخته به برخی موارد جزیی از سفال دوران گذشته تا معاصر اشاره نموده است . در خلال مطالب اشاراتی به مضامین ادبی و اشعار … شده است .

26- میرمحمد عباسیان ، تاریخ سفال و کاشی ایران از ماقبل تاکنون

در این کتاب نویسنده به بررسی تعداد کثیری نقوش بکار رفته در آثار سفالین اشاره نموده است از جمله نقوش مورد بحث در مأخذ نامبرده، بررسی نقوش پرندگان و حیواناتی چون شیر و خرگوش و شکار (شاهین) و درخت زندگی ، خطوط مختلف کوفی ، نسخ ، ثلث ، نستعلیق و … می باشد . در این کتاب محقق علاوه بر معرفی حیوانات جنبه ی ادبی بکار گیری نقوش را ، که برگرفته از مضامین ادبی شاعران و ادیبان می باشد را ذکر نموده است . مثلاً نقوش پرندگان بکار رفته در برخی آثار، مضامین اشعار شیخ عطار نیشابوری ، منطق الطیر را القا می نماید .

27- ونیتیا پورتر ، کاشی های اسلامی ( 1 ) مهناز شایسته فر

در این منبع محقق به بررسی نقوش ادبی ( برگرفته از شاهنامه ، ورقه و گلشاه ، اشعار نظامی و … ) بر روی کاشی پرداخته است . معرفی برخی اماکن مذهبی و غیر مذهبی ( کاخها ) با ذکر اهمیت تاریخی آن از جهت کاربرد سفال و کاشی مرتبط با موضوع مورد بحث پرداخته شده است .

پایان نامه ها :

28 – مریم رحمانیان ثابت ، ” بررسی تصویر انسان روی سفالینه های سلجوقی ” محمد علی بنی اسدی ، کارشناس ارشد تصویر سازی ، دانشکده ی هنرهای زیبای تهران ، 1384

29- افشین امینی ، ” بررسی نقوش سفال دوران ایلخانیان ” ، محمد تقی آشوری ، دانشکده ی هنر پردیس اصفهان ، زمستان 1371

30- طیب محرابی اختر ، ” عناصر تصویری سفالینه های ایران در دوران سلجوقی و تیموری ” ، ابوالفضل عالی ، دانشکده ی هنر 75-74

31- و در آخر مقالاتی از مهدی بهرامی ، پروین برزین ، منوچهر حمزه لو ، بهنام عیسی ، ابوالقاسم دادور ، نیّر طهوری ، محمد خزایی، مهناز شایسته فر، توکا ملکی،و… که مشخصات این مقالات بطور کامل در بخش منابع و مآخذ آمده است ، استفاده نموده ام .

فصل اول:

تصویر گری ادبیات روایی بر روی سفالینه های دوره ی سلجوقی تا پایان عصر تیموری

بخش اول:ویژگی های ادبیات روایی ایران

تاریخ ادبیات ایران در زمان بعد از اسلام به چند فصل تقسیم می شود[1].

1- ظهور اسلام تا ظهور غزنویان

2- از ظهور غزنویان تا تشکیل دولت سلجوقی

3- از ابتدای تشکیل دولت سلجوقی تاحمله ی مغول

4- از شروع حمله ی مغول تا تشکیل دولت صفوی و…

برای بررسی ادبیات دوره ی سلجوقی تا دوره ی تیموری لازم است نگاهی به ادبیات قبل از اسلام بیندازیم. چرا که تأثیرات آن بر ادبیات دوره ی اسلامی کاملاً آشکار است. همایی در کتاب تاریخ ادبیات به تأثیر اسلام بر ادبیات ایران پرداخته ایشان بیان می دارند. تأثیر استیلای عرب در ادبیات ایران و نتیجه ی آمیزش آنها با ایرانیان مواردی را به وجود آورد از جمله: 1: تبدیل مذهب زرتشتی به مذهب اسلام که متعاقبا سیاست و حکومت را نیز تحت الشعاع قرار داد؛2- به دنبال آن نفوذ لغات عربی در زبان فارسی و به تدریج مهجور شدن زبان پهلوی و… 3- تغییر سبک شعر ایرانی و تبعیت شعر از عروض و بدیع تازی و اقتباس مضامین اشعار جاهلیت عرب و وصف خمرو غلمان، و منشأ ایجاد اینگونه مضامین حکومت عربی واشعار جاهلی است تغییر حکومت باعث دگرگونی هایی بر علم و فرهنگ می شود؛ استیلای اعراب بر ایرانیان زردشتی مذهب و تغیرو تحولاتی که در زبان و خط ایرانیان ایجاد شد دلیلی بر این ادعاست. داد و ستد های فرهنگی و… را نیز نباید از نظر دور داشت. شعار عرب بسط و توسعه اسلام بود؛ پس با این انگیزه به نقاط مختلف حمله برده تأثیراتی بر فرهنگ ایران گذاشته و به همان نسبت تأثیراتی را اخذ نموده است. در ادبیات می بینیم تمام ملل عالم کم و بیش ادبیات دارند و ادبیات آنها هم تقریباً شبیه به یکدیگر است زیرا همه هم نثر دارند هم نظم، در اشعار آنها حماسه، رثاء، غزل و مدیحه و در نثرشان خطابه و تاریخ و امثال آنها موجود است؛ فارس ها اغلب مایل به اشعار غنایی و غزل سرایی Lyriqueو مضامین عرفانی و فلسفی شده اند اما قوم عرب با آن همه فضل و تقدمی که در ادب دارند، آثاری از قبیل شاهنامه فردوسی و… از خود باقی نگذاشته اند . با این اوصاف نه فقط اختلاف ما بین ادبیات ملتی با ملت دیگر محسوس است بلکه در یک ملت هم نسبت به دوره های مختلف و همچنین در اشخاص یک دوره ادبیات تفاوت پیدا می کند . مثل اینکه می بینیم شعرای زمان سامانی ها و غزنوی ها در اشعار خودشان حماسه سرایی رزم آزمایی یا فراغت حال و آسودگی خاطر را نشان می دهند. از ابتدای فتنه مغول به بعد در اشعار روح انکسار ،تواضع و مطالب پیچیده ی عرفانی آشکار است . وبالاخره هر دوره ای اختصاصاتی را داراست که عصر دیگر ندارد)) جلال الدین همایی تاریخ ادبیات ایران از قدیمی ترین عصر تاریخی تا عصر حاضر ، ج اول و دوم مشتمل بر تاریخ ادبیات ایران از قدیم تاریخی تا حماسه مغول ، ج دوم ، کتاب فروشی فروغی تهران ، 1340 خلاصه ص 157و ص295

گونه های مختلف ادبیات ایرانی:

الف: داستانی

((روایت که به تعبیر آقای معین : revayatنقل کردن مطلب ، یا حدیث می باشد و در تعبیر دوم خود روایت را یکی از شعب علوم ادبی عرب معرفی کرده است که همانا گرد آوردن نقل اشعار و امثال و لغات و اخبار است و در ادامه اینگونه بیان می دارند که راویان در هر چه روایت می کردند سلسله روایت خود را محفوظ می داشتند و سعی می کردند روایت آنان از اعراب بدوی مانند قمتین و تمیم و هذیل و کنایه و امثال آنها باشد واز اعراب شهر یا نزدیک شهر چیزی روایت نمی کردند زیرا زبان آنها فاسد شده بود و در تعبیر چهارم خود روایت را به داستان و حدیث ارجاع داده اند)) دایره المعارف معین خلاصه ی ص 1682. در این رهگذر فردی یا افرادی پیدا می شود که این داستان ها را تعریف می کند به این فرد راوی گفته می شود.Ravi (راوی) ((آنکه حکایتی ازدیگری نقل کند، روایت کننده 2- کسی که قصیده ی شاعر را با آواز و سخن خوش نزد ملوک و بزرگان خواند )) همان ص1628 با وجود این تعریف می توان درک کرد که راوی غیر از اینکه داستان، حدیثی را میان جمع تعریف می کند باید سخن و آواز سخن خود را نیز نیکو کرده و کلمات را زیبا و پر طنین ادا کند و این عمل راوی باعث جلب نظر و جذب بشتر مخاطب شده؛ و مجلس تحت تأثیر داستان وجریان داستان قرار می گیرند. از تعریف های فوق برما معلوم شد که راوی (روایت کننده) روایتی را (حدیث و حکایت، داستان) را برای جمع تعریف می کند؛ و ما در اینجا به اینکه مضمون دقیق این داستان ها چه بود و چه باید باشد اشاره نمی کنیم ولی باید بدانیم داستان، قصه، افسانه و… هر کدام چیست و بدانیم داستان سرایی در ایران تا چه میزان مورد توجه واقع شده است. محمود عبادیان داستان سرایی ایران را اینگونه تشریح می کند و از اصالت دیرینه داستان در ایران سخن می گوید و ((داستان ایرانی را ازحماسه مستقل دانسته و داستان را دارای موضوع و بافت ادبی خاص خود می دادند؛ البتّه این را نیز متذکر می شوند که در حماسه ملّی ایران به عنصر روایی و داستانی توجه خاص شده است. و مثل بیژن و منیژه که رنگ آثار داستانی دارد. می توان گفت؛ داستان ادب فارسی از مصالح غیر اسطوره ایی مایه گرفته است نخستین داستان ها ی منظوم فارسی از قصه و روایت و حتی افسانه تغذیه شده است، و می توان وامق و عذرا، ورقه و گلشاه و حتی ویس و رامین را در این زمره قرار داد.

از صفات مشخصه ی داستان فارسی می توان اینگونه بر شمرد که به طور عمده موضوع، عاطفی یا تأملی می باشد درون داستان فارسی یک سری درگیری هایی صورت می گیرد که ستیزی است میان احساس آدمی، آرزو و گروش وی به کمال وجمال مادی و معنوی؛ عشق و تأمل که در داستان ها ی فارسی دامنه وسیع دارد. جستار های اخلاقی و عرفانی و حکمی را نیز در بر می گیرد (خسرو و شیرین، منطق الطیر) را می توان بر شمرد؛ داستان سرایی در ادب فارسی از لحاظ کمی و کیفی رشد کرده و تکامل موضوعی و اندیشه ایی یافته است آنچه در آغاز جنبه ی عشق و روایی داشته، در نزد عرفا به مایه های اخلاقی و اندرزی گراییده و رنگ وصفی به خود گرفته است. یکی از جنبه های ادبی تحول داستان سرایی فارسی این است که با گذشت زمان جنبه روایی آن تحت تأثیر عنصر تأملی و غنایی در آمده است. این حرکت را می توان با مقایسه (( در یوسف ع وزلیخا ی))، سده ی 4 ه ق و در یوسف ع و زلبیخا ی جامی به آشکارا دریافت. این خصوصیت ها به داستان فارسی کیفتی بخشیده است که با آن یک نوع ادبی مستقل بی شباهت نیست. داستان در ادبیات کلاسیک فارسی پس از حماسه رواج یافته در نتیجه دومین نوع ادبی به شمار تواند آمد)). محمود عبادیان، انواع ادبی، چ اول، حوزه ی هنری،1379 صفحه ی 102. درمقاله ی خاستگاه اجتماعی هنرها فیروز شیروانلو به داستان و ارکان اصلی داستان می پردازد؛ در اینجا اشاره کوچکی به ارتباط داستان و مقوله فرهنگ قومی دارد؛ (( تمام داستان ها از سه رکن تشکیل شده اند: شخصیت های داستان، وقایع و مضمون داستان. این عوامل به ترتیب مستقل از یکدیگر متغیرند، و در هر گروه بندی جدید و یا هر ترکیبی جای می گیرند. حتی ممکن است قهرمانان گوناگون در یک فرهنگ، نقش های مختلفی داشته باشند، این بازی ها در بر گیرنده ی وقایعی مختلف است و بدین ترتیب مضمون جدید می سازند. مثلاً قهرمان داستانی ممکن است با ظهور در قصه های مختلف، در گیر اوضاع گوناگون شود. از این رو مهمرین قسمت کار محققان «فرهنگ قمی» دسته بندی انگیزه ها و تحلیل عوامل متغیر است. قصه ها سینه به سینه گشته اند و سفری دراز طی کرده اند. یکی از جالب ترین و سودمند ترین کارها در مطالعه ی« فرهنگ قومی» بررسی مسیر قصه ها، تطبیق شان با محیط های تازه و خاستگاه فرهنگی آن هاست. بعضی از این غصه ها درسراسر دنیا پخش شده و در ادبیات جهانی وارد شده اند… از این نمونه ها بر می آید که قصه های متعلق به(( فرهنگ قومی )) چیزی بیش از ادبیات یک ملت است. این قصه ها، درواقع فرهنگ یک قوم را می سازند و اگر به وسیله محققان دسته بندی شوند، تصویری دقیق از ترتیب زندگی به دست می دهند …. فرهنگ قومی از طریق قصه ای که نقل می شود. علاوه بر انعکاس زندگی مردم هر روزه، بسیاری از آرزوها ، ارزش ها وهدف های آنها را بر ملا می سازد… جلوه ی دیگر فرهنگ قومی در خلق دنیایی است که دنیای واقعی آن را انکار می کند ومبنای آن بر پشتیبانی از ضعیف است که ضعیف بر قوی پیروز می شود ،در این داستانها با تلافی بدی می توان شرایط نا موافق زندگی را به ترتیبی غیر روزمره حل کرد)). آرنولد هاوزر و دیگران، خاستگاه اجتمایی هنر ها، فیروز شیروانلو، فرهنگسرای نیاوران، تهران، تیر ماه 2537 خلاصه ص 325 و326 و ص330.

ب: شعر روایی[2]

از دیدگاه عبدالسلام کفافی شعر روایی شکل های متعددی دارد ؛ برخی از آنها ظهورشان به تاریخ باستان بر می گردد که همان شعر حماسی است وبرخی هم در قرون وسطی به وجود آمد. نوع دیگری ازقصه های منظوم وجود دارد که غربیان آن را رمان می نامند و می توانیم این نوع را، شعر روایی هم بنامیم. جهان اسلام میان ملت هایی که با زبان های گوناگون سخن می گویند ودر دوران متفاوت تاریخ زندگی می کنند ، اتحاد بر قرار کرده است. اگر تحول جهان اسلام را از ظهور اسلام تا کنون بررسی کنیم درخواهیم یافت که این تحول درطول زمانی که میان ظهور اسلام وروزگار تازه است، ادامه دارد… زبان عربی در چهار چوب این جهان به عنوان زبان قرآن وزبان حکومت جایگاهی ویژه یافت نهضتی علمی در اواخر قرن دوم هجری پدیدار شد ودر طی سالها متحول وشکوفا گردید تا اینکه در سده چهارم هجری به اوج خود رسید و زبان فرهنگ ، تمدن وعلم در بالاترین شکل و برترین درجه ای که بشر آن روزگار بدان رسیده بود، گشت .نویسندگان به زبان عربی میان همه ملت های اسلامی ظهور کردند و ایرانی ها بیشترین سهم را در تالیف به این زبان داشتند. خلاصه اینکه، زبان عربی در طی قرن های نخستین به عنوان زبان فرهنگ وعلم در جهان اسلام حاکم گشت و توانست بر سایر زبان ها غلبه کند. لیکن، زمان کار خودش را کرد وعرب ها در این دولت گسترده به اقلیت تبدیل شدند و در هر حال نمی توانستند سلطه شان را ادامه دهند وطبیعت این تحول را برنمی تابید: به ویژه در سایه دینی که براین باور بود که عرب بر غیر عرب جز به تقوا بر تری ندارد. به تدریج جنبش های ملی در پهنه جهان اسلام آغاز شد وبرخی از ملت ها با تمدن ریشه داری که داشتند برای احیای قومیت وزبانشان کوشش کردند زبان عربی موفق شد تا گام هایش را در مناطق وسیعی از جهان اسلام استوار کند… اما در این حد توقف نکرد ودر زبان های ملل اسلامی تاثیری عمیق گذاشت وتوانست آثار عربی روشنی از جمله خط عربی ودرآوردن واژگان عربی به آن زبان ها ونیز تاثیر ادبی که در انتقال علم عروض نمایان شد وهمچنین فنون بلاغت زبان عربی را به ادبیات زبان های اسلامی به جای بگذارد. خط عربی در جغرافیایی وسیعی رواج یافت… زمانی که در صدد بررسی تحول شعر داستانی در ادبیات ملت های اسلامی هستیم بالاحض ایران چاره ای نداریم جز اینکه بحثمان را در باره این هنر در زبان و ادبیات عربی آغاز کنیم . نخست می گوییم زبان عربی در دوره جاهلی باشعر داستانی آشنایی نداشت، نه از نوع حماسی و نه گونه ی دیگری از داستان های شعری. شعر جاهلی از میان گونه های ادبی تنها قصیده را می شناخت. قصیده ها در موضوعهای مختلف به نظم کشیده شد. از این رو به عنوان شعر غنایی توصیف شد. بیان آن میان سخن از تپش قلب شاعر و توصیف عظمت قوم و هجو دشمنانش در نوسان بود… اعراب زمستان و تابستان به تجارت می رفتند و در جنبه های مختلف زندگی تحت تأثیر همسایگان خود بودند. آنها با سرزمین ایران آشنا بودند و گونه هایی از فرهنگ ایرانیان را فرا گرفتند چنان که برخی؛ بخشی از اسطوره های ایرانیان باستان آشنا شدند و برخی از واژگان فارسی به زبان عربی راه یافت و در شعر برخی شاعران بزرگ ظاهر شد.اعشی از مشهورترین کسانی است که در شعرش، واژگان فارسی به کار می برد… اسلام، زبان و شعرعربی، مهمترین چیزهایی بود که مسلمانان به جهان خارج بردند. بسیاری از مردم اسلام آورده بودند؛ چنان که زبان عربی هم بر مناطق مختلف جهان اسلام به عنوان زبان علم و فرهنگ حاکم گشت. ما نمی توانیم ادعا کنیم که زبان عربی زبان های دنیای گذشته رادر میان ساکنان آن سر زمین در سال های اندکی از بین برد. اما میراثی در دست داریم که گواهی می دهد زبان عربی به زودی زبان علم و فرهنگ گشت. تألیف درباره ی موضوع های مربوط به زبان عربی و اسلام، از همان اوایل قرن دوم هجری آغاز گشت اما عربها به زودی عصری شکوفا ترجمه از زبان های بیگانه را آغاز کردند و علوم یونانی وتاریخ ایران و رفتار و ادبیات آنها را ترجمه کرده بودند…

میراث ایرانی نیز مورد توجه نویسندگان عرب زبان قرار گرفت و در میان آنها بسیاری از ایرانیان بودند و به زودی متوجه شدیم که تاریخ ایران، رفتار، حکمتها و ادبیات ایران به زبان عربی ترجمه شد.مهمترین چیزی که از آنها ترجمه شده بود، تاریخ و اساطیر آنها بود. همچنین دو کتاب به عربی ترجمه شد که در تاریخ ادبیات عربی جایگاهی برجسته داشت. یکی کلیله و دمنه بود و دیگری هزار و یک شب.

اوایل قرن سوم هجری شاهد جنبش های استقلال طلبانه در ایران بود که به ایجاد دولتهای کوچک ایران منجر شد. احیای ادبیات فارسی با قیام این دولتها همزمان بود.

جنبش احیای ادبیات فارسی، این امکان را فراهم کرد تا در خلال این قرن ها، پس از این که به در ج بالایی از تحول در خلال قرن چهارم رسید، شکوفا گردد و به حرکت خود ادامه دهد و به آثار ادبی با شکوهی منجر شود که ادبیات ایرانی – اسلامی، آن را به وجود آورد و به نمونه هایی تبدیل شد که شاعران دیگر ادب اسلامی به ویژه ترکی غربی، زبان حکومت عثمانی و ترکیه جدید، اردو، زبان پاکستان غربی به شیوه آن شکل گرفت… گستردگی مطلب فوق مارا ناگزیر می کند به شعر در ایران بپردازیم در این راستا لازم می دانم به طور مختصر به شعر ایران اشارات اندکی داشته باشیم.

پ: پیدایش شعر روایی در زبان فارسی اسلامی

اگر ایرانیان هنر شعر را از زبان عربی اقتباس کرده باشند، در برابر جنبه ی غنایی که عربها در قرون وسطی به ان بسنده کرده بودند، بی حرکت نبودند. قصیده ی عربی جاهلی شاهد تحولی در طبیعت و شکل گیری قصیده بود. اماعربها دست به نوآوری انواع ادبی جدید مثل شعر داستانی یا نمایشی نزدند. شعر داستانی در ادبیات ملل اسلامی به دست ایرانیان شکوفا شد و گونه های آن متنوع گشت مثنوی همان نوع ادبی است که ایرانیان، حماسه ها، داستان ها، و قصیده های بلند ادبی و تعلیمی خود را در قالب آن سرودند. کلم مثنوی چیزی بیش از «مزدوج» نیست. تمام امتیاز این نوع ادبی آن است که قافیه های متعددی دارد؛ یعنی هر بیت از ابیات منظومه قافیه ا ی مستقلی دارد که در پایان دو مصراع واقع می شود.

شاعران با رهایی از قافی واحد که مانع روانی در نظم می شود، توانستند داستان ها وحماسه هایی را بسرایند که برخی از آنها به هزاران بیت می رسد. سرودن در قالب مثنوی به یک بحر خاص محدود نمی شود، بلکه بحرهایی وجود دارد که در نظم مثنوی به کار گرفته شده است. امّا بین آنها بحر های بلند مثل بسیط و طویل نیست. بحر متقارب و رمل و وافر با این نوع از نظم تناسب دارد. در تعدد قافیه ها، ایرانی ها گونه هایی از هنر بیان را تکامل بخشیدند که با هنر داستان سرایی تناسب دارد. از این گونه ها می توان به «هنر گفتگو» اشاره کرد که از ضرورتهای شعر داستانی است یعنی وقتی که شاعر مواضعی را توصیف می کند که قهرمانان داستان با هم برخورد می کنند و به گفتگو های جذایی می پردازند که بر توصیف داستانی، گونه ای از واقع گرایی را می بخشد و سبکهای شاعر در حوادث داستانهایش را تنوع می بخشد. گونه ای از شعر هم نزد آنها به تکامل رسید که به نثر مناظره معروف است… و هر یک برتری اش را بر دشمن اظهار می کند… دستاورد شعر داستانی از همان آغاز در تاریخ ادبیات فارسی آغاز شد. نظم این گونه از شعر به نخستین شاعر برجسته، یعنی رودکی، نسبت داده می شود. چون در میان آثار او نظم کتاب کلیله و دمنه ذکر شده است. پیدایش شعر داستانی همزمان بود با بر انگیخته شدن قومیّت ایرانی؛ و نخستین انگیز آنان احیای ادبیات فارسی، امّا در شکل اسلامی اش بود.

زبان فارسی میانه، در میان ایرانیان طرفداران زرتشت ،به مدّت سه قرن پس از فتح اسلام به حیات خود ادامه داد. نوشته های متعددی به زبان پهلوی وجود دارد که تاریخ آن به قرن دوم یا سوم هجری باز می گردد. امّا این زبان که رواج آن به طرفدارن دین زرتشتی محدود شد، به تدریج به زبان اسلامی، یعنی فارسی جدید، تحول یافت و ایرانیان مسلمان آن را می پسندیدند و آن را زبان خود در سایه دین جدید و تمدن اسلامی پیش رونده قرار دادند. در ایران، از اوایل قرن سوم هجری، دولتهای کوچک ایرانی و مستقل به وجود آمدند که با حکومت طاهریان آغاز شد و مؤسس آن «طاهربن حسین» فرمانده مأمون بود…

دولت سامانیان که قلمرو حکومت آنها تا ماوراء النهر و مناطقی از ایران رسید، به وجود آمد و از سال261 تا 389 هجری ادامه داشت. این حکومت از مرکز خلافت دور بود و به خود ضبغه ی ایران بخشید؛ زیرا، به بهرام گور، پادشاه ساسانی، منسوب بود. نویسندگان ایرانی می گویند که در سایه ی این حکومت سی تن از شاعران به سر می بردند. واقعیت آن است که این حکومت هم صبغه ی ایران به خود بخشید و به تألیف به زبان فارسی همت گماشت.

همچنین به احیای ادبیات فارسی تشویق می کرد و پیدایش آن در مناطقی دور از مراکز فرهنگ عربی به آن کمک کرد. برعکس دولت آل بویه که در نزدیکی عراق پدید آمد و پس از مدت کوتاه قلمرو حکومت آن به خود عراق هم گسترش یافت واز چهار چوب ادبیات وفرهنگ عربی خارج نگشت. در هر حال، دولت سامانی بر مناطق دور از ایران و ماورا النهر حاکمیت داشت که ملیت ایرانی در آن به صورت روشن نمایان بود پس از اینکه ملیت نقش معروف خود در جنبش شعوبیه و سپس ایجاد دولت عباسیان و بعد پیروزی مامون بر امین را ایفا کرد، تاثیر روشن آن را بر ادبیات فارسی و زبان فارسی به طور کلی می بینیم. در سایه این دولت، اولین شاعر بزرگ ایرانی یعنی رودکی، وبسیاری از شاعران ایرانی می زیست .درسایه این دولت به نظم کشیدن حماسه های ایرانی آغاز گشت. امیر، نوح بن منصور سامانی(365-387) به ابو منصور دقیقی شاعر (در گذشته حدود سال 370هجری) دستور داد تا تاریخ ایرانیان و داستان های پهلوانی شان را به نظم کشد. وی به این کار پرداخت و حدود هزار بیت را در سیره ی گشتا سب و ظهور زرتشت سرود. جالب آن است که در سایه ی این دولت، گونه دیگری از شعر داستانی بلند نیز ظاهر شد. ابوالمؤ[3]ید بلخی داستان«یوسف (ع) ا و زلیخا» را به نظم در آورد. این اثر نشانه ای از ظهور این گونه از داستان های منظوم بود که شبیه داستان های رمانتیک منظوم در ادبیات غرب در طلیعه ی قرون وسطی است. تشویق سامانیان نسبت به ادبیات فارسی در زمینه ی شعر متوقف نگشت، بلکه کتابهایی برای آنها به فارسی ترجمه شد. نخستین کتابی که ترجمه شد، «تاریخ وتفسیر طبری» بود. در کنار ترجمه، تألیف را ، به زبان فارسی تشویق کردند و ابو منصور هر وی برای آنها کتابی در پزشکی تألیف کرد. خلاصه این که، این دوره شاهد ظهور شعر داستانی در شکلهای مختلف حماسی، داستان های عاشقانه و شعر تعلیمی و اخلاقی بود. شعر حماسی نمایانگر کوشش دقیقی، و داستان های عاشقانه نمایانگر کوشش ابوالمؤید بلخی است که داستان «یوسف (ع) و زلیخا» را نظم کشید.

امّا شعر اخلاقی – تعلیقی، در نظم داستان های کلیله و دمنه توسط رودکی نمایان شد. «امّا چون شعر حماسی، با کوشش دقیقی پایان نرسید، به زودی توسط شاعر بزرگ، فردوسی که بزرگترین اثر حماسی در ادبیات ملل اسلامی را ابداع کرد، صورت گرفت؛ هر چند که این اثر به اصل ایرانی بیش از ظهور اسلام بر می گردد.» عبد السلام کفافی، ادبیات تطبیقی، سید حسین حسینی، چ اول، به نشر، مشهد، 1382، خلاصه ص 101 تا 238

ویژگی عصر سلجوقی در ادبیات فارسی، به نظم آوردن قصیده های بلند داستانی و تعلیمی است و شاعر تحت تأثیر محیط اسلامی- فرهنگی معاصر خود به مضامین خیال پردازانه خود شاخ و برگ داد. و از این حیث به طبع معاصران خویش اهمیت می دهد.

ت: حکایت سرایی:3 محمود عبادیان در تعریفی از حکایت سرایی دسته بندی ترتیب داده و شعر غنایی را در ان گنجانیده است. شعر روایی فارسی در مسیر پر حادثه و غنی شونده ی خود از سده پنجم هجری (دوازدهم میلادی) به سیاق خرد و فشرده غنی می شود. به حکایت سرایی و تمثیل پردازی. حکایت چکامه ای به نسبت کوتاه است که در آن یک نکته یارخداد به قامتی ادبی و مستقل، روایت یا وصف می شود. یک حکایت یا تمثیل ادبی اغلب متضمن یک پند، اندرز، درس اخلاقی، نکته یی حکمی یا روشنگرانه است. حکایت در ادب منظوم فارسی اکثراًٌ به نتیجه گیریی صریح می انجامد.

نگاهی به سروده های این چنانی نشان می دهد که شاعران ادب کلاسیک فارسی به طور معمول حکایت را به عنوان حکایت نسروده اند، بلکه بیش تر چنین بوده است که با سرودن حکایت یا تمثیل، بیان مضمون، نقطه نظر یا معنی تلویحی خاصی را در نظر داشته اند. از این رو حکایت ها به صورت مجموعه یی با عنوانی که بیانگر سمت فکری سراینده است، تنظیم شده اند. در حدیقه سنایی حکایت ها تحت عنوان ((حدیقه الحقیقه)) سروده شده و به ده باب تقسیم شده اند. در نزد نظامی عنوان ((مخزن الاسرار)) به خود گرفته و به مقال های چند گانه اختصاص یافته اند. برخی شاعران از حکایت به عنوان واحد های یک اثر شاعرانه ی بزرگ استفاده کرده اند؛ در اینگونه آثار، حکایتها در پیوند منسجم تر بیرونی یا میان خود قرار گرفته و وسیله یی در خدمت آن امری اند که در بخش مربوطه و یا در کل اثر از آن سخن می رود. حکایت را با چنین نقشی بیش تر در آثار عطار و مثنوی مولانا جلال الدین ((مولوی)) می یابیم. در منطق الطیر حکایت ها خصلت دو گانه دارند؛ به عنوان چکامه یی که مبشر نکته یا مطلبی است، مستقل، ولی با توجه به استدلالی که به همراه دارد، عنصری از یک کل است.

حکایت ها را می توان از دیدگاه خصلت افاده ی مطلب به دو دسته ی تجسمی و تصوری تقسیم کرد. حکایت های عرفانی خود ساده و برای تجسم اندیشه های انتزاعی اند. حکایت هایی هستند که برای القای تصوری اخلاقی یا آرمانی در نظر گرفته شده اند، حکایت های نظامی و سعدی بیشتر از این گونه اند.

نخستین سرایندگان حکایت اغلب نمایندگان شعر غنایی فارسی بوده و از رده ی غزلسرایان بوده اند؛ از این رو برخی حکایت ها شان دارای جنبه تآملی و غنایی بوده و عنصر روایی آن چندان چشمگیر نیست. این خصیصه در حکایت های عرفانی بیشتر است….

ث: زمینه های فردی واجتمایی شعر غنایی:

می دانیم که عنصر غنایی در حماسه و داستان (یا تراژدی ) انباز است، ولی چکامه ی غنایی مستقل تنها محصول عصر یا زمان خاصی بوده است؛ در ایران پرداخته ی سده سوم و چهارم هجری مقارن سده ی دهم میلادی است. اینک می توان پرسید که سبب تاخیر آن چه چیز بوده وچه عواملی زمینه پیدایی بعدی آن شده است؟ شعر غنایی تبلور نگرش درون وعاطفه اجتماعی سراینده است. این نگرش وعاطفه از آغاز به کیفیتی یکسان در آدمی وجود نداشته است، بلکه از نظر فردی و اجتماعی در رشد و تصور بوده است؛ شرایط مدنی وفرهنگی جامعه در رشد آن تاثیری بسزا داشته و به ویژه بیان ادبی آن را تند یا کند می کرده است. هنر مبتنی بر نگرشِ درون و عاطفه، زمانی فعلیت می یابد، که نگرش عاطفی، زمینه اجتماعی پیدا کند و فرهنگ و مسایل اجتماعی به آن امکان افاده هنری دهد. ادب پدیده ای اجتماعی است ورواج این یا آن نوع بستگی به مقبول بودن اجتماعی آن دارد.

آگاهی انسان از خود و جهان هستی با جهان شناسی آغاز می شود ، سپس به مناسبات بین انسان ها ( اخلاقی) می رسد و سر انجام به توجه به درون و عاطفه می انجامد. زمینه جهان شناسی عمل وتلاش است که در راه تأمین زندگانی و شناخت چیزها انجام می گیرد؛ عطف توجه به سلوک اجتماعی مرحله ژرف تر شناخت عملی و نظری است. این دو حرکت سرانجام با شناختی تکمیل می گردد که موضوعش نهاد و عاطفه انسان است. تبلور ادبی این سه زمینه، پیدایی حماسه، داستان (نمایشنامه) و شعر غنایی است. نگاهی به تاریخ فرهنگ و ادب ایران از کهن تا عصر ادب کلاسیک فارسی نشان می دهد که تکوین حماسه و داستان بر شعر غنایی قدمت زیاد داشته است. این امر تصادفی نبوده است، بلکه نمایانگر آن است که ادب غنایی اغلب متاخر بوده و زمینه تأخیر نیز جز فراهم آمدن شرایط فردی واجتماعی امر چیزی دیگر نبوده است. عصر ساسانی یکی از دوران های از لحاظ ادبی غنی است، با این وجود نشان چندانی از ادب غنایی این دوران در دست نیست. تردیدی نیست که فقدان آن را باید در شرایط اجتماعی نامساعد آن روزگار جستجو کرد. یکی از مهترین موانعی که در سر راه رشد هنر و ادب غنایی وجود داشت، نظام زندگانی صنفی( کاستی) این عصر بود که حقوق اجتماعی ومدنی مردم را به ملاحظات صنفی وحرفه ای محدود و وابسته می کرد. این محدودیت مانع رشد شخصیت اجتماعی افراد و گروه ها بود. واقعیت نشان می دهد که شهروند ایرانی در اجتماع صدر اسلام پایبند محدودیت های اجتماعی عصر ساسانی نبود؛ آزادی های سیاسی واجتماعی نسبی که برای برخی قشر های میانه حال امکان داشت، زمینه پیشرفت فرهنگی وفکری افراد بود. چنین شرایطی به پیشرفت احساس فردیت وشخصیت میدان می داد؛ داد و ستد فرهنگی میان تمدن های مختلف و ملت ها نیز در این ره گذر بی تاثیر نبود. همه اینها به شکوفایی هنر و ادبی که از عالم احساس و عاطفه مایه می گرفت کمک کرد. شعر غنایی معرف نگرش حساس و اعتقادی شاعر است. و طبیعی است که زمانی موضوع پیدا می کند، که علوم پیشرفت داشته، نقد امر کهنه و مناسبات عادلانه مساله شده باشد. وقتی نگرش انتقادی رواج یافت و امر نیک و اخلاق پسندیده وناپسند جلب توجه کرد، نگرش انتقادی به کمال وجمال راه می برد و مسأله کمال وجمال چیزی است که شعر غنایی با توجه به آن پدید می آید و به آن زنده است….

فرهنگ وادب ایران در صدر اسلام با آهنگی بی مانند رشد کرد، و مایه نو یافت و دیری نپایید که نطفه های نگرش فردیت، باز به بار آورد؛ قشر ها و افراد فرهیخته ی جامعه کم کم جهان هستی و واقعیت اجتمایی و سلوک افراد را به غور گرفتند و بر جنبه های متضاد آنها از خاستگاه انسانی و فردی درنگ کردند، خود را از غیر خود متمایز کردند. و هر آن امر غیر فردی، ناشناخت و خارج از اراده ی خود را به معیار و محک خواست درون و احساس کمال و جمال فردی و اجتماعی گرفته و آزمودند. حاصل غور و تأمل مزبور در چکامه های تأملی خاصه غنایی به میان آمد ودر نتیجه، رشد و رواج شعر غنایی را به دنبال داشت. با رشد شعر غنایی ادب کلاسیک فارسی به عمقی چند جانبه گرایید؛ نخست اینکه از موضوع های حماسی، مسایل قومی ( و ملی) به مسایل همه- انسانی و عاطفی روی آورد؛ وصف جمال و کمال انسانی. چه مادی وچه معنوی- را جایگزین روایت های عاشقانه یا حِکمی کرد. دیگر اینکه به نیک و بد و زشت و زیبا، از دیدگاه سلوک فردی و زندگی درون نزدیک شد و به نگرش حساس و انتقادی که متوجه فرد، جامعه و تمام هستی بود، میدان داد.

ج: عمده شکل های شعر غنایی فارسی:

در پیدایش شکل های شعر غنایی به دو مرجع بر می خوریم؛ یکی نوشته ها و ملاحظات تذکره هاست و دیگری تربت زمانی شکل های شعر فارسی آن چنان که گرد آوری نخستین آثار پارسی سرایان نشان می دهد.

مطالبی که تذکره نویسان از نحوه شکل گرفتن نخستین سیاق های شعر غنایی می نویسند، با آنچه که می توان از بررسی نخستین سروده های پارسی سرایان استنتاج کرد، تفاوت دارد. اگر بتوان آثار گرد آورنده اینان را به داوری گرفت، نخستین سروده های پارسی به قالب (( قطعه )) ، ((رباعی)) و چکامه یی مانند ((غزل)) بوده است.

چ: حماسه:

انواع شعر که مخصوص ادبیات فارسی ودر برخی موارد مشترک بین ادبیات دیگر ملل(عرب) است شامل سبک های زیر است:

حماسه (epos) با توجه به آثار به جا مانده از دوران کهن؛ می توان این نوع ادبی را از جمله نخستین شیوه ادبی ادوار کهن دانست این شیوه جنبه استوره ای و رزمی داشته و شخصیت های این گونه ادبی دارای قدرت ماورایی و مسئله تقدیر در آن بسیار مورد توجه است محمود عبادیان در انواع ادبی این شیوه را اینگونه تشریح می کند(( مصالح آن دیرینگی کهن دارد، این مصالح اغلب خصلت اسطوره ای و رزمی دارد. اسطوره و درگیری های حماسه به طور معمول پیامد رویارویی آدمی با جهان روزگار و پیرامون او نیروهای ناشناخته طبیعت و یا با مردمان و اقوام دیگر بوده است؛ انگیزه های درگیری حماسی در ناتوانی آدمی در مقابله با طبیعت، ستیزهای قومی، کوشش مردمان برای دفاع از موقعیت، حیثیت و بقای اجتماعی جستجو شده است شاعر حماسه سرا اغلب مصالح خود را از سروده ها، روایت ها و پرداخته های کهن و پراکنده و نا همگون گرد می آورد، آنها را با توجه به موضوع اصلی که گفتنش را در سر دارد به صورتی یکدست، منسجم و با وزن و آهنگ واحد، چنان بازپردازی
می کند که موضوع اصلی مورد نظر به درونمایه کل حماسه در می آید.)) محمود عبادیان ص 27و28 . از نمونه های درخشان می توان شاهنامه فردوسی حکیم طوس را مثال زد. «در این اثر حماسی روایت های گذشته ی بی زمان از نو رنگ زمانی یافته و رگ و پی شان به خون حیات تازه پویندگی یافته و پیام آور روح و خواست زمان شاعر از صافی و تجربه ی، کرده های کهن شد. و ناهنجاریهای زمان را به هنجار زیسته ها و آرمان هایی گذشته ترمیم کرده است… شیوه ی نگارش حماسه به طور معمول روایی و وصفی است؛ روایت از کرده ها و گفته ها ی خدایان، ابرمردان، پادشاهان و پهلوانان، وصف لشکر کشی ها، جنگ ها، پهلوانی ها و یا سفر کردن ها و تجربه و فرزانگی آموختن ها در حماسه همه چیز با کنش همراه است.

ح :غنایی

از انواع دیگر ادبی می توان به نوع ادبی غنایی ((Lyrik )) را نام برد که با ادبیات ایران ارتباطی تنگاتنگ داشته است. زمانی که رویداد ها، واقعیت ها و تجربه ها از صافی ذهن و عاطفه شاعر (نویسنده) می گذرند از مصالح ادب غنایی محسوب شده؛ رنگ حدیث نفس به خود می گیرد؛ و درونی می شود. در این نوع ادب، دنیای عظیم بیرونی محاط و جزیی از دنیای خرد ذهنی می گردد. و اگر مقایسه ای بین شاعر حماسی و شاعر غنایی صورت گیرد
می بینیم که اگر در حماسه، شاعر با روایت گر، گهگاه رشته سخن را در حاشیه به دست می گرفت؛ 000 در نوع ادب غنایی، خود او، اغلب رشته سخن را دارد و هاتف روح مطالب زمان خود است. در این نوع ادب بیشتر مولفه های مورد نظر که در تشکیل نوع، شخصیت نقش دارند؛ در پیوند با ذهن و حضور ذهن شاعر ( نویسنده) مصداق می یابد؛ مصالح، از تجربه و طرز تلقی وی، درونمایه از باور ها و نگرش و بینش او و میزان زندگی گرایی اثر، بستگی به رویکرد او به زندگانی اجتماعی مردم و طبیعت بیرون از ذهن او دارد. این واقعیت ها موجب می شودکه نوع غنایی با مولفه هایی رنگ می یابد که روی سخن بیش تر به حال و آینده دارد. لحن قطعه غنایی، اغلب تک گویی است.

خ :داستان در ادب کلاسیک فارسی[4]

نخستین داستان های فارسی:

1- وامق و عذرا

با مطالعه تاریخ ادبیات و بررسی های صورت گرفته در این حیطه می توان گفت که داستان ((وامق و عذرا))، به قلم عنصری از نخستین داستان های فارسی است. با این حال عنصری با شیوایی کلام و استعداد ذاتی خود این مجموعه را گرد آوری نمود، البته نامی که از این داستان به جای مانده بسی گویا تر از سیصد و هشتاد بیت آسیب یافته یی است که تحت عنوان داستان وامق و عذرا در دست است آمار شفیعی کدکنی در کتاب صور خیال در شعر فارسی ((عنصری را به عنوان شاعری ضعیف در گویندگی و فاقد دید شعری و تجربه ی حسی معرفی کرده است و دیوان اشعار او را فاقد تصویر اصلی که از نظر ترکیب تازگی داشته باشد می داند و اینگونه عنصری را زیر سؤال می برد که مجموعه ی خیال های شعری او از تصویرهای رایج عصر خویش و صور خیال شاعران دور قبل تغذیه می کند البتّه در نیم دوّم قرن سوم تمام شاعران اینگونه عمل می کرده اند و می توان گفت؛ عنصری کمال این خصلت را است)). محمد رضا شفیعی کدکنی، صور خیال در شعر فارسی، ج چهارم، آگاه، 1370، خلاصه ی ص 526 و ص 527.

2- ورقه و گلشاه :

((ورقه و گلشاه)) نیز داستان عاشقانه ای است که در دوران سلجوقیان به قلم «عیوقی نوشته شده است.

احتمالاً دومین داستان فارسی بوده و داستان عشق پسر و دختری که از کودکی کنار یکدیگر رشد کرده اند، و به یکدیگر خو گرفته، به هم دل باخته اند. گویا خواستگارانی برای گلشاه آمده، و باعث جدایی این دو از هم می شود؛ در خلال داستان ماجرا و درگیری هایی صورت می گیرد؛ و سرانجام گلشاه، با امیر شام ازدواج می کند امّا وظایف زناشویی خویش را به جا نمی آورد؛ ورقه از غم به زندگی خویشتن خاتمه داده، گلشاه نیز با شنیدن این خبر خود را می کشد.امیر شام از حضرت محمد (ص) تمنا می کند که دو دلداده را زنده کند تا چند صباحی با هم زندگی کنند؛ آنگونه که منابع ذکر می کنند مای داستانی ورقه و گلشاه عربی است؛ ولی تارو پود اندیشه ایی و ادبی آن ایرانی است. شاعر در این باره می سراید: به نظم آورم سرگذشتی عجب ز اخبار تازی و گتب عرب

این داستان از نظر ادبی دارای شاخصه ی جالب توجهی است؛ ویژگی این داستان، در این است که اشخاص مرکزی آن در لحظه های اندوه ((غزل)) می سرایند و شاعر آنها را به وزن اصلی داستان (بحر متقارب) ولی به نظمی همانند ترتیب قافیه در غزل نقل می کند.

داستان دارای صحنه های جنگی نیز می باشد که انگیزه آن در مسایل عاطفی و عشقی سیر می کند این دو داستان را می توان پیش درآمدهای داستان سرایی در دوران ادبیات کلاسیک فارسی دانست. داستان فارسی در رشد بلوغ یابنده بعدی خود هم به مصالح داستانی ایرانی می گراید، و هم بحر و وزن متناسب با روایت عاطفی به خود می گیرد.)) محمود عبادیان. همان خلاصه ی ص 27 تا 137

3- ویس و رامین:

(( ویس و رامین)) از دیگر داستان ها ی عاشقانه ای است که به گفته محمود عبادیان ((نخستین داستان شاعرانه و جامع ادب کلاسیک ایران است. مایه داستانی آن ایران کهن و موضوع آن عشق دنیایی است)) همان. ص 108

گویا قدمت این داستان به زمان انوشیروان (531- 579 م) می رسد؛ این آثار نمایانگر وجود شعر در زبان پارسی میانه است و اگر این آگاهی ها درست و دست نخورده باشد، نمی توان به آن ها بی اعتنا بود؛ فخر الدین اسعد گرگانی شاعر دوره سلجوقی (( این منظومه را بر اساس یک داستان ایرانی که به میراث ایرانیان قبل از اسلام باز می گردد؛ ساخت این داستان از میراث ترجمه شده ایرانی به عربی در قرن های اولیه ی اسلامی نبوده بلکه در زبان پهلوی معروف بوده است. )) عبدالسلام کفافی، ص 266

شفیعی کدکنی می گوید: (( در این اثر زمینه ای که مایه ی خلق تصویرهای تازه شود وجود ندارد، اما در این منظومه به تناسب مقامات مختلف و نیازمندیهای بیانی شاعر، تصویرهای بسیاری ارائه شده، که جز در مجال خاص خود ممکن نبود آفریده شود؛ از این روی وفور تصویرها نسبت به حجم کتاب قابل توجه است. وهمچنین تازگی بسیاری از تصاویر و طرز بیان گوینده، مهمترین خصوصیت برجسته تصاویر شعرا، کوششی است که در راه مادی کردن بسیاری از معانی و حالات دارد، و در چنین داستانی، شاید مهمترین وظیفه ی تصاویر همین باشد، اگر چه در هر نوع شعری اینگونه وظیفه ای برای تصویر در نظر گرفته شده و ناقدان قدیم نیز یکی از نقش های اصلی تشبیه را در این دانسته بودند که امری نهفته را آشکارتر کند و چنین است که در شعرا و بسیاری از حالات روحی در قالب مادی و حسی ارائه شده است و ملموس می نماید: بی شرمی خفتانی است که پوشیده می شود و صبر جوشنی است که در کار عشق باید به تن کرد و …، تاثیر رفاه در جان انسان در قالب صبحی ملموس و محسوس است)) محمد رضا شفیعی کدکنی، خلاصه ی ص564 و ص 565

محمود عبادیان با توجه به مضمون داستان و بررسی های صورت گرفته از جانب منتقدان؛ به برخی مسائل اخلاقی در این داستان اشاره ایی می کند (( این داستان گذشته از وصف عشقی راستین جنبه انتقادی نیز دارد؛ چرا که راجع به ازدواج، معضلاتی در این باب است. از جمله شوهر دادن دختری که هنوز متولد نشده به مرد سالخورده و ….

به گفته عبد السلام کفافی: (( شاعر ترک زبان به نام لامعی آن را با تغییراتی به نظم کشیده و در این داستان ویس و رامین دیگر خواهر و برادر نیستند، بلکه ویس دختر پادشاه مرو و رامین پسر پادشاه توران معرفی شده است که عاشق و شیفته یکدیگر می شوند و…. در این زمینه محققان عدم رواج این داستان (ویس و رامین فخر الدین) را به مواضع غیر اخلاقی داستان نسبت می دهند که با طبیعت جامعه اسلامی سازگاری نداشت و شاعر ترک زبان احتمالا از جانب خود در داستان تغییراتی داده است؛ چنانکه صبغه صوفیانه به آن بخشیده است و تنها به اقتباس دو شخصیت محبوب که در داستان ایرانی به شهرت رسیده اند و برخی حوادث داستان، اکتفا کرد. و با تغییرات اثر او را از صورت قبلی (از تالیف فخر الدین) بسیار دور نموده است.)) عبد السلام کفافی، خلاصه ی ص 268 و ص 269

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

مقاله عصر خیام و دانش ستاره شناسی در word

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

توجه : این فایل به صورت فایل PDF (پی دی اف) ارائه میگردد

 مقاله عصر خیام و دانش ستاره شناسی در word دارای 2 صفحه می باشد و دارای تنظیمات و فهرست کامل در PDF می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل پی دی اف مقاله عصر خیام و دانش ستاره شناسی در word  کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی ارائه میگردد

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ريختگي احتمالي در متون زير ،دليل ان کپي کردن اين مطالب از داخل فایل مي باشد و در فايل اصلي مقاله عصر خیام و دانش ستاره شناسی در word،به هيچ وجه بهم ريختگي وجود ندارد


بخشی از متن مقاله عصر خیام و دانش ستاره شناسی در word :

عصر خیام و دانش ستاره شناسی نجوم> نجوم و اختر فیزیک> فیزیک> علوم طبیعت (cached)

مقدمه
در پی “عصر بیرونی” با فاصله کمی از آن ، نیمه دوم قرم پنجم هجری با درخشش چهره یک دانشمند بزرگ دیگر و قرار دارد: این دوران در کتاب و ستاره شناسی ادامه حرکتهای پژوهشی و اکتشافات چشمگیری در زمینه ریاضیات خوانده می” عصر عمر خیام” “مقدمهای بر تاریخ علم” سارتن بنام شود. او در پی توصیفی که از شرایط دنیای علم در شرق و غرب جهان آن روز به عمل میآورد، درباره اعتبار فراوان علمی کارهای خیام در زمینه ریاضیات سخن گفته : و بعد به چگونگی پژوهشها و رصدهای او در امر نجوم پرداخته و چنین میگوید

در (… سلطان جلال الدین ملکشاه سلجوقی او را به رصدخانه جدید رس (یا 07 -4701 نیشابور ، یا اصفهان) دعوت کرد تا تقویم ایرانی را اصلاح کند: 365 روز = روز + 7 ) روز41×07(. . پس از تسلط مسلمین جای خود را به تقویم اسلامی داده بود این تقویم به تاریخ جلالی (گرفته شده از نام جلال الدین ملکشاه) موسوم است، مبدأ آن تقویم خیام 10 رمضان م بود. راجع به اصلاح خیام تفسیرهای متعددی 4701 ماری 41 ق= 104 وجود دارد که هر کدام بر میزان معینی از دقت دلالت دارد، ولی به هر صورت ، تقویم شاید درسترین تفسیر یکی از سه . خیام بسیار دقیق بود، احتمالا دقیقتر از تقویم گریگوری تفسیر زیر و دومی محتملتر از هم است. راجع به هر کدام اول مأخذ ، سپس تعداد کبیسهها …). و در آخر میزان خطا را ذکر کرده

سارتن در جلد دوم کتاب خود بار دیگر درباره تقویم جلالی خیام مینویسد: سده یازدهم با موفقیت بزرگی به پایان رسید: . تاریخ جلالی نه تنها در شرق ، بلکه در غرب هم بی رقیب ماند… یعنی با تاریخ جلالی عمر خیام رصدخانه ری یا نیشابور (زیج ملکشاهی)
از جمله فعالیتهای ارزنده نجومی در ایران میتوان ایجاد رصدخانه بزرگ ری یا نیشابور یا اصفهان را در زمان ملکشاه سلجوقی دانست، مدارک موجود و از جمله زیج ملکشاهی حاکی از آنست که دانشمندان بزرگی چون عمر بن ابراهیم الخیامی ، ابوالمظفر اسفزاری ، میمون بن نجیب الواسطی و تعدادی دیگر سرگرم بررسیهای علمی و تحقیقات و تاریخ بودهاند. بنای رصدخانه بزرگ زمان ملکشاه سلجوقی را همه وسیع در زمینه ستاره شناسی و اصلاح تقویم ذکر کردهاند، ولی در مورد محل بنای آن که ری بوده یا نیشابور یا اصفهان اشاره مستقیم و روشنی وجود 110سال . ندارد ابن اثیر در این باره اشارهای دارد
آورده است که در این سال نظام الملک و سلطان ملکشاه جماعتی از بزرگان و منجمین 110ابن اثیر در حوادث سال را گرد آوردند تا نوروز را در اول حمل مستقر ساخته و پیش از آن تاریخ نوروز در نیمه برج حوت واقع بود و این عمل سلطان مبدأ تقویمها شد. در همین سال رصدی برای سلطان ملکشاه ترتیب یافت و جماعتی از بزرگان منجمین در عمل آنم شرکت کردند و از آن جمله بودند عمر بن ابراهیم الخیامی و ابوالمظفر الاسفزاری و میمون النجیب الواسطی و دائر بود و بعد از وفات او متروک 187 جز آنان. در ترتیب این رصد مال بسیار خرج شد و تا سال وفات ملکشاه یعنی .)ماند

این رصدخانه و رصدبندی را در اصفهان ، نیشابور ، ری و مرو نوشتهاند، به نظر میرسد ترتیب رصدخانه در اصفهان مسلم باشد، زیرا از دو قرن پیش در این شهر رصدخانههای دیگری ایجاد شده و از سوی دیگر این شهر . پایتخت دولت بود فعالیتهای رصدی در قرن ششم
هـ.ق به توسط حکیم حسام الدین سالار و حکیم اوحدالدین انوری و 710بنا بر نوشته (وصاف الحضره) در سال به توسط حکیم 771 عبدالرحمن خازنی رصدخانه زیجی که به شاهی مشهور بود ساخت شد. همچنین مینویسد در سال فریدالدین ابویحیی علی بن عبدالکریم التالولی رصد و زیجی که مشهور به زیج علائی بود تأسیس شد، لیکن مکان و . محل آنها را ذکر نکرده است

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

تحقیق درباره تجزیه و تحلیل کلام در word

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 تحقیق درباره تجزیه و تحلیل کلام در word دارای 79 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد تحقیق درباره تجزیه و تحلیل کلام در word  کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی ارائه میگردد

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ريختگي احتمالي در متون زير ،دليل ان کپي کردن اين مطالب از داخل فایل ورد مي باشد و در فايل اصلي تحقیق درباره تجزیه و تحلیل کلام در word،به هيچ وجه بهم ريختگي وجود ندارد


بخشی از متن تحقیق درباره تجزیه و تحلیل کلام در word :

*تحقیق درباره تجزیه و تحلیل کلام در word*

مقدمه

مطالعه زبان در سطوح مختلف ، همیشه محققان علوم مختلف از جمله فلسفه ، روانشناسی، مردم شناسی ، جامعه شناسی و بالاخص زبان شناسی را مجذوب خود كرده است .

بررسی ، شناخت و تبیین زبان بعنوان پدیده ای پیچیده ، زنده ، زایاو در حال تحول و چگونگی درك ویژگیهای این پدیده نیازمند رویكردی جزء نگر و ژرف كاوی در بن مایه های زایش ،شكل گیری و تولید واحدهای زبانی می باشد ضرورتی كه در گذر زمان كه با پیشرفت مداوم زبان شناسی و رشته های مرتبط بیش از پیش رخ می‌نماید.

در راستای این مطالعات و تحقیقات ، شاخه‌ها و رویكردهای مختلف زبان شناسی چون تحلیل كلام ومعناشناسی ، كاربرد شناسی ، تحلیل كلام انتقادی تبلور پیدا كرده است.

فصل اول :

كلیات تحقیق

1-1 مقدمه

در این فصل به بیان ویژگی‌‌ها و اصول مورد نیاز یك تحقیق علمی از قبیل طرح مسئله و بیان سئولات تحقیق ، فرضیه‌ها ، اهمیت و ضرورت موضوع تحقیق ، اهداف و كاربردهای آن ، روش شناسی و محدودیتهای تحقیق پرداخته خواهد شد.

1-2 طرح مسئله و بیان سئوالات تحقیق:

همه محققان علاقه مند به بحث تحلیل كلام در جستجوی یافتن پاسخ به این سئوال هستند كه كلام یا متن چگونه تولیدوتحلیل می گردد؟

آیا موقعیت و جهان پیرامون متن است كه معنی را تعیین می كند یا خود متن به تنهایی می‌تواند نمایانگر معنی باشد ؟

چه ویژگیهایی در تشكیل یك متن یا كلام لازم است ؟

در این میان تفاوت‌های كلامی ناشی از تفاوت‌ها فرهنگی ، اجتماعی و جغرافیایی موجود در گونه های زبانی و زبان‌های مختلف رخ می نماید . رساله حاضر در پی شناخت تفاوت‌های كلامی در دو جامعه‌ی‌زبانی ایرانی و غربی می باشد به منظور مشخص كردن چهار چوب موضوع مورد بررسی و اجتناب از گستردگی آن ، تفاوت‌های كلامی سیاست پیشگان و رجال سیاسی غربی و ایرانی حول محور قطعیت و عدم قطعیت در سخنرانی ها و گفتگوهای ایشان مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

تحقیق حاضر به لحاظ نظری با تكیه بر اصول و مبانی تحلیل كلام‌وتحلیل كلام انتقادی در صدد تبیین سئوالات زیر می باشد:

  1. آیا وجوه مشترك ومتفاوتی در گفتمان‌های رجال سیاسی ایرانی و غربی از نظر قطعیت و عدم قطعیت دیده می شود؟
  2. آیا در چهارچوب نظریه هالیدی مسئله قطعیت[1] و عدم قطعیت گفتمان ایرانی و غربی قابل تبیین است ؟

1-3 فرضیه تحقیق:

  1. گفتمان سیاسی حاكم بر دو جامعه زبانی ایرانی و غربی متفاوتند .
  2. در چارچوب نظریه‌ی هالیدی مسئله‌ی قطعیت و عدم قطعیت در گفتگو های سیاسی ایرانی و غربی به طور جامع قابل تبیین است

1-4 اهداف و كاربرد تحقیق:

این تحقیق اهداف و كاربردهای ذیل را دنبال می كند .

1-4- 1 اهداف

الف) بررسی گفتمان های سیاسی از بعد تحلیل كلام انتقادی

ب) آشكار ساختن رابطه متن و ایدئولوژی:

تحلیل گفتمان از زمان پیدایش همواره در صدد بوده است تا نشان دهد كه هیچ متن یا گفتار و نوشتاری بی طرف نیست بلكه به موقعیتی خاص وابسته است این امر ممكن است كاملا ناآگاهانه وغیر عامدانه باشد .

ج)ارائه روشی جدید در مطالعه متون ، رسانه ها ، و گفتمان سیاسی.

1-4-2 كاربردهای تحقیق:

الف) به دست دادن سازوكارهایی در جهت تشخیص متون مختلف از بعد تحلیل

كلام انتقادى

ب) استفاده از زبان در جهت معرفی دیدگاه های سیاسی فرهنگ های متفاوت . ج) به كار گیری راه كارهای نوین در امر ترجمه و تفسیر متون

كاربرد یافته های تحقیق در آموزش زبان از قبیل روش تدریس، مهارت های زبانی چون درك شنیداری ،خواندن، درك مطلب و دستور.

1-5- پیشینه‌ی تحقیق:

تحلیل كلام در ابتدا تنها به عنوان متممی برای مطالعات و تحلیل های كلاسیك محتوا مطرح شد ولی اكنون به نظر می رسد كه رویكرد تحلیل كلام در مطالعات رسانه های همگانی ، علوم سیاسی و… مورد قبول واقع شده است . با وجود این كارهایی كه در این زمینه انجام شده است (در غرب و نه در ایران ) هنوز محدود و در عین حال بسیار پراكنده و متنوع بوده و محدود به حوزه خاصی نیست . عمده این كارها تئاتر از گرایش های زبان شناختی تحلیل كلام ، تحلیل متن و نشانه شناسی است . (رك ، فركلاف ، تحلیل گفتمان انتقادی ، 1995، وندایك ، مطالعه بین رشته ای اخبار به مثابه گفتمان ، 1991 ) اكثر این كارها كه در انگلستان و فرانسه انجام شده‌اند به ابعاد ایدئولوژیك پیام های رسانه ها توجه خاصی مبذول داشته اند . (رك ، آسابرگر، 1991) در ایران نیز ،‌در این زمینه پایان نامه ها و تحقیقات محدودی به چشم می خورد كه از زوایای مختلفی به بررسی این موضوع پرداخته اند .

یكی از تحقیقات انجام شده در زمینه ی تحلیل كلام انتقادی پایان نامه ای كارشناسی ارشد مهدی دمالی امیری از پشوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی تحت عنوان تبلور ایدئولوژی و قدرت در كلا م تحلیل انتقادی اخبار رسانه ای است او در این تحقیق ضمن معرفی پیشینه و ساختار تحلیل كلام انتقادی و خواستگاه آن به بررسی فرضیه های ذیل می پردازد.

هیچ متن خنثی یابی طرفی وجود ندارد متون دارای بار ایدیولوژیك می باشند نحو متن نیز معنادار است زیرا نحو دارای معنای اجتماعی و ایدیولوژیك است و این معنا در جای خود به عواملی كه دال هارا می‌سازند از قبیل رمزها ، بافتها و مشاركت وابسته است هر متنی به یك منبع قدرت یا اقتدار (نه لزوما سیاسی) مرتبط است.

در این تحقیق آمده است كه جنبشهای اجتماعی برای به كرسی نشاندن ادعای خود مبنی بر وجود ظلم و ستم در جامعه ای ادبیات تحلیل كلام را گشترش داده اند از دیدگاه تحلیل كلام انتقادی كه متأثر از نظریه انتقادی مكتب فرانكفورت و تفكرات ماركسیستی است.

زبان بر پایه ای سه گذاره ای مقدماتی استوار است نخست تمامی نشانه ها مادی هستند و به شكل فیزیكی تبلور می یاید دوم نشانه ها ماهیتی اجتماعی دارند. سوم چون نشانه زبان اجتماعی اند هر رویكر دبه زبان باید بر گفتار متمركز باشد.


1- Modality

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

تحقیق در مورد گنجوی و دیگران شاعران در word

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 تحقیق در مورد گنجوی و دیگران شاعران در word دارای 9 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد تحقیق در مورد گنجوی و دیگران شاعران در word  کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی ارائه میگردد

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ريختگي احتمالي در متون زير ،دليل ان کپي کردن اين مطالب از داخل فایل ورد مي باشد و در فايل اصلي تحقیق در مورد گنجوی و دیگران شاعران در word،به هيچ وجه بهم ريختگي وجود ندارد


بخشی از متن تحقیق در مورد گنجوی و دیگران شاعران در word :

*تحقیق در مورد گنجوی و دیگران شاعران در word *

گنجوی

حكیم جمال الدین ابو محمد الیاس بن یوسف بن زكی بن موید نظامی گنجوی از استادان بزرگ وازاركان شعر فارسی است . مولد او گنجه و تاریخ ولادت وی معلوم نیست امابا دقت در بعضی از اشعار او می توان آن را حدود سال 530 یا اندكی بعد از آن دانست و در سال 614 هجری فوت كرده است وی در خمسه گرانقدر خود مرثیه های بسیاری سروده است از جمله در سوگ دارا و در مرگ خسرو و شیرین و در وفات لیلی و جز آنها … علاوه بر آنها چون در میان شاعران معاصر خود تنها با خاقانی ارتباط داشته است ، بعد از فوت آن استاد در سال 595در مرثیت او گفت :

همی گفتم كه خاقانی دریغا گوی من باشد دریغا من شدم آخر دریغا گوی خاقانی

30- عطار:

فریدالدین ابوحامد محمد بن ابوبكرابراهیم بن اسحق (و به قولی مصطفی بن شعبان)عطار

كدكنی نیشابوری شاعر و عارف نام آور ایران درقرن ششم و آغاز قرن هفتم است كنیه او را ابوطالب نیزنوشته اند ولادتش به سال 537 در كدكن از توابع نیشابور اتفاق افتاده است و در سال 627 فوت كرده و یا به دست یكی از كفار مغول به قتل رسیده است مقبره او در قرب شهر نیشابورباقیست وی از شاعران بزرگ متصوفه و از مردان نام آور تاریخ ادبیات ایران است . از وی مرثیه ای در مرگ عزیزان باقی مانده است :

ندارد درد ما درمان دریغا بماندم بی سر و سامان دریغا

درین حیرت فلكها نیزدیریست كه میگردند سرگردان دریغا

رهی بس دورمی بینم درین راه نه سر پیدا و نه پایان دریغا

چونه جانان بخواهدماند نه جان زجان دردا و از جانان دریغا

. . .

چو دوران جوانی رفت بر باد بسی گفتم درین دوران دریغا

نشد معلوم من جز آخر عمر كه كردم عمرخودتاوان دریغا

مرا گر عمر بایستی خریدن تلف كی كردمی زین سال دریغا

31 – كمال الدین اسماعیل :

خلاق المعانی كمال الدین اسماعیل بن جمال الدین محمد بن عبد الرزاق اصفهانی آخرین قصیده سرای بزرگ ایران در اوان حمله مغول تمامی دوره وحشتناك آن حمله را درك نموده است و به چشم خویش قتل عام مغول را به سال 633 در اصفهان دید و دو سال بعد خود نیز به دست مغولی به قتل رسید. وی در قتل عام مغول به سال 633 درسوگ وطن چنین میگوید:

كس نیست كه تا بروطن خود گرید بر حال تباه مردم بد گرید

دی برسر مرده ای دو صد شیون بود امروز یكی نیست كه برصد گرید

وی قصیده ای بلند در مرگ فرزندش كه در سفر از دنیا رفته است دارد كه قسمتی از آن ذكر میگردد :

همرهان نازنینم از سفر بازآمدند بد گمانم تا چرا بی آن پسر باز آمدند

ارمغان حنظل آوردند و صبر از بهرما گرچه خود با تنگهایی ارشكر باز آمدند

و چند مرثیه ای دیگر كه ازذكر آن خودداری میگردد .

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

راههای کمک کردن به دانش آموزان در زمینه یادگیری درس تاریخ در word

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 راههای کمک کردن به دانش آموزان در زمینه یادگیری درس تاریخ در word دارای 17 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد راههای کمک کردن به دانش آموزان در زمینه یادگیری درس تاریخ در word  کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی ارائه میگردد

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ريختگي احتمالي در متون زير ،دليل ان کپي کردن اين مطالب از داخل فایل ورد مي باشد و در فايل اصلي راههای کمک کردن به دانش آموزان در زمینه یادگیری درس تاریخ در word،به هيچ وجه بهم ريختگي وجود ندارد


بخشی از متن راههای کمک کردن به دانش آموزان در زمینه یادگیری درس تاریخ در word :

راههای کمک کردن به دانش آموزان در زمینه یادگیری درس تاریخ در word

راههای کمک کردن به دانش آموزان در زمینه یادگیری درس تاریخ در word
فهرست مطالب

چکیده. 3

کلید واژه ها: 3

مقدمه. 4

اختلال یادگیری : 4

انواع ناتوانی های یادگیری : 5

چه عواملی باعث بروز اختلالات یادگیری هستند ؟. 5

ب) عوامل محیطی. 6

ج) عوامل روانی. 7

د- عوامل فیزیولوژیکی. 7

ژ- تاخیر رشد. 7

درس تاریخ:. 9

توصیف وضع موجود: 9

گردآوری اطلاعات شواهد(1). 11

اجرای راه حل: 12

گرد آوری اطلاعات شواهد(2). 13

نتیجه گیری وتاثیر اقدام: 14

پیشنهادات: 15

موانع ومحدودیتهای من در راه این پژوهش: 15

منابع: 16

چکیده

باتوجه به مشکلات بسیار زیاد در مدارس روستا که ناشی از عدم امکانات و سازماندهی مناسب نیروها وبسیاری دلایل دیگر میباشد واز آنجا که فقر فرهنگی واقتصادی در روستا بسیار زیاد است بر آن شدم تا مشکل دانش آموزم (پروانه )را که همانند فرزندم او را دوست داشتم حل نمایم ونتوانستم نگاه معصومانه اش که درخواست کمک از من بود را نادیده بگیرم واز کنار مشکل او بگذرم .همچنین با توجه به اهمیت وجایگاه درس تاریخ در فرآیند تعلیم وتربیت به عنوان درسی انسان ساز و دادن بینش وسیع ودارای قدرت تحلیل مسائل جامعه ای را که درآن زندگی میکند وپرورش قوه ی تفکر وخلاقیت لذا خواستم پروانه در این زمینه عقبتر از دیگر دوستانش نباشد پس بر آن شدم تا ازآموخته های علمی خود استفاده نمایم برای رسیدن پروانه به وضع مطلوب درسی.

کلید واژه ها:

اختلال یاد گیری -در س تاریخ

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

تحقیق بررسی ساختار دولت رضا شاه در word

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 تحقیق بررسی ساختار دولت رضا شاه در word دارای 13 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد تحقیق بررسی ساختار دولت رضا شاه در word  کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی ارائه میگردد

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ريختگي احتمالي در متون زير ،دليل ان کپي کردن اين مطالب از داخل فایل ورد مي باشد و در فايل اصلي تحقیق بررسی ساختار دولت رضا شاه در word،به هيچ وجه بهم ريختگي وجود ندارد


بخشی از متن تحقیق بررسی ساختار دولت رضا شاه در word :

تحقیق بررسی ساختار دولت رضا شاه در word در 13 صفحه ورد قابل ویرایش

بی شك دوران زمامداری رضاشاه از مقاطع حساس تاریخ ایران بوده است و تأثیرات مهم این دوره درتحولات ایران امری است غیرقابل چشم پوشی است . از این رو برای درك بهتر عملكرد دولت رضاشاه و مراحل تصمیم گیری درساختار دولت رضاشاهی و تأثیر آن برروابط خارجی ایران با دول قدرتمند می بایست در ابتدا ساخت دولت رضاشاه را موردبررسی قرار دهیم .

دراین مقاله می كوشیم درابتدا شناخت مختصری از نظریه های دولت در علم سیاست عرضه داریم و درادامه به مقایسه دولت رضاشاه با مدلهای ارائه شده بپردازیم .

الف) این كشورها نسبت به موضوعات بین المللی حساسیت كمتری دارند .

ب) روابط دیپلماتیك و اقتصادی این كشورها كم است .

ج) این كشورها نسبت به سیاست های نظامی قدرتهای بزرگ تمایلی نشان نمی دهند.

اتخاذ این سیاست درصورتی امكان پذیر است كه كشور پذیرنده این سیاست به لحاظ اقتصادی احساس نیاز به كشورهای دیگر نكند . ضمنا كارائی این استراتژی به هنگام پراكندگی قدرت نظام بین المللی می باشد .

2- استراتژی بیطرفی : Neutrality

اتخاذ این سیاست ، براساس قرارداد یا توافق قدرتهای بزرگ امكان پذیر می گردد .

مانند توافق قدرت های بزرگ رد كنگره وین دایر بر بیطرفی سوئیس . البته برخی كشورها هم هستند كه بدون تعهد قدرتهای بزرگ ، عملكرد بیطرفانه ای درسیاست خارجی دارند .

دولت های بیطرف نقشی انفعالی در سیاست بین المللی دارند و به نوعی طرفدار وضع موجود می باشند . این سیاست در شرایط پراكندگی قدرتهای جهانی كارائی دارد .

3- استراتژی عدم تعهد : Non-alignment

استراتژی عدم تعهد بدون تضمین به یك كشور خارجی و براساس ابتكار رهبران سیاسی یك كشور اتخاذ می شود . این استراتژی یا نشانه هایی نظیر عدم واگذاری پایگاه نظامی ، وابستگی نظامی و تعهد به قدرت های بزرگ قابل شناخت هستند .

دولتهایی كه این سیاست را برمی گزینند ، برخلاف دولت های بیطرف ، نقش فعالی درصحنه بین المللی دارند و سعی می كنند وضع موجود را به نقد و پرسش بكشند .

توفیق این سیاست منوط به برقرار سیستم دوقطبی می باشد و با نیازهای كشورهای درحال توسعه سازگاری دارد .

4- سیاست اتحاد و ائتلاف : Alliance

این سیاست به هنگامی توسط یك كشور اتخاذ می شود كه آن كشور به تنهایی نتواند از منافع ملی خویش دفاع كند . بنابراین سعی می كند با همكاری كشورهای دیگر از كشور خود حراست نماید .

هدف از ائتلاف دولت ها ، افزایش نفوذ دیپلماتیك و ایجاد بازدارندگی در برابر خطرات می باشد . این سیاست درچارچوب نظام دوقطبی ، كارآیی بیشتری دارد .

دولت

اشكال دولت :

به طوركلی ، دولت ها را می توان به دو صورت دموكراتیك و دیكتاتوری مورد مطالعه قرارداد . نمونه دولت دمكراتیك ، دولت كثرت گرا است و دولت های مطلقه ، اقتدارگرا ، پاتریمونیال ، بناپارتی و توتالیتر از مصادیق دولت دیكتاوری می باشند . در زیر به ساخت و ماهیت هریك از دولتهای فوق الذكر ، توجه می كنیم :

1- دولت كثرت گرا :

دولت كثرت گرا به معنای متعارف كلمه واجد حاكمیت نیست زیرا خود تركیبی از گروههایی است كه خودمختاری و استقلال نسبی آنها به عنوان جزئی از مفهوم دولت كاملا شناسایی شده است . به عبارت دیگر ، این دولت ، به عنوان دولتی تعریف می شود كه در آن هیچ منبع و مرجع اقتدار واحدی وجود ندارد كه ازهمه جهت صالح و فراگیر باشد . بنابراین وظیفه گروه حاكمه نه اعمال قدرت نامحدود ، بلكه تنظیم روبط میان گروهها و افراد به منظور تأمین عدالت ، نظم و آزادی است . برخی از صاحب نظران ، دولت های دو یا چند حزبی را دولت های كثرت گرا می دانند .

2- دولت اقتدارگرا :

درمورد مفهوم و ماهیت اقتدارگرایی دربین صاحت نظران همداستانی وجود ندارد .

برخی اقتدارگرایی را مرادف با همه نظامهای استبدادی ملایم و فراگیر می پندارند . عده ای به اقتدارگرایی معنایی محدود می بخشند و تصریح می ورزند كه دولت اقتدارگرا دولتی است كه علاقمند به ورود گروههای غیرحاكم به درون دستگاه حكومت نیست . به نظر آنها این دولت ، خود را محق به مداخله در زندگی خصوصی شهروندان نمی داند .

دربرخی از نظریات ، براین نكته اشاره می شود كه دولت اقتدارگرا ، همان دولت استبدادی ملایم است كه در آن احزاب سیاسی مجاز به فعالیت آزادانه نخواهند بود . البته درچنین نظامی ، مقابله بین جناحهای قدرت طلب برای افزایش قدرت خویش وجود دارند .

صاحب نظران متأخر اعتقاد دارند كه این نظامها ، قابلیت استحاله به نظامهای لیبرال را دارند .

3- دولت مطلقه :

دولت مطلقه در دو سطح كلان و خرد ، قابل طرح و بررسی است :

درسطح كلان ، دولت مطلقه را باویژگیهای زیر باید شناخت :

الف) شخص حاكم ، با دولت یكسان تلقی می شود . دولت متعلق به شخص حاكم می باشد .

ب) شخص حاكم ، با دولت یكسان تلقی می شود . دولت متعلق به شخص حاكم می باشد .

ج) شخص حاكم مدعی است كه براساس حكم و حمایت خداوندی حكومت می كند .

د) دستگاه های رسمی این را تبلیغ می كنند كه تصمیمات شخص حاكم درجهت پیشبرد نفع و مصلحت دولت است .

درسطح خرد ، نكات روشن تر و دقیق تری از این دولت را می توان دریافت نمود . چه در این معنا ، دولت مطلقه واژه ای است كه درمیانه سد ، شانزدهم در اروپا رایج شد و منظور از آن حكومتی بود كه در انتقال جامعه از نظام فئودالیته به نظام سرمایه داری اولیه نقش اساسی داشت . این دولت در اروپا برخوردار از ویژگیهای (تمركز و انحصار درمنابع قدرت دولتی . تمركز وسایل اداره جامعه ، پیدایش ارتش جدید ، ناسیونالیسم و تأكید برمصلحت ملی) بوده همچنین این دولت ، اصلاحاتی را در حوزه های اقتصادی ، اداری ، دیوانی و مالی انجام داد .

4- دولت بناپارتی :

جشن فراخواند .

ج: پایگاه طبقاتی دولت : این دولت برخلاف دولت فاشیستی كه به طبقات سنتی و متوسط متكی است . عمدتا برطبقات نظامی ، بخشی از طبقات دیوانسالار مدرن و به نوعی لایه هایی از اشراف زمیندار اتكاء داشت .

د: این دولت برخلاف دولت فاشیستی آلمان ، سیاست جهانگرایانه نداشت . هرچند ، هردو دولت برناسیونالیزم تاكید داشتند ولی ناسیونالیزم رضاشاه غیرجهانگرایانه بود .

ه : برخلاف دولت فاشیسم ، دولت رضاشاه ، خود را محق به دخالت در زندگی شهروندان نمی دید . هرچند رضاشاه دربرخی از مسائل خصوصی مانند پوشش مردان و زنان مداخله نمود . ولی این امر متفاوت از نوع نگرشی كه فاشیسم درامور خصوصی دخالت داشت و بیطرفی را هم مذموم می دانست ، بود . شاید دخالت رضاشاه برخلاف فاشیستم ، برخی از فضاهای فرهنگی و تا حدودی سیاسی بالنسبه بازی را درجامعه ایجاد كرد كه درجامعه فاشیستی آلمان و ایتالیا نبود . او نه تنها در مراحل اولیه سلطنت خویش ، موجبات مشاركت جریانات ناسیونالیزم دموكراتیك و دینی در نهادهای سیاسی شد . بلكه در اوج قدرتش ، درسالهای 1316-1315 برخی از نشریات مانند دنیا به مدیریت تقی ارانی ، مجله همایون به مدیریت احمد كسروی و غیره را اجازه انتشار داد . همه اینها به این معنا نیست كه هیچ شباهتی بین دولت رضاشاه و دولت فاشیستی نیست ، بلكه این وجود تشابه كمتر از وجوه افتراق آن است .

دخالت دولت درحوزه بازرگانی خارجی و نفی مشاركت مدنی از سوی این دولت از وجود تشابه این دولت با فاشیسم است .

2- دولت رضاشاه ، دولت بناپارتی نیست . هرچند به لحاظی بین دو دولت – مانور دو دولت میان طبقات – شباهت صوری وجود دارد ولی به لحاظ ماهوی ، می توان گفت نوع طبقاتی كه دو دولت در بین آنها مانور می دادند فرق داشت . دولت بناپارتی ، دولت مانوردهنده بین بورژوازی و اشراف زمیندار بود . ضمن آنكه پرولتاریا در ایران بسیار ضعیف بود و دولت رضاشاه تازه در حال پایه ریزی صنعت در كشور بود . ازاین گذشته ، كار ویژه دولت رضاشاه ، كار ویژه طبقاتی (تكوین و تداون انباشت سرمایه طبقات بالا) هم بود .

3- دولت رضاشاه ، دولت پاتریمونیال نیست . چه این دولت ظواهر قانون اساسی را می پذیرفت و خود در چهارچوب نوسازی ، قوانین حقوقی ، جزایی و مدنی بسیاری را تدوین و تصویب كرد . هرچند كه بگوئیم دولت عملا به این الگوهای حقوقی وفادار نماند ، ولی لااقل همین توجه به قانون خود گویای آن است كه این دولت ، برخلاف پارتریمونیالیزم محدوده های قانونی را برای شهروندان درنظر می گرفت . افزون براین رضاشاه درحالیت تصمیم گیرنده اصلی بود ، ولی بی توجه به پارلمان و قانون نبود . چه بسیاری از موضوعات اجتماعی ، سیاسی و مشخصاً سیاست ، از مجری پارلمان می گذشت كه هرگز در دولتهای پاتریمونیال وجود نداشته است . ولی دولت رضاشاه ، در این حد كه خود را درنهایت فراتر از قانون می پنداشت وجه تشابهی را با دولت پاتریمونیال نشان می دهد .

4- دولت رضاشاه ، دولت اقتدارگرا نبود . هرچند دربرخی از مقاطع وجوهی از اقتدارگرایی دراین دولت وجود داشت مراحل اولیه سلطنت ولی باتوجه به ویژگیهای دولت رضاشاه كه حتی مبارزه بین جناحهای حاكم را تحمل نكرد آن را با دولت اقتدارگر كه واجد این خصوصیت است دور می سازد . ضمن اینكه باید پذیرفت ، ساخت جامعه ایكه دولت مطلقه برآن حاكم است با دولت اقتدارگرا فرق بسیار دارد .

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

آمیختگی كامل زبان عربی با زبان فارسی در word

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 آمیختگی كامل زبان عربی با زبان فارسی در word دارای 42 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد آمیختگی كامل زبان عربی با زبان فارسی در word  کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی ارائه میگردد

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ريختگي احتمالي در متون زير ،دليل ان کپي کردن اين مطالب از داخل فایل ورد مي باشد و در فايل اصلي آمیختگی كامل زبان عربی با زبان فارسی در word،به هيچ وجه بهم ريختگي وجود ندارد


بخشی از متن آمیختگی كامل زبان عربی با زبان فارسی در word :

آمیختگی زبان عربی

مقدمه

آمیختگی كامل زبان عربی با زبان فارسی در word و پیوند این دو زبان به گونه ای است كه بر كسی پوشیده نیست تا جایی كه كمتر نوشته یا شعری را در زبان فارسی می توان یافت كه از واژه ها و كلمات عربی تهی باشد و برای فهمیدن و درك بهتر شاهكارهای ادبی زبان فارسی و آثار فقیهان ، سخنوران و شاعران بزرگ ایران ،‌آشنایی مختصری با این زبان ضروری و مفید به نظر می رسد .

از سوی دیگر درس عربی از جمله معدود درسهایی است كه دانش آموزان هم در دوره راهنمایی و هم در دوره دبیرستان در تمام رشته های تحصیلی با آن سرو كار دارند .

با توجه به این مطالب خوشحالم كه توفیق الهی نصیب شد و توانستم مطالب و نكات تازه ای كه مناسب با نكات و قوائد كتب دوره راهنمایی است به رشته تحریر در آورم، لازم به ذكر است بعضی از مطالب در كتابهای راهنمایی عنوان نشده است ولی برای اطلاعات بیشتر دانش آموزان محترم آورده شده و نیز سعی شده كه مطالب با توجه به ترتیب درسهای كتابهای اول ـ دوم و سوم راهنمایی باشد ولی بر حسب ضرورت بعضی از مطالب جا به جا آورده شده است .

این مجموعه هم برای دانش آموزان دوره راهنمایی لازم است و هم پیش نیاز دانش آموزان دوره دبیرستان می باشد .

این مجموعه شامل دو بخش است . الف ) بخش صرف (ویژگیهای كلمه) . ب) بخش نحو (نقش و كاربرد كلمه در جمله) .

منابع مورد استفاده : 1ـ عربی به زبان ساده تألیف آقای سید كاظم موسوی و رضا روزبه . 2ـ كتب درسی دوره راهنمایی و دبیرستان .

آمیختگی كامل زبان عربی با زبان فارسی در word
فهرست

مقدمه 1

آمیختگی كامل زبان عربی با زبان فارسی در word
فهرست 3

بخش اول : مقدمات صرف (تجزیه) 5

حروف شمسی و قمری 5

حركت 6

تنوین 7

اقسام كلمه (اسم ـ‌ فعل ـ حرف) 8

علامتهای شناخت اسم 8

علامتهای شناخت فعل 9

اسم از نظر جنس 10

اسم از نظر تعداد 11

اسمهای اشاره 14

اسم استفهام (پرسشی) 15

ضمایر منفصل 17

ضمایر متصل 19

عنوان صفحه

مبحث فعل 20

فعل ماضی 20

تمرین 22

فعل مضارع 23

تمرین 25

فعل مستقبل ـ نفی ـ نهی 28

كاربرد فعل در جمله 30

پاسخ به جمله های سئوالی 31

فعل امر 32

صرف فعل امر حاضر 33

سنجیدن كلمات (میزان صرفی) 35

مبحث حرف 37

بخش دوم : مقدمات نحو (تركیب) 39

جمله اسمیه (مبتدا ـ خبر) 40

جمله فعلیه (فعل ـ فاعل ـ مفعول) 40

جار و مجرور 42

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

تحقیق بررسی روابط خارجی نادرشاه در word

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 تحقیق بررسی روابط خارجی نادرشاه در word دارای 49 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد تحقیق بررسی روابط خارجی نادرشاه در word  کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی ارائه میگردد

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ريختگي احتمالي در متون زير ،دليل ان کپي کردن اين مطالب از داخل فایل ورد مي باشد و در فايل اصلي تحقیق بررسی روابط خارجی نادرشاه در word،به هيچ وجه بهم ريختگي وجود ندارد


بخشی از متن تحقیق بررسی روابط خارجی نادرشاه در word :

تحقیق بررسی روابط خارجی نادرشاه در word در 49 صفحه ورد قابل ویرایش

مقدمه:

بعد از نادر شاه روابط خارجی ایران از توسعه‌ای كه در زمان او پیدا كرده بود كاسته شد و محدود به مسائل مربوط به سرحدات عثمانی و نمایندگیهای تجارتی دول اروپایی در خلیج فارس گردید.

در مدت 22 سال حكمرانی كریم خان زند (1757-1779) مردم از یك دوره ‌صلح و آرامش برخوردار شدند و توانستند خرابیهایی كه در اثر جنگهای داخلی به وجود آمده بود تا حدودی ترمیم كنند. و در این دوران دوباره پای اروپائیها به ایران باز شد زیرا قبل از آن بر اثر حمله افغانها و اغتشاشات داخلی نمایندگی‌های تجاری اروپایی در ایران تعطیل شده بود.

به طور كلی در مناسبات سیاسی خارجی كریم خان زند به دو دسته از كشورها بر می‌خوریم:

1- كشورهای همسایه مانند عثمانی و روسیه و تا حدودی هندوستان

2- كشورهای اروپایی

دسته اول كشورهایی هستند كه ارتباط آنها با دولت مركزی ایران به دلیل سوابقشان از زمان صفویه بیشتر جنبه سیاسی داشت تا تجاری و بازرگانی و در دسته دوم كشورهای هلند، انگلیس و فرانسه قرار دارند كه انگیزه اصلی ارتباط آنها با ایران كسب سود و منفعت از طریق ایجاد دفاتر بازرگانی در بنادر خلیج فارس بود، چه آنها ایران را كشوری سودآور می‌دانستند.[1]

این كشورها با توجه به این كه می‌خواستند در روابط خود با ایران با امپراطوری وسیع و گسترده عثمانی رقابت نمایند و به نوعی موازنه قوا دست یابند تا برای گسترش روابط خود با ایران عملاً باعث تضعیف و یا محدودیت قدرت رو به گسترش عثمانی را موجب شوند.

سیاست خارجی كریم خان زند در ارتباط با دسته اول گاهی به مصالحه و گاهی به جنگ و درگیری – بجز هندوستان – انجامید. در رابطه با كشورهای اروپایی وكیل ابتدا سعی كرد با توجه به ضعف مفرط نیروی دریایی خود كمك و پشتیبانی آنها را در سركوبی میر مهنا كه سواحل و بنادر جنوبی ایران و راههای آبی خلیج فارس را ناامن كرده بود به دست بیاورد تا جایی كه حتی در رابطه با مزاحمتهای اعراب بین كعب به رهبری شیخ سلیمان تعهد كرد خسارت وارده به كشتیهای انگلیسی كمپانی هند شرقی را جبران كند ولی وقتی دورویی و ضعف پشتیبانی آنها را از طرحهای خود مشاهده كرد، دست به اقدامات دیگری زد كه به آن پرداخته می‌شود.

در عهد كریم خان هر چند روابط تجاری ایرانی بیشتر با انگلستان بود اما چون با هوشمندی خاصی می‌دید چگونه انگلستان بر تار و پود اقتصادی هندوستان مسلط شده است سعی كرد هرگز خود را اسیر سیاستهای اقتصادی و بازرگانی انگلیس نسازد.

روابط ایران و عثمانی

در عصر زند مناسبات ایران و عثمانی بیشتر جنبه‌ سیاسی داشت اگر چه ارتباط بازرگانی را نیز نمی‌توان نادیده گرفت. مرزهای طولانی مشترك بین دو كشور، اختلافات سیاسی بر سر اشغال برخی مناطق مرزی – كه اغلب متقابلاً صورت می‌گرفت- و گاه جانبداری از برخی اعراب مرزنشین از جانب یكی از دو كشور، وجود اماكن مقدسه شیعیان در خاك عثمانی و علاقه شیعیان ایران به زیارت ایران اماكن و بالاخره راه تجاری ایران به بازار تجارت جهانی از طریق عثمانی به طور كلی موضوع اصلی ارتباط دولت ایران و دولت عثمانی را تشكیل می‌داد. زمانی به دلیل برخی از این موارد و گاه به علت تشدید یكی از آنها روابط ایران و عثمانی شكل دیگر به خود می‌‌گرفت.

البته راه زمینی و تاریخی تجارت ایران به مركز مهم بازار وقت یعنی حلب از خاك عثمانی می‌گذشت و این راه نسبت به سایر راه‌ها كوتاه‌تر بود. با این همه تجار ایرانی هفته ها و ماه‌ها در كشور عثمانی به سر می‌بردند تا بتوانند كالاهای خود را در مراكز تجاری وقت در نواحی غرب عثمانی عرضه كنند، البته غیر از مخارج راه و هزینه حمل و نقل، گاه می‌بایستی عوارض سنگینی نیز بپردازند همچنین زوار ایرانی نیز گاه از پرداخت عوارض معاف نبودند. افزون بر‌آن ایرانیان مسافر مورد آزار عثمانیان قرار می‌گرفتند كه گاه تلفاتی نیز به همراه داشت همچنین عوامل دیگری نیز بر مناسبات ایران و عثمانی تأثیر می‌گذارد.[2]

در زمان كریم خان اعراب بنی كعب كه در ساحل راست اروند رود ساكن بودند و از تعدیات والی بغداد به ستوه آمده بودند به سرداری شیخ سلیمان از اروند رود گذشته و در ناحیه فلاحیه خوزستان ساكن شدند. هنگامیكه كریم خان مشغول انتظام امور غرب ایران بود شیخ سلیمان چند زورق فراهم آورد و مدخل اروند رود را در خلیج فارس بر روی مسافران و كشتیهای تجاری بست و به ویژه برای ابزار مخالفت با والی بغداد و حاكم بصره كشتیهای عثمانی را در دهنه رود توقیف كرد.[3]

زمانیكه كریم خان در سیلاخور بود سفیری به نام محمد آقا سلام آغاسی از طرف عمرپاشا، والی بغداد به خدمت او رسید و پیغام آورد كه اگر كریم خان بخواهد قبیله بنی كعب را كه برای والی بغداد مزاحمت هایی ایجاد كرد كه است سركوب كند دولت عثمانی با در اختیار گذاشتن كشتی و آذوقه او را یاری خواهد كرد. وكیل با این پیشنهاد موافقت كرد، اگر چه كریم خان در رفع مزاحمتهای اعراب بی كعب كوشید، اما آنچنان كه از جانب عمرپاشا قول داده شده بود، كمكی از عثمانی دریافت نكرد و همین امر زمینه‌ای برای عدم اطمینان بعدی به دولت عثمانی را به وجود آورد و تأثیر در تیرگی روابط ایران و عثمانی گذاشت.[4]

جریان آن به این شرح بود كه كریم خان پس از قبول درخواست دولت عثمانی از خرم آباد و دزفول گذشت و در اوایل رمضان سال 1178 وارد شوشتر شد و بعد از انتظام امور داخلی لرستان و خوزستان به سركوبی اعراب بنی كعب پرداخت، شیخ سلیمان چون تاب مقاومت نداشت از دسترس سپاه ایران دور شد و به دریا پناه بود. سپس تلاش كرد كه با ایرانیان از در آشتی درآید، به همین منظور پیكی به نزد كریم خان فرستاد و اعلام داشت، چنانچه با قبیله‌اش در خاك ایران به راحتی زندگی كند حاضر است مطیع خاندان زند باشد و حتی پسر خود را به عنوان گروگان به دربار كریم خان بفرستد. خان زند چون تركها به تعهدات خود مبنی بر در اختیار گذاشتن كشتی و آذوقه عمل نكردند از تقاضای شیخ سلیمان استقبال كرد و زكی خان و سپاه او را كه مأمور جنگ با بنی كعب بود فراخواند. اما ماجرای بنی كعب خاتمه نیافت.

فتنه‌های میر مهنا و درگیری‌های كریم خان با او دوباره داستان بنی كعب را پیش آورد، پس از بازگشت كریم خان از نواحی غرب به شیراز شیخ سلیمان دوباره با انگلیسی‌ها درگیر شد و در تابستان 1179 دو فروند از كشتی‌ها را برای سركوبی میرمهنا با او همكاری می‌كنند وی نیز آنان را در جنگ با شیخ سلیمان یاد می‌خواهند داد و بیست هزار تن از سپاهیان خود را از راه خشكی به كمك خواهد فرستاد.[5]

ظاهراً علاقه كریم خان به سركوبی میر مهنا كه مشكلات فراوانی تولید كرده بود موجب شده بود تا وكیل الرعایا علیرغم عفو و بخشیدن اعراب بنی كعب، اندیشه محدود كرد ن قدرت آنان را در سر بپروراند، از همین رو وقتی آوازه قدرت نمایی میرمهنا در سواحل خلیج فارس پیچیده محمد صادق خان اعتضاد الدوله ، برادر كریم خان كه در غیاب او امور فارس را بر عهده داشت ، سپاهی مجهز به سركوبی میرمهنا فرستاد، اما این سپاه با مقاومت و تهاجم زعابی‌ها در هم شكست و به جانب شیراز عقب نشست، كریم خان سپاه دیگری را به فرماندهی امیر گونه خان افشار علیه میرمهنا تجهیز و اعزام كرد. میرمهنا كه در خود یارای مقابله با سپاه جدید كریم خان را نمی‌دید ابتدا به جزیره خارگو (نزدیك خارك) عقب نشت و سپس به علت بی آبی و نامناسب بودن آب و هوا متوجه جزیره خارك شد و آنجا را با قهر و غلبه از چنگ هلندی‌ها خارج كرد. از این پس تاخت و تازهای میرمهنا در خلیج فارس به شهرت افزایش یافت و متمردین را به علت دستبرد و شلتاق او نه عبور از سمت دریا امكان داشت و نه احدی از تجار و مسافرین از اندیشه راهزنی او قدم به ساحل بحر عمان توانست گماشت. [6]

الف) سفارت سیورسیمون:

نخستین اقدام و نشانه ارتباط سیاسی و تجاری دولت فرانسه با دولت زند، با اعزام سفیری در سال 1164 از طرف لویی پانزدهم پادشاه فرانسه انجام شد. در این سال لوئی هیئتی به سرپرستی سیورسیمون به ایران و عثمانی فرستاد، هدف او از اعزام این سفیر ایجاد ارتباط و جلب اتحاد با دولت ایران و عثمانی به منظور نظارت بر تحركات نظامی‌روسیه، كه تهدیدی جدی برای اروپا محسوب می‌شد و نیز رقابت با آن دولت در سطح منطقه بود. در سال 1165 سیورسیمون ابتدا به عثمانی و سپس به ایران آمد و در راه اصفهان، از طریق همدان به ظاهر عابد و مسلمان شد و خود را محمد رضا نامید و تاریخ هجری را در پای مكاتبات خود كه به فرانسه ارسال می‌كرد می‌نگاشت. هدف عمده او از مأموریت سیمون جلب اتحاد كشورهای منطقه علیه روسیه بود.

در یكی از گزارشهائی كه در 20 سپتامبر 1751 به فرانسه فرستاده است سیورسیمون صراحتاً مینویسید كه قصد دارد معاهدات تجاری مختاف بین دولت اروپائی و ایران و تركیه منعقد كند.

سرنوشت شخص سیوریسون نیز مجهول است. آخرین نامه او در دست نیست و حتی از این تاریخ به بعد دیگر خبری از او در دست نیست، گمان می‌رود كه وی در اغتشاشات و جنگلهای داخلی ایران كشته و یا در راههای ناامن گرفتار راهزنان شده به قتل رسیده است، آنچه مسلم است اعزام این هیئت بی نتیجه ماند و روابط فرانسه و ایران مدتی پس از آن توسط كنسول فرانسه در بصره برقرار گردید.[8]

ب) سفارت سیورپیرو (كنسول فرانسه در بصره)

در تابستان 1173 / 1759 به دنبال جنگهای هفت ساله فرانسه و انگلیس -كه از چند سال قبل شروع شده بود – ناوگان جنگی فرانسه ، دفتر نمایندگی تجاری انگلیس در بندرعباس را ویران كرد. در سال 1177 / 1763 كه فرانسه شكست خورد و به موجب پیمان صلح پاریس كانادا و برخی متصرفات هندوستان را از دست داد، فعالیت آنها در ایران كمتر شد[9].

به طور كلی ضعف ارتباط تجاری فرانسه را با ایران می توان در این نكته نمایان دید كه فرانسه به رغم اینكه در اغلب بنادر هند و بنادر خلیج فارس ناوگانهای بازرگانی متعددی تأسیس كرده بود، در ایران هیچ پایگاهی نداشت، ارتباط مختصر تجاری ایران و فرانسه، با توجه به موقعیت مهم بندر بصره و استقرار فعالیت كنسول فرانسه – سیورپیرو – در آن، از طریق این بنادر انجام گرفت[10].

سیور پیرو كنسول فرانسه در بصره نیازمندی كریم خان را به پارچه های ابریشمی برای تهیه لباس لشكریان زند زمینه مناسبی برای برقراری و گسترش ارتباط تجاری با ایران می دید، به خصوص آنكه كریم خان پس از بدقولیهایی كه از انگلیس در جریان سركوبی میرمهنا ‌دیده بود، حاضر شد خارك را به فرانسه واگذار كند و حتی در این مورد پس از اینكه حسن سلطان را به جای میرمهنا به امارت بندر ریگ منصوب كرده به او فرمان داد طی سفری به جزیره خارك قلعه آن را مرمت كند و در اختیار نماینده دولت فرانسه قرار دهد[11].

سیور پیرو در 26 اوت سال 1768 م (1183) نماینده ای به شیراز گسیل داشت و به كریم خان پیشنهاد كرد پارچه های فرانسوی مخصوص ملبوس سربازان را با پشم كرمان و ابریشم گیلان مبادله كند، كریم خان از این پیشنهاد استقبال كرد و بیدرنگ نماینده ای به بصره فرستاد، وی به خصوص اصرار داشت كه دولت فرانسه متعهد شود سالیانه 000/000/2 قواره پارچه مورد احتیاج سپاهیان او و اهالی كشور را تهیه كند و به ایران بفرستد، براساس این طرح یك معاهده تجاری تهیه شد كه به موجب آن كریم خان امتیاز جزیره خارك را به فرانسویها واگذار كند. ولی در آن هنگام این جزیره هنوز در دست میرمهنا راهزن معروف خلیج فارس بود، مدیران كمپانی هند ، فرانسه طی عهدنامه پیشنهادی كریم خان و سیورپیرو را پذیرفت، لیكن نسبت به كمك نظامی لازم كه برای راندن میرمهنا از جزیره خارك تعهد شده بود مردد بودند و معتقد بودند كه هر اندازه این اقدام پرسود باشد پادشاه فرانسه حاضر نخواهد شد برای تحصیل مركز جدید قسمتی از قوای فرانسه را كه ممكن است به نحو مؤثرتر و مفیدتر برای استقرار مجدد مواضع از دست رفته فرانسه در هند بكار رود در ایران بكار اندازد و باید طرح مربوط به خلیج فارس را به وقت مساعدتری موكول كرد[12].

هر چند كنسول فرانسه و نمایندگان كمپانی هند ، فرانسه، این معاهده را پذیرفتند و حتی نامه كریم خان را به ورسای فرستادند، ولی در نهایت در كمك نظامی به وكیل مردد ماندند چه مصلحت را در آن می دیدند كه در صورت لزوم نیروی نظامی خود را علیه رقیب جدی خود انگلستان در هند به كار گیرند، چون این معاهده دنبال نشد انگلیسیها سعی كردند از طریق پادشاهی بغداد كریم خان را ترغیب كنند تا تعهد نماید خارك را كه از سابق مورد درخواست آنان بود و او در واگذاری آن به ایشان روی خوش نشان نمی داد به هیچ یك از دول غربی واگذار نكند.

هر چند سیورپیرو سعی كرد نظر دولت ورسای را درباره جلب نظر كریم خان و امنای دولت او با تقدیم هدایایی برای معاهده با وكیل جلب كند توفیقی به دست نیاورد. پیرو پیشنهاد كرده بود دولت ورسای با تقدیم مبالغ زیر به وكیل و سران دولت زند موافقت كند. كریم خان 25000 روپیه/ ابوالفتح خان 7000 روپیه / صادق خان و زكی خان 3000 روپیه / شیخ علی خان 3000 روپیه / فراهانی وزیر 2000 روپیه ، پیرو درباره میزان این هدایا كه چهل هزار روپیه می شود، نوشته بود تنها توپخانه موجود در جزیره خارك به مراتب بیش از این مبلغ ارزش دارد[13].

اما هر چه اصرار كرد و از قول كریم خان به ورسای نوشت كه اگر فرانسه نتواند پارچه مورد نیازش را تأمین كند و در خارك تجارتخانه دایر نماید، او با دولت دیگری وارد مذاكره خواهد شد هیچ پاسخی دریافت نكرد، به این ترتیب سیور پیرو نیز در اجرای معاهده خود با ایران شكست خورد و در سال 1187 در وبای عمومی بصره درگذشت.

ج). مرحله سوم: اقدامات سیور روسو كنسول جدید فرانسه در بصره پس از مرگ سیور پیرو و دستیارانش در بصره ژان فرانسوا گزاویه روسوئه به جای او منصوب شد. روسوئه سعی كرد اقدامات پیرو را دنبال نماید لذا تصمیم داش از شیراز، قبل از وقوع حادثه مهم فتح بصره بازدید نماید و با كریم خان مذاكره كند.

كریم خان نیز در سال 1991 طی نامه ای برای بازدید از شیراز از وی دعوت نمود تا در مورد عقد قراردادی با هم مذاكره كنند اما این اقدامات دو طرف به دلیل بی علاقگی نمایندگان كمپانی فرانسه هیچ نتیجه ای به بار نیاورد.

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

مروری بر پیشینه و تحولات حزب كارگران كرد تركیه در word

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 مروری بر پیشینه و تحولات حزب كارگران كرد تركیه در word دارای 100 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد مروری بر پیشینه و تحولات حزب كارگران كرد تركیه در word  کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی ارائه میگردد

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ريختگي احتمالي در متون زير ،دليل ان کپي کردن اين مطالب از داخل فایل ورد مي باشد و در فايل اصلي مروری بر پیشینه و تحولات حزب كارگران كرد تركیه در word،به هيچ وجه بهم ريختگي وجود ندارد


بخشی از متن مروری بر پیشینه و تحولات حزب كارگران كرد تركیه در word :

مروری بر پیشینه و تحولات حزب كارگران كرد تركیه در word (Pkk)

1- جغرافیا

منطقه ای كه محل زندگی و موطن كردهاست، از نظر جغرافیایی به طور عمده بین چهار كشور تركیه، عراق، ایران و سوریه تقسیم شده است. از نظر سیمای عمومی این بخش از خاورمیانه، می توان گفت كه محل تقاطع رشته كوه های البرز- زاگرس، توروس و قفقاز و كوهستان های حواشی این مناطق كردستان است. هر چند كه بیشترین كردها در عمق رشته كوه های زاگرس (در ایران) توروس (در آناتولی شرقی تركیه) زندگی می كنند. البته می توان بخش هایی از جمهوری های ارمنستان، آذربایجان، شمال استان خراسان و قسمت هایی از استان های گیلان و مازندران (ایران) و تعداد محدودی در افعانستان و پاكستان نام برد كه جمعیت های مهاجرنشین اجباری كردها از چند سده پیش در آنجا زندگی می كنند و از جمعیت های اقلیت كرد سالكن اروپا و آمریكا كه در چند دهه اخیر مهاجرت كرده اند، نیز می بایست نام برد.

بنابراین می توان چنین نتیجه گرفت كه موطن اصلی كردها در بخشی از خاورمیانه قرار دارد كه تمدن های آریایی (ایرانی) – سامی (عربی) و تركی در تلاقی با یكدیگر قرار دارند و به علاوه هر چند دین عمده كردها اسلام است، ولی مذاهب مختلف اسلامی از اهل تشیع و تسنن نیز در این نقطه با یكدیگر برخورد داشته اند. به نحوی كه می توان گفت كردستان غربی و جنوبی ع مدتاً شیعه نشین و كردستان شمالی و مركزی و شرقی عمدتاً سنی نشین هستند. در طی چهار قرن اخیر این اختلاط تمدن ها و مذاهب، كردستان را به كانون جوششی تبدیل كرده كه تا به امروز ادامه داشته است.

2- منابع سرزمینی

نكته مهمی كه در وضعیت زندگی كردها تأثیر گذاشته است، غنی بودن منطقه كردستان از كانی های گوناگون (از جمله نفت و فلزات و…. )، همچنین منابع آبی و زمین های مستعد كشت (به ویژه در منطقه ای كه حول و حوش آن را بیابان و كم آبی احاطه كرده است)، می باشد. این مسأله خود باعث حضور بیگانگان در منطقه و تأثیرات سوء آن بر حیات سیاسی كردستان بوده است.

3- جمعیت

جمعیت كردها طبق برآوردهای 1990 میلادی، در جدل شماره یك آورده شده كه در آن پیش بینی رشد جمعیت كردها با ضریب سالانه 65/3 درصد، تا سال 2000 میلادی محاسبه شده است. (لازم به یادآوری است آمار ذكر شده به طور تقریب برآورد شده است. بنابراین به صورت قطعی نمی توان به آن ها استناد كرد.)

آمار جدول شماره یك چنانچه به نسبت درصد جمعیت كردها به جمعیت كل كشورها محاسبه شود، به شكل جدول شماره 2 درخواهد آمد. نكته حائز اهمیت آن است كه به یاد داشته باشیم، آمارهای ارائه شده تحت هیچ عنوانی نمی توانند دقیق باشند و ملی گرایان كرد همواره به رقم بیشتری نظر داشته اند. (مثلاً اوجالان در محاسبه اخیر خود در ایتالیا، جمعیت كرد تركیه را بیش از 20 میلیون نفر ذكر كرده است.)

ایران

وضعیت كردها در ایران، در مقایسه با سایر كشورهای منطقه، عمدتاً بهتر بوده است. به نحوی كه انتشار كتاب ها، روزنامه ها و سایر نشریات به زبان كردی مجاز بوده و همچنین ایران تنها كشوری در منطقه است كه بخشی از آن رسماً كردستان نام دارد. هر چند كه تنها حدود یك سو از آن را منطقه كردنشین تشكیل می دهد. در سال های پایانی دهه 60 و ابتدای دهه 70 میلادی، در طرح جدید تقسیمات كشوری ایران، استان پنجم یعنی «كرمانشاهان» به استان های ایلام، لرستان، همدان، كردستان، كرمانشاهان تقسیم شد و نام تاریخی ناحیه «اردلان» به مركزیت سنندج به عمد نادیده گرفته شد و به جای آن نام كردستان انتخاب گردید. در حالی كه در عرف منطقه، نواحی كردنشین در ایران، از شمال به جنوب به نام های «مكری» (بخش كردنشین آذربایجان غربی)، «اردلان» (استان كردستان فعلی و بخشی از استان همدان)، «كرمانشاهان» (شامل استان های كرمانشاهان و ایلام فعلی)، در مجموع به نام كردستان خوانده می شود كه نیمه شمالی كردستان سنی نشین و نیمه جنوبی كردستان شیعه نشین را شامل بوده و در متون تاریخی تا «شهرزور» در شمال عراق، ادامه داشته است. موضوع یاد شده باعث گردید كه تنها نام كردستان به بخش كوچكی از ناحیه وسیع كردنشین ایران اطلاق گردد. البته باید به یاد داشت كه رژیم شاه، پس از ختم شورش «قاضی محمد» (مسأله جمهوری كرد مهاباد) و پس از كودتای 28 مرداد 1332، عمدتاً بابرقراری جو خفقان در سراسر كشور، مانع هرگونه فعالیت سیاسی در كشور از جمله مناطق كردنشین گردید. این وضعیت تا پایان عمر نظام پادشاهی دركشور، ادامه یافت.

با اینكه كردها، چهارمین جمعیت بزرگ قومی منطقه خاورمیانه را تشكیل می دهند، همیشه به عنوان منشأ مناقشات و بی ثباتی منطقه محسوب شده اند. مدت هاست كه هم دولت ها و هم تحلیل گران تحولات سیاسی، از اینكه مسأله كردها را به طور مستقل مورد بحث قرار دهند، ابا داشته اند و حاضر نبوده اند مشروعیت و منطقی بودن خواسته های كردها را از زاویه نگاه خودشان بررسی كنند. در عوض، از كردها به عنوان «یك اقلیت ناآرام» ساكن در مرزهای تركیه، عراق، سوریه، ایران قفقاز و جمهوری های آسیای مركزی نام برده می شد. در حالی كه به طور منطقی میتوان كردها را یك ملت سركوب شده دانست كه درون مرزهای یك كردستان كه اكنون بخشی از خاك كشورهای مذكور را در بر می گیرد، تعداد قابل ملاحظه ای را تشكیل می دهند.

این غفلت از عامل كردها، در تحولات سیاسی خاورمیانه، زمانی رو به تغییر گذاشت كه جنگ ایران و عراق (88-1980) شروع شد و دو طرف مناقشه از كردهای طرف دیگر مرز به عنوان ستون پنجم، در خصومت دیرینه شان سود جستند. این امر، منجر به نوعی آشفتگی دیپلماتیك، برداشته شدن كنترل های مرزی و ظهور پیوندهای منطقه ای جدیدی شد كه به نیروهای كرد اجازه می داد به آسانی در مرزهای داخلی این كشورها تردد كنند.

به نظر می رسید كه «روح كرد» در چشم انداز تحولات خاورمیانه، در حال ظهور است.

در نتیجه جنگ،ه تركیه پذیرای 60 هزار آواره كرد عراقی بود كه از انتقام جویی های صدام حسین گریخته بودند و این امر به فرآیند بالا سرعت بخشید. جنگ خلیج فارس نیز، درست در همان راستا توجه مستقل به مسأله كردهای عراق و تركیه را در دستور كار قرار داد و در نتیجه همین امر بود كه تورگوت اوزال رئیس جمهور فقید تركیه نیز شیوه معتدل تری را نسبت به جمعیت سركوب شده كرد كشورش در پیش گرفت.

پس از جنگ، عملیات موسوم به «چكش تعادل» (Operation Provide Comfort) برای كردها كه زیرنظر ایالت متحده انجام می شد، پای قدرت های غربی و سازمان ملل را به معادله كردها كشاند و مسأله به یكباره بین المللی شد و با شكل گیری دولت خودمختار و تازه تأسیس كردها كشاند و مسأله به یكباره بین المللی شد و با شكل گیری دولت خودمختار و تازه تأسیس كردها در شمال عراق، مسأله به اوج خود رسید. این روند به نوبه خود سوریه و ایران را نیز وارد معركه كرد. این دو كشور هیچ یك مایل نبودند دولت مستقل كرد را به رسمیت بشناسند چرا كه چنین دولتی می توانست چون مغناطیسی جمعیت كردهای این كشورها را به خود جذب كند و به علاوه این دولت ممكن بود پلی باشد برای دولت های غربی (به ویژه آمریكا) تا در تحولات سیاسی منطقه دخالت كنند. در نتیجه، عامل كردها به مرحله ای رسید كه قابل چشم پوشی نبود، مگر به بهای پذیرش خطر بی ثباتی دایمی در خاورمیانه.

تركیه

تا همین اواخر، «آكادمیست ها»، سیاست خارجی تركیه را با كم ترین توجه به عامل كردها، مور تجزیه و تحلیل قرار می دادند. آنان در این تحلیل به طور تلویحی موضع رسمی دولت تركیه را منعكس می كردند كه: تركیه هیچ جمعیت كرد ساكن در داخل مرزهایش ندارد (آنچه هست فقط ترك های كوه نشین اند) بنابراین مشكلی به نام مشكل كردها وجود ندارد. این مقاله تصریح خواهد كرد كه بعد از به وجود آمدن «جمهوری تركیه» در 1923 عامل كردها جای بزرگی را در سیاست گذاری خارجی تركیه اشغال می كرد ولی اكنون به مهم ترین عامل تأثیرگذار تبدیل شده است.

سال های اولیه

«روبرت اولسون» در تحلیل شورش كردهای تركیه به رهبری شیخ سعید در 1925 به نكاتی اشاره می كند كه درك سنتی نادیده گرفتن كردها را به چالش فرا می خواند. او توضیح می دهد كه چگونه سركوب شورش كردها: 1- حل مسأله «موصل» بین عراق، بریتانیا و تركیه را تسریع كرد و دستیابی تركیه به نفت حوزه موصل را محدود ساخت. 2- ظرفیت تركیه برای چنگ یازیدن به اسلام را به عنوان یك ابزار سیاسی در مواجهه با دیگر كشورهای خاورمیانه كاهش داد. 3- تركیه را مجبور كرد به ناسیونالیسم ترك متوسل شود و دولت سكولار تشكیل دهد. 4- و به ایجاد «پیمان دوستی» بین تركیه و ایران در 1926 و امضای پیمان دفاعی مرزی این دو كشور در 1932 كمك كند. اولسون یادآور شد كه : «نتیجه شورش آن شد كه تركیه از آن پس از دخالت در امور داخلی دیگر كشورها خودداری كند.» و شعار ترك ها چنین شد: «صلح در خانه و صلح در بیرون» (اولسون 1989 ص 151) سپس اولسون نتیجه می گیرد كه: «شورش شیخ سعید، تركیه را وادار كرد كه هرگونه امید به داشتن یك سیاست خارجی تهاجمی را از دست بدهد و به یك سیاست مبتنی بر عدم دخالت روی آورد».

اولسون در جایی دیگر با تأكید بر نقش عامل كردها در سیاست خارجی تركیه، توضیح می دهد كه: «اكثر عملیات نظامی كه توسط نیروهای مسلح تركیه از اواسط دهه 1920 انجام شده بود، علیه كردها بوده است» (به جز كره و قبرس). و بر همین اساس او یك بار دیگر نتیجه می گیرد كه: «مبارزه علیه ملی گرایی كرد كه در آن الگوهای سیاسی معینی به كارگرفته شد و از گرایش ها و قضایای ملی گرایانه، ایدئولوژیك و روان شناسانه بهره گرفته شد، در حقیقت از 1925 آغاز شد و به مدت 50 سال عامل اساسی در تصمیم گیری های خارجی تركیه محسوب می شد».

اولسون با نگاهی به چشم انداز آینده می گوید: «ملی گرایی كرد كه توسط شیخ سعید الگوگذاری شده بود در قرن آینده نیز تداوم خواهد یافت».

به دنبال قیام شیخ سعید، كردها به عامل تأثیرگذار ولی تصدیق ناشده سیاست خارجی ترك ها تبدیل شدند. كشورهای تركیه، ایران و عراق (به همراه افغانستان) به دلیل منافع مشتركشان برای سركوبی كردها و نیز ترس از نفوذ كمونیست ها به واسطه هم گونه شدن با خواست اقلیت قومی، پیمان خاورمیانه ای را در 8 ژولای 1937 امضاء كردند. بر اساس مفاد این پیمان، امضا كنندگان متعهد می شدند كه علیه هرگونه فعالیت جدایی خواهانه كه ممكن بود علیه كشورشان انجام گیرد، با یكدیگر همكاری كنند. با اینكه در این پیمان (پیمان سعدآباد) اسمی از كردها برده نشد و ثابت شد كه بیش تر به یك پیمان عدم تجاوز می ماند كه به واسطه جنگ جهانی دوم از بین رفت، كردها معتقد بودند كه این پیمان علیه آن ها بوده است.

«پیمان بغداد» كه در 1955 بین همان كشورها به علاوه بریتانیا و پاكستان امضا شد، كاری بود در همان راستا ولی با قوت و اعتبار بیش تر و در عین حال مثل پیمان قبلی نامی از كردها در آن برده نشد. در حقیقت این پیمان به طور رسمی با این هدف بنیان نهاده شده بود كه «پیمان ناتو« را در گستره خاورمیانه نیز توسعه دهد تا با نفوذ كمونیست مبارزه كند. با این حال واضح بود كه یك عامل پنهان به نام «كردها» وجود داشت كه در سیاست خارجی تركیه در امضای این پیمان مؤثر بود.

سال های اخیر

طی دوره زمانی دشوار اواخر دهه 1970 چندین گروه كرد استقلال طلب در تركیه به وجود آمدند. «حزب كارگران كردستان» (P.K.K Partiya Karkarena Kurdistan) كه برنامه عملش تلفیقی از ماركسیسم و ملی گرگایی كرد بود، قوی ترین این گروه ها محسوب می شد. با اینكه تصور می شد P.K.K بعد از كودتای سوم نظامی تركیه در 12 سپتامبر 1980، نابود شده است، این حزب به همراه رهبر بنیانگذارش عبدالله اوجالان، خود را بازسازی كرد و در آگوست 1984، شورش چریكی رو به تزایدی را در جنوب شرقی آناتولی آغاز كرد.

تا آگوست 1993 P.K.K چنان حركت پرشتابی داشت كه اوجالان توانست ادعا كند: «مشكل كردها سیاست خارجی تركیه را به بن بست كشانده است». چیللر به این دلیل عصمت سزگین را شكست داد كه «سزگین در برخورد با مشكل كردها موفق نبوده است». اوجالان از نقض آتش بس بین P.K.K و آنكارا در ماه می و ژوئن 1993- یعنی زمانی كه سزگین وزیر كشور بود- به عنوان شاهد مدعا یاد كرد.

رهبر P.K.K برای ضربه زدن به بنیان های اقتصادی دولت تركیه اعلا م كرد كه: «بدون موافقت ما، هیچ گونه لوله نفتی در اینجا كشیده نخواهد شد و اگر چنین شود بهره برداری از آن ممكن نخواهد بود». خود مقامات ترك نیز اذعان كردند كه كاهش درآمد ناشی از حملات P.K.K و تهدیدات علیه صنعت توریسم، سهم بزرگی در كسری بودجه اخیر كشور داشته است. «ویلیام مورتون آبرامو وینتر» سفیر ایالات متحده در تركیه از 1989 تا 1991 در یادداشت هایش نوشت: جنگ علیه P.K.K بیش از 30 درصد نیروهای نظامی كشور و بخش كلانی از بودجه را به خود اختصاص داده است». «كمال كرسكی» استاد دانشگاه بوسپورس استانبول كه تحقیقات دراز مدتی را در این باره با كمك انستیتو صلح ایالات متحده انجام داده است چنین نتیجه گیری كرد كه: «در نتیجه پیوند برخی سیاست مداران با قومیت (كردی) و ملیت چیزی نمانده است كه رفتار سیاست خارجی تركیه عمیقاً تأثیر پذیرد».

بسیاری از ترك ها منجمله دولت تركیه به طور طبیعی بر این باورند كه حزب كارگران كردستان از بسیاری از دولت ها و گروه هایی كه خواهان یك تركیه ضعیف در من طقه هستند كمك دریافت می كند. چیللر نخست وزیر تركیه در نوامبر سال 1993 تصریح كرد كه: «ما می دانیم نیروهای P.K.K در كشورهای همسایه نظیر سوریه، عراق و ارمنستان و …. آموزش می بینند و تجهیزه می شوند».

اظهارات چیللر انعكاس وسیعی داشت چرا كه یك سنت قدیمی در سیاست خارجی تركیه وجود داشت كه برای وارد كردن چنین اتهام هایی، اسم كشور خاصی برده نشود. با اینكه هر كس می توانست بفهمد منظور از «حمایت خارجی و پناه دادن به P.K.K توسط برخی كشورها» چیست. هرچند نقض این سنت به 1989 برمی گشت ولی اظهارات چیللر نوعی آماده باش در سیاست خارجی تركیه بود و دیگر كشورها را با بیان اینكه: «اگر لازم باشد به این حمایت ها پاسخ خواهیم داد»، شگفت زده كرد. نخست وزیر تازه به قدرت رسیده چنین ادامه داد: «یك فرآیند بزرگ دیپلماتیك را آغاز كرده ایم. اگر همسایگان ما دوست ما هستند اكنون وقت آن است كه دوستی شان را نشان دهند و اگر نیستند ما باید این را بدانیم و به طور متقابل عمل كنیم».

آن دسته از مقام های ترك كه دارای مواضع یكسان با چیللر بودند بی شك تحت تأثیر حافظه تاریخی شان قرار داشتند كه چگونه طرح های امپریالیستی اروپا به تضعیف و تقسیم امپراتوری عثمانی در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم منجر شد. حتی پس از استقرار دولت جمهوری ترك در دهه 1920، ترك ها عمیقاً به بریتانیا سوءظن داشتند كه از شورش كردها به رهبری شیخ سعید در 1925 حمایت كرده است تا ادعای تركیه نسبت به ولایت موصل را كه اكثراً كردنشین است، تضعیف كند. شورش كردها علیه تركیه این ادعای تركیه را كه این كشور بیشترین توجه را به كردهای ساكن در مناطق نفت خیز نسبت به كردهای شمال عراق دارد، تضعیف می كرد.

با این حال ترك ها هیچ گاه موفق نشدند برای اثبات سوءظن هایشان شواهد متقنی ارائه كنند. وینستون چرچیل در جایی تصریح كرده بود كه: «ما هنوز نتوانستیم به تعهداتی كه نسبت به اعراب طی جنگ داشتیم، عمل كنیم. من مطلقاً مخالف ایجاد مشكلاتی شبیه به آن در باره كردها هستم». اولسون چنین نتیجه گیری می كند كه: «از اول دسامبر 1921 به بعد همیشه پیشنهادات غیر مصوب و عام برای تحریك شورش كردها علیه تركیه، خارج از منطقه تحت قیمومیت ترك ها در عراق، وجود داشت». در حقیقت، شورش شیخ سعید تا حدودی به این دلیل رخ داد، كه فرانسه به ترك ها اجازه داد از نیمه شمالی راه آهن بغداد- آلپو استفاده كنند. این جاده از داخل سوریه عبور می كرد و برای جابه جایی سربازان استفاده می شد.

به همان ترتیب در پی شورش كردهای كوه های آرارات در 1930، ایران پس از مدتی كمك غیررسمی به كردهای شورشی در نهایت به سربازان تركیه اجازه داد از مرزهایش بگذرند و كردهای یاغی را سركوب كنند. ایران و تركیه بعدها در 1932 این تفاهم دو جانبه را رسمی كردند، هر چند مفاد آن بیشتر به نفع ایران بود.

امروز هم همه كس با موضع خانم چیللر مبنی بر نگرانی از حمایت های خارجی از شورش كردها موافق نیستند. برخی تفاوت های عمده در دیدگاه های وزیر خارجه و نخست وزیر وجود دارد. «حكمت چتین» وزیر خارجه سابق تركیه و رهبر حزب چپ گرای «جمهوری خواه مردم» (پ.اچ.س) كه اصالتاً كرد است، خود را با دیدگاه زیر كه از سوی یك مقام عالی رتبه دولتی بیان شده بود هم رأی می داند:

«كاری بیهوده تر از این وجود ندارد كه ما با متهم كردن برخی همسایگان شرقی مان به حمایت از تروریست های جدایی طلب، حلقه ای از دشمنی و عدم اعتماد در اطرافمان ایجاد كنیم. آن هم در حالی كه برای این اتهامات هیچ گونه مدرك محكمی در دست نداشته باشیم. به نفع تركیه نیست كه این همه دشمن در اطراف خود داشته باشد».

سوریه

یك آكادمیست كرد به نام «عصمت شریف شریف وانلی» توانست در یك جمع بندی نقش سوریه را چنین بیان كند: «رژیم حافظ اسد نقشی به P.K.K اعطا كرده است كه به درستی می توان آن را یك متحد استراتژیك نام داد». در حقیقت حتی پیش از كودتای 1980 تركیه پایگاهی در اختیار اوجالان گذاشته بود. بعد از آن كه سرانجام نظامیان قدرت را در تركیه به دست گرفته بودند، سوریه به چریك های كرد P.K.K كه از تركیه می گریختند اجازه داد در مرزهای سوریه تجدید قوا و باز سازماندهی شوند و در داخل خاك سوریه مستقر شوند و باید اضافه كرد كه هر 5 كنگره P.K.K در آنجا (سوریه) برگزار شد. تا آوریل 1992 P.K.K آكادمی نظامی موسوم به «محزون كركماز» را به عنوان پایگاه آموزشی چریك هایش در دره بقاع لبنان حفظ كرد.

شاید سوری ها برای این اقدامات شان دلایلی داشتند، دشمنی تاریخی ناشی از الحاق ایالت «الكساندرتا» (هاتای) به تركیه در زمان قیمومیت فرانسه بر سوریه و مشكلات مرتبط به آب رودخانه فرات (كه كاز طریق تركیه وارد خاك سوریه شود) و مدت ها روابط بین دو كشور را سرد كرده بود، از جمله این دلایل بودند. در همان حالی كه «پروژه آناتولی جنوب شرقی» تركیه (G.A.P) كه این آب ها را زیر كنترل در می آورد رو به تكمیل شدن می رفت سوریه به طور ناموفق تلاش می كرد سهمیه سالانه مشخصی از آب را به شكل تضمین شده دریافت كند.

سال ها بود كه گفت و گوی سنگین بین سوریه و تركیه درجریان بود؛ در حالی كه تركیه هر از گاهی از حضور چریك های P.K.K در سوریه شكایت می كرد و سوریه آن را تكذیب می كرد، سوری ها از نگرانی ها و گله های شان در باره آب فرات حرف می زدند. در ژولای 1987 نخست وزیر تركیه «تورگوت اوزال» یك پروتكل امنیتی با سوریه در دمشق امضا كرد. بر اساس مفاد این قرارداد سوریه متعهد شد به چریك های P.K.K اجازه ندهد از خاك كشورش به تركیه حمله كنند و پایگاه های P.K.K در داخل سوریه را برچیند. تركیه نیز به نوبه خود موافقت كرد كه میزان سهمیه آب سوریه كمتر از 500 متر مكعب در ثانیه نباشد. با این حال تعهدناپذیری سوریه خیلی زود مشخص شد؛ آن ها پایگاه های آموزشی P.K.K را به منطقه تحت كنترلشان در دره بقاع منتقل كردند كه به ظاهر در داخل خاك لبنان و خارج از اقتدار سوریه بود.

در آوریل 1992 وزیر كشور تركیه «عصمت سزگین» در دمشق با حافظ اسد ملاقات كرد و شواهد و مداركی را به او ارائه كرد مبنی بر اینكه: 1- اوجالان هنوز در دمشق و در نزدیكی مسجد صلاح الدین ایوبی زندگی می كند و توسط سرویس امنیتی سوریه استخبارات از وی محافظت به عمل می آید. 2-استخبارات سوریه پول، امكانات و كارت شناسایی جعلی برای اعضای P.K.K تدارك می بیند. 3- سوریه در زمان های مختلف اجازه داده است كه P.K.K نشست ها، كنگره ها و كنفرانس هایش را در داخل خاك سوریه برگزار كند. 4- سوریه پایگاه های آموزشی P.K.K در دره بقاع لبنان را حفظ كرده است و علاوه بر آن موشك های سام- 7 در اختیارشان گذاشته است. 5- سوریه از طریق زرادخانه های مستقر در نزدیكی مرزش با تركیه، به چریك های P.K.K مساعدت كرده است. 6- سوریه به پ.ك.ك. ا جازه داده است كه یك فرستنده رادیویی را در فاصله 45 كیلومتری دمشق مستقر كنند و دیگر موارد.

در ابتدا به نظر می رسید كه مأموریت سزگین» با موفقیت همراه باشد. سوریه یك بار دیگر تعهد كرد كه پایگاه های پ.ك.ك. در دره بقاع را تعطیل كندو تأكید كرد كه P.K.K یك گروه تروریستی است كه حضورش در سوریه غیرقانونی است و همچنین تعهد كرد كه اعضای P.K.K را دستگیر و محاكمه كند و حتی اعضای یك گروه مسلح دیگر موسوم به دوسول (Desol) یا «چپ انقلابی» را اخراج كند. سزگین بعد از مذاكرات تصریح كرد كه: «… من فكر نمی كنم پس از این سوریه از P.K.K حمایت كند». و این قرارداد با اسد را «بهترین پروتكل به دست آمده تاكنون» دانست.

اسمعیل بیك فرمانده ارتش آزادی بخش كردستان (آ. آر. جی. كی.) یا شاخه نظامی P.K.K، ایالات متحده را سرزنش كرد كه بر سوریه فشار وارد كرده است: «ایالات متحده در صدد آن است كه موضع سوریه را تغییر دهد چرا كه این یك مشكل برای ایالات متحده است. ریشه فشار بر سوری ها در همین جا است».

بعد از چند ماه، دورویی سوری ها مشخص شد، چرا كه یك پایگاه جدید برای P.K.K در 20 كیلومتری غرب دره بقاع در نزدیكی شهر «برالیاس» لبنان ایجاد شد. «اتحاد استراتژیك» بین سوریه و P.K.K و «گفت و گوی سنگین» بین سوریه و تركیه همچنان ادامه دارد.

عراق

در جریان جنگ اول ایران و عراق (88- 1980) عراق به تركیه اجازه داد چریك های P.K.K را در چندین مرحله در داخل مرزهای این كشور تعقیب كند. این همكاری به نفع هر دو كشور بود. چرا كه عراق به دلیل اشتغال به جنگ با ایران، توان لازم برای كنترل استان های شمالی اش را نداشت و كردهای این كشور آنجا را مأمنی برای چریك های P.K.K كرده بودند. بنابراین، اگر چه P.K.K پایگاه هایش را در شمال عراق حفظ كرده بود، با این حال از حمایت و مجوز دولت مركزی، كشور میزبان برخوردار نبود، آن طور كه در سوریه از آن سود می جست.

این تفاهم بین عراق و تركیه برای مقابله با P.K.K و كردهای عراقی زمانی از هم پاشید كه جنگ ایران – عراق پایان گرفت و عراق 60 هزار كرد این كشور را به سمت مرزهای تركیه راند و دولت تركیه با بی میلی به آن ها پناهندگی داد. جنگ خلیج فارس در 1991 به تغییر جهت های عمده تری در سیاست خارجی تركیه منجر شد، چرا كه تورگوت اوزال رئیس جمهور تركیه، بی درنگ از ائتلاف ضد عراق حمایت كرد و خطوط انتقال نفت عراق از این كشور را بست و از هرگونه اقدام دیگر برای پیروزی ائتلاف ضد دولت بعث عراق حمایت به عمل آورد.

با پایان گرفتن جنگ خلیج فارس، تركیه با توجه به موارد زیر همچنان به همكاری اشت علیه صدام حسین ادامه داد: 1- میزبانی كردن «عملیات حفظ تعادل» (یا چكش تعادل – O.P.C) برای ایجاد چتر امنیتی برای كردهای عراقی كه ممكن بود باحملات مجدد دولت مركزی بغداد مواجه شوند. 2- مشاركت در یك ائتلاف «دوفاكتو[1]» برای ایجاد «دولت خودمختار» كرد در شمال عراق. هر دو موقعیت مذكور، بیانگر تغییرات عمده در سیاست خارجی سنتی تركیه محسوب می شد كه تا آن زمان، بر بی طرفی وسواس آمیز از یك طرف و مخالفت جدی با ناسیونالیسم كرد در داخل از سوی دیگر، مبتنی بود. مسأله كردها، نقش عمده ای را در این تغییر جهت جدی سیاست خارجی تركیه بازی كرده بود.

دلایل متعددی برای حمایت كنونی تركیه از كردهای عراق در نتیجه رشد جنبش كردها وجود داشت. یك دلیل، می توانست آن باشد كه: اگر كردهای عراق به تركیه وابسته می شدند، تركیه در آن صورت قادر بود، در مسیر ایجاد یك دولت مستقل كرد، كه الگوی بدی برای تحریك كردهای كشورش می شد، تأثیر بگذارد. به علاوه اینكه، یك دولت كرد عراقی كه دارای روابط دوستانه با تركیه نباشد، می توانست به نیروهای P.K.K كمك كند و حتی نسبت به مناطق كردنشین تركیه، ادعاهای سرزمین داشته باشد. به عبارت دیگر، تركیه با حمایت از كردهای عراق در صدد آن بود كه آن ها را به نیروهایی متمایل به تركیه تبدیل كند و همچنین حل مسأله كردهای كشور خود را تسریع كند. علاوه بر این، اگر صدام حسین، رئیس جمهور عراق بار دیگر در صدد سركوب كردهای كشورش برمی آمد، تركیه ناچار بود یك بار دیگر با انبوه توده های بی خانمان و آواره كرد مواجه شود و سرانجام اینكه؛ با مدنظر قرار دادن حمایت و پشتیبانی تركیه از كردهای عراقی، كشورهای غربی با دیده احترام و حمایت به تركیه می نگریستند، چیزی كه تركیه برای عضویت احتمالی اش در «اتحادیه اروپا» سخت بدان محتاج بود.

در آن زمان سلیمان دمیرل در تشریح موضع دولتش نسبت به نیروهای چكش تعادل چنین گفت: «این (O.P.C) نیرویی است كه می گوید من اینجا هستم تا نگذارم مردمی كه در گذشته در معرض انواع ظلم و ستم صدام حسین بوده اند، دوباره دچار مشكل شوند». او گفت: «ما نمی توانیم شاهد حلبچه دیگری باشیم».

دیگران، موضع تركیه در این مورد را به شیوه ای واقع بینانه تر، موقعیت «فاقد برنده» نامیدند، چرا كه تركیه با مجاز دانستن ادامه فعالیت نیروهای چكش تعادل، در حقیقت به تقویت مسأله دو فاكتور كردها كمك می كند و اگر تركیه مانع از تشكیل نیروهای چكش تعادل در خاك كشورش می شد، این نیرو در جای دیگر شكل می گرفت و در آن صورت تركیه نمی توانست به سیر حوادث پس از آن تأثیرگذار باشد. به بیان روشن تر، برخی چنین استدلال كردند كه: «به نظر می رسد تركیه در مقابل حمایت از نیروهای چندملیتی، سكوت شان را در مقابل مسأله كردهای كشور خود به دست آورده است».

به همین دلیل پارلمان تركیه در هر موعد تمدید حضور نیروهای (O.P.C) در خاك تركیه، ضمن تصویب آن، تأكید می كرد كه تمامیت ارضی عراق باید حفظ شود. مفهوم این جمله آن بود كه: تركیه مخالف ایجاد یك «دولت مستقل كرد» است. این مخالفت، در تمام نشست های دوره ای 3 جانبه بین ایران – تركیه و سوریه كه از نوامبر 1992 برگزار شد، به اتفاق آراء مورد تصویب قرار می گرفت. به همان دلایل، این 3 دولت با انتخابات ماه می 1992 كردهای عراق كه به ایجاد یك دولت كرد دوفاكتو در جولای 1992 و اعلام یك دولت فدرال در اكتبر همان سال منجر می شد، مخالفت كردند.

برخی در تركیه با حضور نیروهای چكش تعادل (O.P.C) با این پیش زمینه مخالفت می كردند كه ؛ این نیرو به مظهر تلاش كشورهای غربی برای تجدید حیات «پیمان بدفرجام Sevres» تبدیل شده است كه تركیه در پایان جنگ بزرگ (جنگ جهانی اول) تقسیم كرده بود و ایجاد یك ملت كرد، در دستور كار این تقسیم وجود داشت.

منصفانه تر آن كه، بسیاری از ترك ها معتقدند، تركیه به دلیل همه خسارت های مالی كه از زمان حمله صدام به كویت متحمل شده است، استحقاق نوعی جبران خسارت و پاداش را دارد. در تابستان 1993، دمیرل، میزان خسارت های مستقیم و غیرمستقیم ناشی از تحریم عراق را در حدود 5 میلیارد دلار تخمین زده بود.

كردهای عراق نیز به نوبه خود به تركیه احساس وابستگی كردند. «هوشیار زباری» از اعضای مسؤول دفتر سیاسی در امور سیاست خارجی حزب دموكرات كردستان (بارزانی)، چنین توضیح می دهد: «تركیه، رگ حیات ما برای ارتباط با غرب و تمام دنیا در مبارزه علیه صدام حسین است. ما می توانیم برای دریافت چتر امنیت هوایی و كمك های جهانی به همكاری با تركیه مطمئن باشیم. اگر عملیات (چكش تعادل) متوقف شود، نیروهای صدام بار دیگر این منطقه را تسخیر خواهند كرد و ما همه چیز را از دست خواهیم داد».

زمانی كه جلال طالبانی، رهبر اتحادیه میهنی كردستان عراق (P.U.K) در 1991 از تركیه دیدار كرد، چنین نتیجه گرفت: «تركیه را باید یك كشور دوست برای كردها به حساب آورد». تا زمان دیدار وی با رئیس جمهور تركیه، در ژوئن 1992 نخست وزیر تركیه از وی با عنوان «برادر عزیزم طالبانی» نام می برد. در همان حال طالبانی تأكید كه؛ مردم شمال عراق، هیچ گاه كمك دولت و مردم تركیه را در روزهای سخت گذشته فراموش نخواهند كرد. طالبانی حتی پا فراتر گذاشت و گفت: «كردهای عراق ممكن است خواهان ضمیمه شدن به تركیه شوند».

كردهای عراق، برای پیش بردن اتحاد «دوفاكتو» شان با تركیه و دریافت تهدیدهای احتمالی از سوی چریك های P.K.K كه می توانست موجودیت دولت «دوفاكتو» شان را به خطر اندازد، در 4 اكتبر 1992، حملات وسیعی را علیه پایگاه های پ.ك.ك. در شمال عراق آغاز كردند. 12 روز بعد، ارتش تركیه نیز وارد كارزار شد. تقریباً تا پایان اكتبر، نیروهای P.K.K ناچار شدند به یك پایگاه در منطقه تحت تسلط طالبانی عقب نشینی كنند و عده ای از آن ها نیز ظاهراً وارد ایران شدند و یا در جنوب شرقی تركیه مستقر شدند. گزارش های اولیه حاكی از آن بود كه تلفات P.K.K به هزاران نفر رسیده است، ولی بعدها روشن شد كه این رقم بیشتر از 300 نفر نبوده است. با توجه به جنگ پردامنه ای كه چریك های P.K.K بعد از 1993 در جنوب شرقی تركیه به راه انداختند، آشكار شد كه فرضیه «رو به نابودی بودن» چریك ها (چقدر اغراق آمیز بوده است. در واقع بسیاری از مفسران ترك، طالبانی را متهم كردند كه تعمداً، پایگاه جدیدی در اختیار P.K.K قرار داده و «كمپ زلا» (Zela camp) را به مأمنی برای چریك های P.K.K تبدیل كرده است، در حالی كه تصور می رفت این كمپ، صرفاً بازداشت گاهی برای نیروهای طالبانی باشد.

در ماه می 1994 و دوباره در دسامبر همان سال، جنگ های داخلی شدیدی بین نیروهای اتحادیه میهنی (P.U.K) و حزب دموكرات (K.D.P) درگرفت. دو طرف برای تعین قدرت برتر (تعیین كننده) در دولت نوبنیاد كرد با یكدیگر می جنگیدند. مناقشه آن ها به واسطه انزوای سیاسی – دیپلماتیك و بی تفاوتی ج هانی نسبت به آن ها، تشدید می شد؛ اگر چه آن ها با موضع فعالی از سوی اكثر دولت های جهان منجمله ایالات متحده و كشورهای همسایه مواجه نبودند. تحریم اقتصادی دوسویه علیه مناطق كردنشین (تحریم جهانی علیه كل عراق و تحریم مناطق كردنشین از سوی بغداد) بیش از پیش موقعیت را وخیم می كرد.

واكنش ایران، سوریه و تركیه نسبت به جنگ داخلی كردهای عراق، مبهم بود. به عبارات دیگر، همه آن ها، وضعیت موجود را تقبیح كردند و خواهان حل سریع مشكل فیمابین شدند. از طرف دیگر، طالبانی ایران و تركیه را متهم كرد كه به چریك های بارزانی كمك های محرمانه می دهند.

با این وجود، اتحاد دوفاكتوی بین تركیه و دولت در حال فروپاشی كردهای عراق ادامه یافت. چنان كه در ژانویه 1994، تركیه مبلغ 5/13 میلیون دلار به كردهای عراق كمك كرد و در پایان 1994، با تمدید حضور نیروهای چكش تعادل برای 6 ماه دیگر موافقت نمود.

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید