مقاله در مورد آبگرمكن خورشیدی در word

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 مقاله در مورد آبگرمكن خورشیدی در word دارای 28 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد مقاله در مورد آبگرمكن خورشیدی در word  کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ريختگي احتمالي در متون زير ،دليل ان کپي کردن اين مطالب از داخل فایل ورد مي باشد و در فايل اصلي مقاله در مورد آبگرمكن خورشیدی در word،به هيچ وجه بهم ريختگي وجود ندارد


بخشی از متن مقاله در مورد آبگرمكن خورشیدی در word :

مقدمه:
سیستم های حرارتی خورشیدی نقش مهمی در انرژی خورشیدی دارد، استفاده از دستگاه های خورشیدی سابقه طولانی دارد، گفته شده است ارشمیدس تقریباً در سال 214 قبل از میلاد از آینه مقعر برای داغ كردن آب استفاده كرده است. سیستم های حرارتی امروزی نیز كم هزینه ترین كاربرد انرژی خورشیدی را دارد.
حرارت خورشید استفاده از حرارت انرژی خورشید را توجیح می كند. بنابراین تعداد متفاوتی از دستگاه های فنی وجود دارد كه اضافه بر گرم كردن فضا، داغ كردن آب یا فرآیندهای صنعتی سیستم های انرژی خورشیدی را می توان برای سرمایش یا تولید برق با كارخانه های تولید برق خورشیدی مورد استفاده قرار داد. قسمت های عملیاتی اصلی عبارتند از:
•    گرم كردن استخر شنای خورشیدی
•    آبگرمكن های خانگی خورشیدی
•    حرارت كم خورشید برای گرم كردن فضای داخل ساختمان ها
•    پردازش حرارتی خورشیدی
•    تولید برق خورشیدی

چون این حیطه های عملیاتی خیلی دور از دسترس هستند، این بخش فقط جنبه های مهم آبگرمكن های خانگی خورشیدی و استخرهای خورشیدی را با سیستم های دارای صفحات خورشیدی بسته و باز مورد بحث قرار می دهیم. بخش های زیر به كاربرد بعضی كمیت های ترمودینامیك در توضیح اصول نیاز دارد. جدول 1-3 مهمترین پارامترها، علائم آنها و واحدهایشان را نشان می دهد.

جدول 1-3: كمیت های ترمودینامیك را برای محاسبات حرارتی نشان می دهد.
نام    نشانه    واحد
حرارت، انرژی
جریان حرارت
درجه حرارت
درجه حرارت ترمودینامیك
ظرفیت حرارتی خاص
رسانایی حرارتی
ضریب همبستگی انتقال حرارت
ضریب همبستگی انتقال حرارت
ضریب همبستگی سطحی انتقال حرارت        
انرژی به شكل حرارت Q با جریان گرماQo مرتبط می باشد.

1-3                    
هر تغییر درجه حرارت   نیز باعث تغییر حرارت   می شود تغییر در حرارت را می توان با ظرفیت خاص c و جرم m ماده تحت تأثیر قرار گرفته محاسبه كرد.
2-3                         
ممكن است بعضی ابهامات رخ دهد كه به استفاده از معیارهای متفاوت دما مرتبط باشد، مقیاس فارنهایت معمولاً برای كار عملی استفاده نمی شود. ولی همزیستی درجه حرارت   در مقیاس سلسیوس و درجه حرارت مطلقT به كلوین مسئله سازی می باشد. تبدیل سلسیوس به كلوین از فرمول زیر استفاده می شود.

3-3                
فرمول تبدیل فارنهایت به سلسیوس و كلوین را می توان در ضمیمه دید. مقدار عددی تفاوت درجه حرارت   به درجه سلسیوس   مانند تفاوت دما  در كلوین (k) می باشد. برای تعادل صحیح واحدها تفاوت دما در فرمول بالا برای تغییر حرارت باید به كلوین باشد. همین مورد به معادلاتی مربوط می شود كه در بخش بعد ارائه خواهند شد. ولی چون مقیاس سلسیوس نسبت به كلوین رایج تر است، مقیاس سلسیوس برای اكثر تفاوت های درجه حرارتی ومعادلات این بخش مورد استفاده قرار داده می شود. جریان حرارتQo كه باعث تغییر حرارت با ظرفیت حرارتی ثابتc می شود به صورت زیر است:
4-3                
برای ظرفیت حرارت مواد متفاوت به جدول 2-3 مراجعه شود.
شكل 1-3 ساخت لایه های n با حیطه سطحی را نشان می دهد. از یك طرف درجه حرارت   و از طرف دیگر    وجود دارد. گردیان دما، جریان دما از طریق لایه ها با فرمول زیر را به دست می آورد.

5-3                    
این جریان دما Qoباعث می شود دما در سمت دارای درجه حرارت كمتر افزایش یابد و در سمت دیگر كاهش داشته باشد تا اینكه هر دو طرف از همان دما برخوردار شوند. اگر میزان دما یك طرف بیشتر از طرف دیگر باشد تغییردرجه حرارت در سمتی كه از دمای بالاتری برخوردار است را می توان نادیده گرفت. برای مثال میزان دمای محیط اطراف یك ساختمان خیلی بالاتر از داخل ساختمان است. جریان گرما از طریق دیوارهای ساختمان درجه حرارت هوای خارج را تغییر نمی دهد و این مصداق دارد خواه درجه حرارت محیط نسبت به درجه حرارت ساختمان كمتر باشد یا بیشتر باشد.
جدول 2-3: ظرفیت گرمایی (c) برای بعضی مواد در   را نشان می دهد.
نام
شكل 1-3 انتقال حرارت از طریق لایه هایn با همان حیطه سطحی A
شكل

ضریب همبستگی انتقال حرارت به صورت فرمول زیر است:
6-3                
كه می توان با ضریب همبستگی سطح انتقال حرارت a2,a1 هر دو طرف، رسانایی حرارتی   و ضخامت لایه SI، تمام لایه های n محاسبه كرد. جدول 3-3 رسانایی حرارتی   مواد متعدد را نشان می دهد.
سیستم های حرارتی خورشیدی برای آبگرمكن

گرمكن خورشیدی استخر شنا
این بخش ابتدا گرمكن استخر شنا را مورد بحث قرار می دهد، به این دلیل نیست كه استخرهای شنای آب گرم مزایای اكولوژیكی ندارد- آنها همیشه نیاز زیادی در ارتباط با آب پاكیزه و انرژی دارد. ولی تقاضا برای دمای پایین برای گرم كردن استخر باعث می‌شود كه از سیستم های انرژی خورشیدی ساده و اقتصادی استفاده شود كه در این بخش كاربرد گسترده ای دارد.
جدول 3-3: رسانایی گرمایی مواد متفاوت را نشان می دهد.
ماده    رسانایی حرارتی   به (w/mk)
ماده    رسانایی حرارتی   به  (w/mk)

استخرهای شنا در مناطق آب و هوای معتدل معمولاً به سیستم های حرارتی نیاز دارند، در غیر این صورت آانها فقط به مدت چند هفته در سال كاربرد خواهند داشت. برای مثال حدود 500 هزار استخر شنا در آلمان ساخته شده است. چون درجه حرارت متوسط هوا حتی در تاستان زیر 20 درجه سانتی گراد است. پتانسیل عظیمی برای آبگرمكن خورشیدی استخر وجود دارد در موارد زیادی سیستم های گرمایش خورشیدی استخر شنا قبلاً با سیستم های گرمایشی معمولی رقابت داشته است.
نیاز گرمایی برای استخرهای شنای سرباز تا حد زیادی به پرتوهای خورشید متكی می‌باشد. در زمستان وقتی كه نور خورشید كم است استخرهای شنای سرباز معمولاً قابل استفاده نمی باشند، در خلال فصل تابستان و دوره های انتقالی حرارت خورشید گزینه خوبی می باشد. امروزه مقادیر خیلی زیادی از سوخت های فسیلی برای گرم كردن استخر سرباز تلف می شود. گرچه گرمایش خورشیدی استخر همان گونه كه در شكل 2-3 نشان داده شده است را می توان برای اكثر سیستم های حرارت دهی بر پایه سوخت فسیلی جایگزین كرد.

دمای آب در مناطق آب و هوای اروپای مركزی در خلال فصل تابستان بین 16 سانتی گراد و 19 درجه سانتی گراد می باشد. افزایش دما تا چند درجه به طور نرمال ممكن است قابل تحمل باشد. برای اینگونه نیاز درجه حرارتی پایین از جذب كننده های حرارتی ساده می توان استفاده كرد. این جذب كننده ها پرتوهای خورشیدی را به حرارت لازم برای استخر شنا تبدیل می سازد. پمپ آب استخر را از طریق جذب كننده حررات هدایت می كند. جذب كننده حرارت آب را داغ می كند و به استخر برمی‌گرداند. تانكر ذخیره آب داغ مانند نمونه ای كه در آبگرمكن های خورشیدی خانگی مورد استفاده قرار داده می شود لازم نیست. خود استخر به عنوان منبع ذخیره حرارت می باشد.

اگر در تابستان از رنگ تیره روی قسمتی كه در معرض پرتو خورشید قرار می گیرد استفاده شود آب داخل آن قسمت تقریباً در مدت كوتاهی داغ می شود. جذب كننده حرارتی استخر شنا خیلی چیز پیچیده ای نیست. آن را می توان از لوله های سیاه ساخت كه به طور دائمی روی سطح بزرگی از سقف نصب می شود.

ماده جذب كننده حرارتی معمولاً پلاستیك است ولی این ماده باید در مقابل تخریب شدن كه توسط نور ماوراء بنفش خورشید و آب كلردار استخر ایجاد می شود مقاوم باشد. بعضی مواد مناسب شامل پلی اتیلن (PE)، پلی پروپلین (PP) و مونومر اتیلن پروپلین دین (EPDM) می باشند. EPDM طول عمر بیشتر دارد اما هزینه اش گرانتر می‌باشد، PVC نباید به خاطر دلایل اكولوژیكی مورد استفاده قرار داده شود، چون می‌تواند دكوگسین های بسیار سمی از خود منتشر سازد اگر كه سوزانده شوند.
پمپ سیستم فقط باید راه اندازی شود اگر جذب كننده بتواند افزایش درجه حرارت آب استخر را فراهم سازد. اگر پمپ تحت شرایط هوای ابری شدید یا در خلال شب راه اندازی شود.

آب استخر در جذب كننده سرد می شود كه اكنون به عنوان یك رادیاتور عمل می كند. یك كنترل كننده ساده دو مرحله ای پسماند مغناطیسی می توان از این فرایند جلوگیری نماید. اگر سنسورها تفاوت درجه حرارت بین استخر و جذب كننده بالاتر از سطح آستانه ای خاص تشخیص دهند، پمپ روشن می شود.
یك سیستم گرمایش كمكی معمولی را می توان همراه با دستگاه تلفیق ساخت تا مطمئن شویم كه درجه حرارت دلخواه استخر همیشه به دست می آید. اگر استخر فقط از انرژی خورشیدی استفاده می كند، درجه حرارت آب با آب و هوا تغییر خواهد داشت. در خلال دوره های آب و هوایی بد، دمای آب كمی پایینتر است، ولی غالباً قابل قبول است چون استخر تحت این شرایط خیلی مورد استفاده قرار داده نمی شود.

نیاز حرارتی خاص استخرهای شنای سرباز در شرایط آب و هوایی معتدل بین 150 كیلووات در ساعت و 450 كیلووات در ساعت برای هر متر مربع از سطح استخر می‌باشد. یك سیستم گرمایش خورشیدی كه درست طراحی شده می تواند درجه حرارت پایهه23 سانتی گراد را برقرار سازد. بنابراین سیستم گرمایش فسیلی لازم نمی‌باشد. برای استخر با مساحت m2 200 متر مربع، سیستم گرمایش خورشیدی می‌تواند از مصرف 75000 لیتر نفت تولید 000/150 كیلوگرم CO2 (با بویلر دارای كارآیی 80% درصد) در هر فصل جلوگیری نماید. پوشیدن استخر در خلال شب می‌تواند اتلاف حرارت را كاهش دهد و انرژی اضافی را ذخیره سازد.

به عنوان یك قاعده سرانگشتی، اندازه سطح جذب كننده خورشیدی باید 80-50 درصد سطح استخر باشد. ولی این به طور قابل توجه به شرایط آب و هوا بستگی دار. تجارب به دست آمده از دستگاه های قبلاً نصب شده یا شبیه سازی های كامپیوتری می تواند معیارهای دقیق تری را برای طراح سیستم فراهم آورند. هزینه های جذب كننده به صورتm2/100 در متر مربع می باشد. معمولاً هزینه های سیستم گرمایش خورشیدی كمتر از سیستم های استفاده كننده از سوخت فسیلی می باشد. فقط اگر استخر شنا سرباز در تمام طول سال فعال باشد یا اگر دمای استخر باید نسبتاً بالا باشد یك سیستم گرمایش فسیلی هزینه ها را در مقایسه با تنها راه حل انرژی خورشیدی كاهش می دهد.

برق برای روشن كردن پمپ سیستم گرمایشی خورشیدی استخر شنا لازم است (به بخش6، قسمت هزینه های سیستم گرمایش خورشیدی در ارتباط با آبگرمكن های خانگی خورشیدی، صفحه 240 مراجعه شود).
ولی سیستم دارای سلول های خورشیدی كوچك می تواند این برق را تولید نماید. سپس كنترل درجه حرارت را می توان در بعضی موارد حذف كرد چون ژنراتور تولید برق با سلول های خورشیدی فقط وقتی پمپ را روشن می سازد كه خورشید در حال تابیدن باشد. بخش 4 سیستم استفاده كننده از سلول های خورشیدی را با جزئیات توضیح می دهد.

سیستم های آبگرمكن های خورشیدی خانگی
گرم كردن آب خانگی نسبت به گرم ساختن آب استخر از درجه حررات بالاتری برخوردار است. جذب كننده های ساده استفاده شده برای گرمایش استخر شنا كه در اكثر مكان ها وجود دارند برای سیستم های آبگرمكن خورشسیدی خانگی مناسب نیستند، چون جذب كننده به خاطر convection، باران و برف حرارت را از دست می‌دهند، همینطور پرتودهی خورشید می تواند بسیار نامطلوب باشد. سیستم آبگرمكن خانگی به طور خاص از كلكتورهایی استفاده می كند كه دارای اتلاف خیلی پایین تر در درجه حرارت های بالاتر آب می باشند. آنها یا به صورت مسحط، سطح مسطح تو خالی یا كلكتورهای لوله ای تو خالی می باشند و با سیستم های ذخیره سازی كلكتور تلفیق می شوند.

كلكتورهای آبگرمكن خورشیدی خانگی كه بخش كلكتورهای خورشیدی در صفحه 57 نشان داده شده است.
سیستم كامل برای آبگرمكن خانگی فقط از یك كلكتور بسته برای حرارت دادن آب استفاده نمی كند. دستگاه های دیگر مانند تانكر ذخیره سازی آب، پمپ و دستگاه كنترل هوشمند نیاز می باشد تا جریان آب داغ لازم تضمین شود كه ما از سیستم های معمولی انتظار داریم.

یك سیستم بسیار ساده آبگرمكن خورشیدی را می توان از تانكر پر از آب سیاه رنگ كه در معرض تابش نور خورشید قرار می گیرد ساخت. اگر تانكر بالاتر از شیر آب نصب شده باشد آبگرم را بدون استفاده از هیچ دستگاه دیگری می توان مورد استفاده قرار داد. یك مثال در این رابطه دستگاه دوش خورشیدی است كه به صورت یك دستگاه یكپارچه فروخته می شود. در اصل آن یك كیسه سیاه رنگ آویزان شده به شاخه بلند درخت می باشد. اگر این كیسه به مدت چند ساعت در معرض تابش خورشید قرار گیرد، می توان با آبگرمكن خورشیدی یك دوش گرفت.
ولی این سیستم نیز معمول روزانه را نمی تواند فراهم آورد. بعد از اینكه كیسه خالی شد دوباره باید با دست آن را از آب پر كرد. برای برطرف كردن این عیب كیسه و شیر آب را می توان با فشار به هم متصل ساخت و سپس یك شیلنگ را می توان به آن متصل ساخت تا آب آن به طور خودكار تأمین شود، بهینه سازی كردن بیشتر كلكتور خورشیدی با كارآیی بالا در تمام طول سال می تواند جایگزین كیسه شود. ولی محتوای كلكتور فقط برای یك دوش گرفتن خیلی كوتاه كافی می باشد و درجه حرارت آب خیلی بالا خواهد بود. بنابارین تانكر ذخیره سازی لازم می شود. دو سیستم برای متصل كردن تانكرهای ذخیره آب داغ به سیستم های گرمایش خورشیدی در بخش های بعدی توضیح داده می شود.

سیستم های ترموسیفون (سیفون حرارتی)
سیستم های ترموسیفون نشان داده شده در شكل 3-3 از نیروی گرانش استفاده می كند. آب سرد دارای با چگالی خاص بالاتر نسبت به آب گرم می باشد. بنابراین آن سنگین تر است و در كف مخزن قرار می گیرد. كلكتور همیشه زیر تانكر ذخیره آب قرار داده می‌شود. آب سرد از كف تانكر ذخیره سازی به كلكتور خورشیدی از طریق لوله پایین روند آب هدایت می شود.
وقتی كلكتور آب را داغ كرد، آن دوباره بالا می آید و از طریق یك لوله بالا رونده در انتهای بالایی كلكتور برگردانده می شود. چرخه آب تانكر لوله های آب و كلكتور آب را حرارت می دهند تا اینكه تعادل درجه حرارتی به دست آید. اكنون مصرف كننده می‌تواند آب داغ را از بالای تانكر مورد استفاده قرار دهد. آب مصرف شده با جریان آب تازه از آب سرد از طریق قسمت ورودی در كف تانكر جایگزین می شود.

شكل 3-3 سیستم ترموسیفون را نشان می دهد.
آب سرد به چرخه آب متصل می شود و در كلكتور دو به همان روش كه قبلاً توضیح داده شده گرم می شود. به خاطر تفاوت های درجه حرارتی آب در پرتوهای خورشیدی بالات آب گرم نسبت به پرتوهای كمتر سریع تر بالا می رود و معیارهای جریان افزایش می یابد. بنابراین جریان آب خودش را تقریباً به طور كامل با تابش پرتو خورشیدی وجود تطبیق می دهد. خیلی مهم است كه تانكر ذخیره سازی در سیستم ترموسیفون خوب بالای كلكتور قرار داده شود در غیر این صورت چرخه آب می تواند در شب به سمت پایین حركت كند و آب از تانكر ذخیره بالای كلكتور را سرد نماید. در مناطقی كه تابش خورشید زیاد است، تانكرهای ذخیره سازی با طراحی سقفی معمولاً روی سقف قرار داده می شوند. همینطور كلكتور روی سقف یا روی دیوار طرف تابیش خورشید قرار داده می شود.

در ارتباط با سقف های شیروانی، تانكر ذخیره آب باید تا حد ممكن بالا و زیر سقف قرار داده شود اگر كه كلكتور نیز روی سقف نصب می شود. گاهی اوقات وزن سنگین تانكر پر از آب باعث مشكلات ساختاری می شود، بنابراین تلفیق سازی با سیستم گرمایش معمول كه معمولاً در زیر زمین قرار داده می شود مشكل تر می شود.
سیستمی كه در آن آب به طور مستقیم از طریق كلكتور جریان پیدا می كند یك جرینان نامیده می شود. اینگونه سیستم فقط برای مناطق عاری از یخ زدگی مناسب می باشد، در غیر این صورت آب ممكن است در كلكتور لوله ها یخ بزند و كل سیستم را خراب نماید. در مناطق با احتمال یخ زدگی سیستم دو جریانی معمولاً مورد استفاده قرار داده می شود. كه در آن آب داخل تانكر ذخیره حفظ می شود. كمیت ثانویه ای از آب با مایع ضد یخ تركیب می شود تا به عنوان مایع كاربردی در سیكل خورشیدی مورد استفاده قرار داده شود. مبدل حرارت را از چرخه خورشیدی به تانكر ذخیره سازی منتقل می‌سازد، بنابراین آب قابل استفاده را از تركیب ضد یخ جدا می سازد. گلیكول ها غالباً به عنوان مایع های ضد یخ مورد استفاده قرار داده می شوند. ولی مایع های ضد یخ باید غیرسمی باشند چون آنها می توانند جریان آب داغ را وقتی كه سیستم خراب می شود آلوده سازند. بنابراین گلیكول اتیلن كه برای خیلی كاربردهای فنی مورد استفاده قرار داده می شود برای سیستم های انرژی خورشیدی مورد استفاده قرار داده نمی شود. برای جلوگیری از خسارت ناشی از فرسایش خاك، ماده ضد یخ نیز باید مطابق خصوصیات موادی باشد كه در ساخت سیستم استفاده شده اند.

همینطور سیستم های ترموسیفون از معایب مهمی برخوردار هستند. خود سیستم خنثی است و نمی تواند نسبت به تغییرات سریع در تابیش خورشیدی واكنش داشته باشند. سیستم های ترموسیفون، معمولاً برای سیستم های بزرگ با مساحت سطح كلكتوری بیش از m210 متر مربع مناسب هستند. اضافه بر این تانكر ذخیره سازی باید همیشه بالاتر از كلكتور نصب شود كه همیشه به آسانی نمی توان این كار را انجام داد. كارآیی كلكتور می تواند به علت درجه حرارت های بالا در چرخه خورشیدی كاهش داشته باشد. ولی سیستم های ترموسیفون سیستم های گرمایش بسیار اقتصادی خانگی هستند. اصول بسیار ساده است و نه پمپ و نه به سیستم كنترل نیاز دارند. بنابراین سیستم به خاطر نارسایی در این دستگاه ها دچار مشكل نمی شود، در نهایت انرژی برای راه اندازی پمپ و سیستم كنترل ذخیره می شود.

سیستم های دارای جریان تحت فشار
برعكس سیستم های ترموسیفون، سیستم های جریان تحت فشار از یك پمپ برقی برخوردار هستند تا آب را در سیكل خورشیدی حركت دهند. كلكتور و تانكر ذخیره سازی را می توان به طور جداگانه نصب كرد و تفاوت ارتفاع بین تانكر و كلكتور دیگر نیاز نمی باشد. ولی طول لوله ها باید تا حد ممكن كوتاه در نظر گرفته شود چون تمام لوله های آب گرم می توانند باعث اتلاف حرارتی شوند. شكل 4-3 سیستم دارای جریان تحت فشار را نشان می دهد.
دو سنسور درجه حرارتی دماها در كلكتور خورشیدی و تانكر ذخیره آب را كنترل می‌كنند. اگر درجه حرارت كلكتور بالاتر از درجه حرارت تانكر تا میزان از آستانه خاص باشد كنترل پمپ را روشن می سازد. پمپ مایع انتقال حرارت سیكل خورشیدی را جابجا می سازد. تفاوت درجه حرارت روشن سازی به طور نرمال بین 50 و10 درجه سانتی گراد است. اگر تفاوت درجه حرارت به زیر آستانه ثانویه كاهش داشته باشد، كنترل دوباره پمپم را خاموش می نماید.

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

تحقیق در مورد چرخه آب چیست در word

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 تحقیق در مورد چرخه آب چیست در word دارای 33 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد تحقیق در مورد چرخه آب چیست در word  کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ريختگي احتمالي در متون زير ،دليل ان کپي کردن اين مطالب از داخل فایل ورد مي باشد و در فايل اصلي تحقیق در مورد چرخه آب چیست در word،به هيچ وجه بهم ريختگي وجود ندارد


بخشی از متن تحقیق در مورد چرخه آب چیست در word :

چرخه آب چیست

چرخه آب، كه با نام چرخه‌ی هیدرولوژی نیز شناخته می‌شود، وجود و حركت آب را در رو و زیر زمین و بالای سطح زمین نشان می‌دهد. آب در زمین همیشه در حال حركت است و همیشه در حال تغییر شكل می‌باشد، از مایع به بخار،‌به یخ و دوباره بازگشت به حالت اول. چرخه آب میلیاردها سال است كه در حال كار است و زندگی همه چیز روی زمین به آب بستگی دارد؛ زمین بدون آب غیر قابل سكونت خواهد شد.

توده‌های هوا، ابرها را در اطراف زمین به حركت درمی‌آورند. قطعات ابر با یكدیگر برخورد كرده، رشد می‌كنند و به شكل بارش به سمت پایین می‌آیند. قسمتی از این بارش به شكل برف بر روی توده‌های برفی و یخچال‌ها تجمع می‌یابند. برف در نقاط گرم‌تر ذوب شده و به شكل نهر جاری می‌شود و تبدیل به برفاب می‌شوند. بارش‌ها بر روی سطح اقیانوس‌ها ریخته می‌شوند و قسمت دیگری از آن نیز بر روی زمین می‌بارند كه در اثر جاذبه روی سطح زمین جاری شده و تبدیل به رواناب سطحی می‌شوند.

بعضی از رواناب‌های سطحی وارد رودخانه‌ها شده و در نهایت به سمت اقیانوس‌ها حركت می‌كنند؛ برخی دیگر نیز به صورت آب شیرین در دریاچه‌ها و رودخانه‌ها تجمع پیدا می‌كنند. تمام رواناب‌های بر روی سطح زمین جاری نمی‌شوند و قسمت زیادی از آنها به زیر زمین فرو می‌روند (نفوذ). بخشی از این آب نفوذ یافته، به اعماق پایین‌تر رفته و آبخوان‌ها را تغذیه می‌كنند (سنگ‌های زیرسطحی اشباع از آب) و حجم زیادی از آب شیرین را برای مدت‌های مدید نگهداری می‌كنند.

بخشی از آب زیرزمینی نیز نزدیك به سطح زمین باقی می‌ماند و مجدداً به شكل تراوش به بدنه‌های آبی (و اقیانوس‌ها) باز می‌گردند و مانند تخلیه آب زیرزمینی عمل می‌كنند. برخی دیگر نیز به صورت چشمه‌های آب شیرین از زیر زمین بیرون می‌آیند. در طول زمان، این حجم آب در حال حركت است و هر از چند گاهی بخشی از آن به اقیانوس‌ها ختم می‌یابند كه همان نقطه شروع است، و باز مجدداً این مسیر طی می‌شود.

اجزای چرخه آب
دفتر بررسی‌های زمین‌شناسی آمریكا 16 جزء برای چرخه آب یافته است:
• ذخیره آب در اقیانوس‌ها
• تبخیر
• تصعید
• تبخیر و تعرق
• آب در اتمسفر
• میعان
• بارش
• ذخیره آب در برف و یخ
• رواناب ناشی از برف به داخل نهرها
• رواناب سطحی
• جریان رودخانه‌
• ذخیره آب شیرین
• نفوذ
• ذخیره آب زیرزمینی
• جریان آب زیرزمینی
• چشمه‌ها
توزیع آب در دنیا
پیدا كنید چه مقدار آب روی (و زیر) زمین وجود دارد و در كجا هستند..

آب در اقیانوس‌ها
اقیانوس‌ها انبارهای آب هستند.

در اقیانوس‌ها حجم زیادی از آب ”ذخیره شده“ برای مدت بسیار طولانی در چرخه آب در حال چرخش بوده‌است. تخمین زده می‌شود كه از كل حجم آب دردنیا به میزان 1،386،000،000 كیلومتر مكعب، حجمی برابر با 1،338،000،000 كیلومتر مكعب در اقیانوس‌ها ذخیره شده‌اند، یعنی حدود 5/96 درصد از كل حجم آب در دنیا در اقیانوس‌ها می‌باشد. همچنین تخمین زده می‌شود كه حدود 90 درصد از كل تبخیر آب موجود در چرخه آب در جهان منشأیی به نام اقیانوس‌ها دارند. برای اینكه حجم‌های گفته شده را بتوانید تجسم كنید باید گفت كه حجم اتاق خواب شما حدوداً فقط 36 مترمكعب (000000036/0 كیلومتر مكعب) می‌باشد.

در طی دوره‌های سردتر آب و هوایی در كره زمین، توده‌‌های یخی و یخچال‌های طبیعی افزایش می‌یابند، بنابراین بخش بزرگ‌تری از آب موجود در چرخه آب تبدیل به یخ شده و بخش مایع آن (كه همان آب می‌باشد) كاهش می‌یابد. برعكس این اتفاق در سالها و دوره‌های گرم‌تر حادث می‌شود. در طی آخرین دوره یخی حدود یك سوم كره زمین پوشیده از یخ شد و در نتیجه اقیانوس‌ها 122 متر پائین ‌تر از سطح فعلی بودند. حدود 3 میلیون سال قبل، وقتی كه كره زمین گرم‌تر شد، اقیانوس‌ها 50 متر بالاتر آمدند.

اقیانوس‌ها در حال حركتند
جریان‌هایی در اقیانوس‌ها وجود دارد كه این حجم عظیم از آب را دور كره‌ی زمین به حركت وامی‌دارد. این حركت تأثیر بزرگی بر روی چرخه‌ی آب و روی آب و هوا دارد. گلف استریم كه جریان معروف آب گرم در اقیانوس آتلانتیك است، از خلیج مكزیكو تمام عرض اقیانوس را طی كرده تا به بریتانیای كبیر برسد. با سرعت 97 كیلومتر در روز، گلف استریم 100 برابر حجم تمام آب رودخانه‌های جهان را در بر دارد. به دلیل این‌كه این جریان، آب گرم است، در وضعیت آب و هوایی نقاط مختلفی از زمین به خصوص در غرب انگلستان، تأثیرات فراوانی دارد.

تبخیر: تبدیل آب از مایع به بخار
تبخیر و چگونگی وقوع آن

تبخیر پدیده‌ای است كه آب از مایع تبدیل به بخار می‌شود. تبخیر اولین راه بازگشت آب مایع به چرخه آب به شكل بخار آب در اتمسفر می‌باشد. مطالعات نشان داده است كه تبخیر از اقیانوس‌ها، دریاها، دریاچه‌ها و رودخانه‌ها نزدیك به 90 درصد رطوبت اتمسفرمان را تشكیل می‌دهند و 10 درصد باقی‌مانده از تعرق گیاهان می‌باشد.

گرما (انرژی) برای انجام تبخیر لازم است. برای شكسته شدن پیوند‌های بین مولكولی در آب نیاز به صرف انرژی است، بنابراین دلیل تبخیر آسان آب در دمای 100 درجه سلسیوس و تبخیر بسیار كم در دمای انجماد معلوم می‌شود. وقتی كه رطوبت نسبی هوا 100 درصد است كه به آن وضعیت اشباع می‌گویند، تبخیر دیگر متوقف می‌شود. فرآیند تبخیر گرما را از محیط اطراف كسب می‌كند و به همین دلیل است كه هنگام تبخیر از روی پوست،‌ شما احساس خنكی می‌كنید.

تبخیر و چرخه‌ی آب
تبخیر از اقیانوس‌ها، اولین راه رسیدن آب به اتمسفر می‌باشد. سطح عظیم اقیانوس‌ها (بیش از 70 درصد سطح كره‌ی زمین پوشیده از اقیانوس‌ها می‌باشد) امكان تبخیر در مقیاس‌های بسیار بزرگ را فراهم نموده است. در مقیاس جهانی، حجم آب تبخیر شده از روی زمین، تقریباً برابر حجم آب بارش بر روی زمین است،

اما مكان جغرافیایی آن متفاوت است. در اقیانوس‌ها بیشتر تبخیر و بر روی خشكی‌ها بیشتر بارندگی اتفاق می‌افتد. بیشتر آب تبخیر شده از سطح اقیانوس‌ها به شكل بارندگی به اقیانوس‌ها باز می‌گردد و تنها 10 درصد آب تبخیر شده به شكل بارش به سطح زمین انتقال می‌یابد. بعد از تبخیر، یك مولكول آب حدود 10 روز در هوا باقی می‌ماند.

تصعید: تبدیل برف و یخ به بخار آب بدون عمل ذوب شدن

در چرخه‌ی آب، تصعید عملی است كه در آن برف و یخ به بخار آب تبدیل می‌شوند، بدون این‌كه اول به صورت مایع ذوب شوند. تصعید راز ناپدید شدن برف نیز می‌باشد.

عمل تصعید را نمی‌توان به چشم دید و یا حداقل برای یخ نمی‌توان این ‌كار را انجام داد. راه مشاهده‌ی اثر تصعید را می‌توان در آویزان كردن یك لباس خیس در سرمای زیر صفر دید چون یخ روی لباس ناپدید می‌شود. اما بهترین راه دیدن تصعید، استفاده از یخ خشك (دی اكسید كربن منجمد) می‌باشد. این ماده‌ی جامد در دمای منهای 5/78 درجه‌ی سلسیوس تصعید شده و تبدیل به گاز می‌شود. دودی كه شما در این تصویر می‌بینید مخلوطی از هوای مرطوب سرد و گاز دی‌اكسید كربن سرد می‌باشد كه بر اثر تصعید یخ خشك بوجود آمده است.

در هوای دارای رطوبت نسبی كم و باد خشك، تصعید بهتر شكل می‌گیرد. همچنین این مسئله در ارتفاعات بالاتر، در جایی كه فشار هوا كمتر است اتفاق می‌افتد. انرژی، كه در خورشید می‌باشد، نیز برای این عمل لازم می‌باشد. اگر قرار باشد بهترین جایی كه بر روی زمین تصعید اتفاق می‌افتد انتخاب شود، می‌توان ضلع جنوبی كوه اورست را انتخاب كرد. درجه حرارت كم، بادهای قوی، نور خورشید متراكم، هوای با فشار بسیار كم، همگی محیط را برای تصعید آماده می‌سازند.

تبخیر و تعرق: فرآیند تخلیه‌ی بخار آب به اتمسفر از طریق تبخیر از سطح خاك و تعرق از سطح گیاهان می‌باشد.

اگرچه برخی از تعریف‌های تبخیر و تعرق شامل تبخیر از سطح بدنه‌های آبی مانند دریاها و یا حتی اقیانوس‌ها هستند، اما در این نوشته تبخیر و تعرق، حركت آب به اتمسفر از سطح زمین می‌باشد. تبخیر، همچنین از سطح لوله‌های موئین آب زیرزمینی، تعرق آب زیرزمینی از طریق ارسال آن از سطح آب زیرزمینی به برگ‌های گیاهان در اثر عمل فتوسنتز نیز می‌باشد.

تعرق و برگ‌های گیاهان

تعرق فرآیندی است كه گیاهان رطوبت را از ریشه‌ها گرفته و به برگ‌ها می‌رسانند تا از طریق منافذ كوچك روی برگ‌ها، آب به بخار تبدیل ‌شده و به اتمسفر ‌رود. تعرق در ذات هر برگ گیاه نهفته شده است. تخمین زده می‌شود كه حدود 10 درصد از كل رطوبت اتمسفر به دلیل تعرق گیاهان می‌باشد.

تعرق گیاهان پدیده‌ایی نامرئی است، چراكه شما نمی‌توانید تنفس گیاهان از طریق برگ‌هایشان را ببینید. در طی فصل رویش، یك برگ بیش از وزن خود آب را تبخیر می‌كند، به عنوان مثال یك درخت بزرگ بلوط حدود 151000 لیتر در سال آب را تبخیر می‌كند (هر شیشه شیر 1 لیتر است!).
عوامل اتمسفری می‌توانند بر روی تعرق تأثیر بگذارند

مقدار آبی كه توسط گیاهان تعرق پیدا می‌كند در زمان‌های مختلف و شرایط جغرافیایی مختلف، متفاوت می‌باشد. فاكتورهایی كه می‌توانند با آنها مقدار تعرق را تخمین زد، عبارتند از:
• درجه‌ی حرارت: تعرق با افزایش درجه‌ی حرارت، افزایش می‌یابد، به خصوص در زمان فصل رشد وقتی كه هوا گرم‌تر می‌شود و گیاهان در حال رشد هستند.

• رطوبت نسبی: وقتی كه رطوبت نسبی در هوای اطراف گیاهان افزایش می‌یابد، مقدار تعرق گیاهان كاهش می‌یابد. تبخیر آب در هوای خشك راحت‌تر صورت می‌گیرد تا در هوای مرطوب.
• باد و جابجایی هوا: باد و جابجایی بیشتر هوا، باعث افزایش تعرق بیشتر می‌شود.
• نوع گیاهان: میزان تعرق برای گیاهان مختلف، متفاوت می‌باشد. بعضی از گیاهانی كه در مناطق گرم رشد می‌كنند مانند كاكتوس‌ها، آب ارزشمند برای بقای خود را بیشتر حفظ می‌كنند و كمتر از گیاهان دیگر تعرق می‌كنند.

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

وضعیت شبكه آب و فاضلاب شهرستان محمودآباد در word

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 وضعیت شبكه آب و فاضلاب شهرستان محمودآباد در word دارای 67 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد وضعیت شبكه آب و فاضلاب شهرستان محمودآباد در word  کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ريختگي احتمالي در متون زير ،دليل ان کپي کردن اين مطالب از داخل فایل ورد مي باشد و در فايل اصلي وضعیت شبكه آب و فاضلاب شهرستان محمودآباد در word،به هيچ وجه بهم ريختگي وجود ندارد


بخشی از متن وضعیت شبكه آب و فاضلاب شهرستان محمودآباد در word :

از زمانی نه چندان دور هر سال با فرارسیدن فصل گرما، معضل كم آبی شهرهای كشور و نگرانی از پیامدهای اجتماعی آن، دغدغه ی خاطر متولیان و مسؤلان شهری كشور است. هر سال كه می گذرد بر تعداد شهرهای كم آب كشور افزوده می شود، گستره ی بی آبی و كم آبی از شهرهای كوچك عبور می كند و شهرهای بزرگ و حتی پایتخت كشور را فرا می گیرد. این در حالی است كه در دهه اخیر و در سال های پس از جنگ تحمیلی، به ویژه در دهه ی گذشته بخش قابل توجهی از سرمایه گذاری های ملی در بخش آب هزینه شده است و علاوه بر مهار آب ها و توسعه ی تأسیسات گوناگون آبی، با نهادینه ساختن بخش آب و فاضلاب شهری، زمینه ی توسعه ی پایدار در این بخش فراهم شده و دستاوردهایی فراتر از هدف های پیش بینی شده در دو برنامه ی اول و دوم توسعه به دست آمده است. اما به رغم این تلاش ها، باز هم دامنه ی معضل كم آبی در شهرهای كشور سال به سال فزونی می یابد.

نباید از یاد برد كه كم آبی، به عنوان تفاضل مثبت تقاضا و تولید، یك معلول است كه همچون سایر مجهولات، برای فایق آمدن بر آن باید در ابتدا علت را جست و جو كرد. چه در صورتی كه علت ها به درستی تببین و شفاف شود، دستیابی به راه حل ها چندان دشوار نخواهد بود. بروز معضل كم آبی در شهرهای كشور در دو بخش فقدان ساختار مدیریت هماهنگ شهری مناسب و محوریت مدیریت آب بر توسعه ی سازه یی و غفلت از مدیریت تقاضا (مصرف) قابل بررسی و تحلیل است.

شركت های آب و فاضلاب كه عهده دار تهیه و توزیع آب شهرهای كشور هستند، همچون سایر نهادهای شهری، واحدهای خدماتی محسوب می شوند كه عملكرد آنها در مجموعه ی خدمت دهی های شهری معنا می یابد. واقعیت این است كه هر چند خشكسالی سال های اخیر، رخداد تنش های آبی را در بخش های شهری و كشاورزی تشدید كرده است، اما موضوع خشكسالی و كم آبی در پهنه ی وسیعی از این سرزمین، نه مسئله ی دیروز و امروز كه پیشینه یی طولانی دارد و با تاریخ این سرزمین عجین است. مشاهده ی بناهای آبی باستانی در گوشه و كنار و تأثیر شگرف آب در آداب و رسوم و فرهنگ مردمان ما، گواه آن است كه آب و تأمین آن یكی از دغدغه های مهم فكری گذشتگان ما بوده است.

و هر چند كه پیشینیان توانستند با افزایش دانش فنی خود در مهار و استحصال آب ها (مدیریت تأمین)، مصرف این كالای حیاتی را با توانایی های خود و امكانات طبیعی بهینه به سامان درآورند (مدیریت تقاضا)، اما امروزیان به دلایل گوناگون و به رغم برخورداری از فناوری های نوین، به دلایلی از انجام این مهم درمانده‌اند كه دلایل نیازمند بررسی است.

مدیریت آب شهری به عنوان یكی از ارائه كنندگان خدمات زیربنایی، تنها زمانی قرین موفقیت خواهد بود كه برنامه ها و عملكرد آن در قالب مدیریت شهری و هماهنگ با فعالیت سایر نهادهای خدماتی به انجام رسد. فقدان برنامه ریزی و مدیریت شهری مناسب و كارآمد كه توسعه ی بی رویه ی شهرها، مهاجرت از روستاها و شهرهای كوچك به شهرهای بزرگ و ظهور كلان شهرها تنها نمونه هایی از آن است، همراه با انبوهی جمعیت و عدم تناسب امكانات موجود شهری برای پاسخگویی به نیازمندی های آن سبب شده است تا نهادها خدماتی، هر یك بدون توجه به هدف های مجموعه ی مدیریت واحدهای شهری، گاه در تقابل با یكدیگر عمل كنند.

پیامد عدم جامع نگری در برنامه های شهری و توسعه ی بی رویه و برنامه ریزی نشده ی شهرهای كشور، بدون در نظر داشتن شیوه ی تأمین و ارایه ی خدمات آن بوده است تا دشواری های زندگی شهری روز به روز ابعاد وسیع تری یابد. دشواری هایی همچون ترافیك، خدمت دهی‌های درمانی و آموزشی، آلودگی هوا و به تازگی كم آبی، همگی از فقدان برنامه و مدیریت شهری كارآمد حكایت دارد و درست به همین دلیل است كه در بخش آب شهری، به رغم دستاوردهای سترگ در توسعه ی تأسیسات و نهادینه ساختن خدمت دهی ها، معضل كم آبی همچنان رخ می نماید.

خشكسالی سال های اخیر كشور نشان داد كه موفقیت در مدیریت آب تنها با تكیه بر توسعه ی سازه یی ممكن نیست و علاوه بر مدیریت تأمین كه هدف آن پاسخگویی به تقاضای آب از طریق توسعه ی منابع و تأسیسات است، رویكردهای مدیریت تقاضا (مدیریت) نیز با هدف ایجاد توازن میان ظرفیت تأسیسات و منابع با میزان تقاضا مبنی بر بهره وری بهتر از تأسیسات و افزایش كارآمدی مصرف باید مورد توجه قرار گیرند. نباید تصور شود كه مدیریت تقاضا، تنها بر جنبه های تبلیغاتی و جلب توجه همگانی متمركز است.

مدیریت تقاضا نیز همچون سایر مدیریت ها، از زیر مجموعه های متعددی همچون فنی و مهندسی، اقتصادی و سرانجام فرهنگی بهره می برد كه تنها در بخش فنی و مهندسی آن، استفاده بهتر از آب در تأسیسات با تذكید بر بازچرخانی و كاهش هدرروی آن، كنترل فشار در شبكه ی توزیع و استفاده از لوازم و تجهیزات صرفه جویی آب، و فعالیت های فرهنگی تنهایی یكی از رویكردهای مدیریت تقاضا را تشكیل می‌دهد و بخش قابل توجهی از برنامه های آن به درون سازمان و ارتقای كارآمدی آن باز می گردد.

جان كلام آن كه موفقیت در مدیریت آب شهری تنها در قالب مجموعه ی سازگار مدیریت شهری و هماهنگ با سایر نهادهای خدماتی ممكن خواهد بود و در مجموعه ی وزارت نیرو نیز علاوه بر مدیریت تأمین، پی ریزی نهادهای مدیریت تقاضا با زیرساختی مطمئن و كارآمد و هدف هایی تعریف شده برای ایجاد توازن میان تولید و مصرف ضروری است و در مدیریت تقاضا روی سخن قبل از آن كه با جامعه و مردم باشد، متوجه سازمان و مسؤلان آن خواهد بود.
 

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

مقاله GTL فرآیند مایع سازی گاز طبیعی در word

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 مقاله GTL فرآیند مایع سازی گاز طبیعی در word دارای 109 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد مقاله GTL فرآیند مایع سازی گاز طبیعی در word  کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ريختگي احتمالي در متون زير ،دليل ان کپي کردن اين مطالب از داخل فایل ورد مي باشد و در فايل اصلي مقاله GTL فرآیند مایع سازی گاز طبیعی در word،به هيچ وجه بهم ريختگي وجود ندارد


بخشی از متن مقاله GTL فرآیند مایع سازی گاز طبیعی در word :

مقدمه
ایران با در اختیار داشتن 16 درصد ذخایرگازطبیعی ، رتبه دوم را درمیان کشورهای جهان به خود اختصاص داده است.با وجود این ،به خاطر عدم دسترسی به بازارهای جهان ،این ثروت عظیم مانند گنجی نهفته غیر قابل استفاده است .با توجه به غیر اقتصادی بودن احداث خطوط لوله در مسافتهای طولانی و مؤلفه های سیاسی حاکم در منطقه ،استفاده از این روش جهت انتقال و فروش گاز طبیعی مناسب نیست .همچنین روشهای فشرده سازی یا مایع سازی گاز به علت گران بودن فرآیند،محدودیت بازار مصرف ،ارزان بودن نسبی محصولات و هزینه بالای ساخت تجهیزات مربوط به آن ،توجیه چندان مناسبی ندارد.

فرآیند GTL با توجه به مصرف گاز طبیعی به عنوان خوراک اصلی، می تواند بازاری وسیع برای گاز طبیعی ایجاد نموده ،در آمد صادراتی مناسبی عاید کشور نماید.محصولات این فرآیند در قیمتهای نفت خام بیشتر از 15 دلار در شبکه ،اقتصادی هستند.
تبدیل گاز طبیعی به محصولات با ارزشتراز قبیل سوختهای مایع تکنولوژی است که تأثیر شدیدی به صنایع نفت و گازجهان ومحیط زیستن انسان درآینده ای نزدیک خواهد گذاشت که مهمترین اثرات آن عبارت اند از افزایش استفاده از منابع تمیز انرژی نظیر گاز طبیعی ،بهره برداری از چاههای نفتی که در استفاده از گازهای همراه آنها مشکل وجود دارد،کاهش هزینه تولید محصولات پالایش شده استانداردازنقطه نظر زیست محیطی وجوابگو بودن نیاز روزافزونی جهان به انرژیِ .بنابراین با استفاده از تکنولوژی GTL می توان گاز طبیعی را که تا به حال به عنوان سوختی کم ارزش با هزینه انتقال نسبتاً بالا به بازار مصرف تلقی می شد،درمحل تولید ، به فرآوره های مایع با ارزش تبدیل شودومانند فرآورده های نفتی در تانکرهایی به سوی بازار مصرف حمل شود.

فرآیند GTL برای تولید محدوده وسیعی از محصولات نظیر ،نفت ،نفت فید، دیزل، واکس، روغن، مواد شیمیایی یا گاز مایع بکار می رود.فرآیند GTL شامل سه مهم می باشد که به ترتیب عبارت اند از تهیه گاز سنتز،سنتز فشرتروپش وارتقاء کیفیت محصولات
جهت تولید گاز سنتز برحسب نوع خوراک و خصوصیات گاز سنتز موردنیاز ،توسط یکی از فرآیندهای GTL ،اکسیداسیون جزئی ،گاز سازی به گاز سنتز که مخلوطی از مونوکسید کربن و هیدروژن است تبدیل می شوند.سپس در مرحله سنتز فشرتروپش گاز سنتر به هیدروکربنهای مایع تبدیل می گردد.در مرحله سوم(upgrading)برحسب نوع نیاز توسط فرآیندهایی نظیر ایزومریزاسیون وهیدروکرانیگ به نفتا ،دیزل و گاز مایع تبدیل می شوند.

سنتزفیشرتراپش به دلیل ایجاد منبع بالقوه ای در تولید سوخت های مایع وبا کیفیت خوب طی چند سال اخیر بخش عظیمی از تحقیقات و مطالعات فنی و اقتصادی در شرکتهای مهم نفتی را به خود اختصاص داده است .واکنش فیشر-تراپش از طریق یک نوع پلمریزاسیون احیایی مونوکسید کربن وهیدروژن است که هیدروکربن های خطی ،النین ها والکلهای مختلف را به شرح زیر می تواند تولید کند.،،
Co+h ch (ch)n CHOH, CH (CH)CH=CH , CH(CH)n CH

درسنتزفیشر-تراپش مونوکسیدکربن وهیدروژن پس از جذب به سطح کاتالیزور ناهمگن تجزیه می گردند.از برخورد بین انتهای جذب شده برروی سطح کاتالیز مونومر – CH – تولید می شود که دراثر واکنش پلیمریزاسیون می تواند محدوده وسیعی از هیدروکربنها را تولید کند.
به طور کلی می توان سنتز فیشر –تراپش را بامعادله کلی به صورت زیر نشان داد:
nCO+2nH2 -[cH 2]n- + nH2O

در طی سنتز فیشر-تراپش علاوه برواکنشهای اصلی ،واکنشهای ثانوی هیدروژناسیون وایزومریزاسیون نیز رخ می دهد.میزان انجام واکنشی های جانبی به نوع کاتالیزورمصرفی بستگی دارد.به عنوان مثال از تمایل زیاد کاتالیزورهای کبالت برای انجام واکنشهای هیدروژناسیون می توان نام برد.درسنتز فیشر-تراپش که یک فرآیند کاتالیستی است از راکتورهای مختلفی مانند راکتورهای بسترثابت ،راکتورهای بستر سیال و راکتورهای بستردوغابی استفاده می شود.
برای محصولات متفاوت ،ترکیب بهینه گاز سنتزورودی به راکتورفیشر-تراپش متفاوت است بعنوان مثال برای تولید سوخت دیزل ترکیب بهینه گاز سنتزبه صورتی باید باشدکه نسبتCo /2 H برابر2 باشد.امروزه برای کاهش هزینه های اولیه فرآیند تبدیل گاز به فرآوردهای مایع و به دست آوردن یک گاز سنتز با ترکیب بهینه روشها وپایلوت پلنتهای زیادی پیشنهاد می گردد.بطوریکه با پیشرفت تکنولوژیها تقاضا برای انجام آزمایشهای دقیقتر برای جریانات مختلف بطورروز افزونی افزایش یافته است.

تاریخچه
این فرآیند از ابتدای قرن بیستم مورد توجه بوده است و تاکنون فعالیتهای گوناگونی از جمله توسط افراد و شرکتهای ذیل در این زمینه صورت پذیرفته است.
-سال 1930،تبدیل گاز سنتزبه هیدروکربنهای سنگین در فشار 15،تا 20اتمسفر در واکنشی کاتالیستی با پایه کبالت (بازده 15)توسط ((فیشروبیچلر))
-در خلال جنگ جهانی دوم،((فیشر))و همکارانش در آلمان جهت ساخت ایزوپارافین ها،آزمایش تولید اکسیژن را در دما و فشاربالا انجام دادندکه بسیار موفقیت آمیز بود.از آن به بعد تمام واکنش های مربوط به تبدیل گاز سنتز به هیدروکربنهای سنگین تر وبزرگتر به نام ((فیشر-تروپش))نامگذاری گردیدو در آلمان به مرحله صنعتی رسید.
– از سال 1950 شرکت ((ساسول))تولید گاز سنتزرا از زغال سنگ آغاز نمود و تاکنون در واحدهای GTL خود از راکتورهای بسترسیال وکاتالیست کبالت استفاده نموده است.
-سال 1993 اولین واحد تجاری شرکت ((شل))باظرفیت 12500 شبکه در روز با هزینه 850میلیون دلار به بهره برداری رسید.

-سال1999،شرکت ((سینترولیوم))واحد پایلوتی با ظریفت 70 بشکه در روز راه اندازی نمود.در سالهای اخیر چند واحدکوچک GTL در نقاط مختلف جهان به بهره برداری رسیده است که از آن جمله می توان به راه اندازی واحد GTL متعلق به شرکت آمریکایی ((کونکوفیلیپس)) با ظرفیت 400 شبکه درروز درایالت اوکلاهی اشاره کرد.
شرکت ((بی پی ))نیز یک واحد را باظرفیت 250 بشکه درروز در کشور آلاسکا راه اندازی کرده است که در آن گاز طبیعی به نفت خام مصنوعی تبدیل می شود.
در حال حاضر قطر،پیشگام احداث واحدهای GTL در سطح جهان به شمار می رود.

سنتزفیشر-تراپش به حدود 84 سال قبل برمی گردد. اولین باردر سال 1902 ساباتیروهمکارانش توانستند باهیدروژناسیون مونوکسیدکربن و با استفاده از کاتالیزورنیکل متان را تهیه نمایند وبدین ترتیب راه برای تهیه سایر هیدروکربنها گشوده شد.فرآیند سنتز هیدروکربنها و ترکیبات اکسیژن دار از مونوکسید کربن به کمک کاتالیزورهای اکسید فلزی در سال 1913 به ثبت رسید.در سال 1921 کالورت با استفاده از گاز سنتز متانول را با راندمان حدود 80 درصد تهیه نمودو در سال 1922 پاتارد،متانول را در دمای °C 200وفشار200-150 اتمسفر در مجاورت کاتالیزورهای مس واکسیدروی تهیه کرد.نخستین پژوهش ها بر روی سنتز هیدروکربنها نظیر پارافین ها و اولفین ها از گاز سنتردر سال 1923 توسط فیشروتراپش در آلمان صورت گرفت.آنان ازکاتالیزورهای نیکل و آهن و کبالت در دمای حدود°C 200-150 و فشار1 اتمسفر استفاده نمودند .ازآن هنگام به بعد حجم تحقیقات و فعالیتهای علمی که در زمینه هیدوژناسیون مونوکسیدکربن انجام گرفت،بیش از آنچه بود که در تاریخ علم شیمی تا آن زمان انجام شده بود.امروزه عملاً پارافین ها و الفین ها در محدوده محصولات پتروشیمی و پالایشی با این فرآیند قابل تولید هستند./

شکل1- پرا کندگی پروژه های GTL در جهان

فصل اول

روشهای متداول تبدیل گاز طبیعی
1-گاز طبیعی :
هر ماده که در شرایط دما وفشارعادی به صورت گاز باشد،گاز طبیعی است .این مواد به مقدارزیاد وجودندارند وآنهایی که درپوسته زمین یافت شده اند:از لحاظ تعداد بسیار محدودند و اساساً هیدروکربنهای اشباع با کمتر از 5 اتم کربن با CO2،N2 ،H2S ،H2 ،He ،Ar همراهند.در طبقه بندی چهار منبع اولیه تجدیدناپذیرانرژی ،گازطبیعی در جایگاه سوم قراردارد که تقریباً مشابه با نفت می باشدوبه طوراساسی از اورانیوم بالاتر امانسبت به سوختهای جامددر جایگاه پائین تری قراردارد.
به طورکلی سه نوع گازطبیعی مشخص شده است.
• گاز های غیرهمرا با نفت

• گاز های همراه که به شکل محفظه گازی در بالای لایه نفتی در مخزن قرار دارند
• گازهای محلول که در نفت حل شده اند.
خاورمیانه تقریباًدارای نیمی از مخازن گازهای همراه در جهان است.گازهای محلول در تمام کشورهای حوزه خلیج فارس به وفور یافت می شود. بیش از 70 از مخازن گازهای همراه خاورمیانه به صورت کلاهک گازی در ایران واقع شده است.
1-1- گاز سنتز:
اکثر روشهای استفاده از گاز طبیعی جهت تولید فراورده های با ارزش،مستلزم تولید گاز سنتز به عنوان حدواسط می باشد.متاسفانه با وجود اینکه زمان زیادی از شناخته شدن تکنولوژی تولید گاز سنتز در دنیا می گذرد،کلیه واحدهای تولید گاز سنتز در کشور توسط کشورهای خارجی نصب و راه اندازی شده اند.با توجه به این موضوع واهمیت و جایگاه گاز سنتز در صنعت ، در پژوهشگاه صنعت نفت فعالیتها و تحقیقات گسترده ای جهت شناخت روشها و تکنولوژی مناسب تولید،ساخت کاتالیست مربوطه و فرایندهای استفاده از گاز جهت تولید فراورده های با ارزش آغاز شده و در حال انجام است.
در سالهای اخیر تلشهای گسترده جهانی جهت استفاده موثر از گاز طبیعی و تبدیل آن به محصولات باارزش و آسان از نظر حمل و نقل انجام شده است.در این میان تولید و استفاده از گاز سنتز جایگاه ویژه ای در صنعت به خود اختصاص داده است.
1-1-1-گاز سنتز چیست؟
گازسنتزمخلوطی از CO و H2 بانسبتهای مختلف است و تولید آن مهمترین مرحله در روش تبدیل غیر مستقیم گاز طبیعی است. گاز سنتز ماده اولیه بسیار با ارزشی جهت تولید مواد متنوع شیمیایی می باشد.با استفاده از این گاز و فرایند های مختلف،می توان مواد متنوع شیمیایی را تولید نمود که بسته به روش تولید آن نسبت های مختلف هیدروژن به مونواکسید کربن به دست می آید.همچنین در موارد مصرف در صنعت،بسته به فرایندی که گاز در آن مورد استفاده قرار می گیرد،نسبت های مختلف لازم است.
1-1-2-فرآیندهای پایه تولید گاز سنتز

فرآیندهای پایه تولید گاز سنتز عبارتند از :
1-گازی شکل کردن زغال سنگ
2-رفرمینگ جزئی متان
3-اکسیداسیون جزئی متان
4-رفرمینگ باCO2

روش گازی شکل کردن زغال سنگ ، اولین روش تولید گاز سنتز است که در آن گاز سنتز توسط گازی شکل کردن کک از زغال سنگ در دماهای پایین به وسیله هوا و بخار آب به دست می آید.این فرایند غیر کاتالیستی بوده و نسبت تولیدی توسط آن کم است و در حدود 1 است.با توجه به وجود مواد متنوع در زغال سنگ ، گاز سنتز تولیدی از این روش نیازمند واکنشها و خالص سازیهایی جهت تولید گاز سنتز با خلوص بالا می باشد.

دررفرمینگ بابخارازکاتالیزورنیکل که روی پایه آلومین پخش شده استفاده می شود .دمای فرآیند بین°C 850 و°C 950 وفشار آن Mpa 3است. از مزایای این روش عدم نیاز آن به واحد O2 است. گاز سنتز تولیدی در این روش نسبت H2/CO برابر 3 می باشد.از معایب این روش سرعت بالای مصرف آب ،انتقال تنها 50از انرژی گرمایی احتراق به فرآیند و میزان تبدیل پایین متان در دمای کمتراز°C 900 است.

اکسیداسیون جزئی متان به دوروش کاتالیستی و غیرکاتالیستی انجام می شود.گاز سنتز تولیدی در روش غیرکاتالیستی دارای نسبت H2/CO برابر 7/1 تا8/1 است .اما در روش کاتالیستی این نسبت به 2 هم می رسد،که این مقدار برای بسیاری از فرایندهای کاتالیستی مناسب است.از معایب روش غیر کاتالیستی تشکیل دوده به مقدار زیاد ومصرف بالای اکسیژن در آن است.ولی مزیت آن این است که طیف گسترده ای از هیدروکربنها را به عنوان خوراک می تواند مورد استفاده قرار دهد.

شکل2- تولید گاز سنتز از طریق فرآیند ATR

1-1-3-فرایند مناسب جهت تولید گاز سنتز
از آنجایی که گاز سنتز مصرف زیادی در صنایع دارد،لذا برای تولید آن نیاز به فرایندی است که اولا قادر به تولید فراوان آن بوده و ثانیاّ مقرون به صرفه باشد.گاز سنتز در ابتدا از مخلوط کک،هوا و بخار آب تولید می شد، اما رایج ترین و با صرفه ترین روشی که از سال 1930 تا کنون مورد استفاده قرار می گیرد ، رفرمینگ هیدروکربن ها می باشد.در بین هیدروکربنها نیز فقط هیدروکربنهای سبک به صورت متداول ، تجاری و مقرون به صرفه مورد استفاده قرار می گیرند که در این میان گاز طبیعی از همه متداولتر و پروپان و بوتان در درجه ی بعدی هستند.امروزه با تهیه کاتالیستهای مخصوص ، استفاده از نفتا به عنوان خوراک نیز مورد توجه قرار گرفته است.عمده ترین دلایل استفاده از رفرمینگ جهت تولید گاز سنتز و همچنین استفاده از هیدروکربنهای سبک به ویژه گاز طبیعی به عنوان خوراک، به شرح زیر است:

1-در سه ده اخیر به علت افزایش قیمت کک و کاهش قیمت گاز طبیعی ، فرایند رفرمینگ گاز طبیعی نسبت به فرایند گازی شکل کردن ذغال سنگ مقرون به صرفه تر است.
2-ناخالصی موجود در گاز تولیدی فرایند رفرمینگ نسبت به سایر فرایندها کمتر است.در سایر فرایندها به دلیل وجود مواد متعدد در خوراک،ناخالصی بیشتر می باشد.
3-یکی از مشکلاتی که در واحدهای تولیدی گاز سنتز با آن روبرو هستیم،مسئله تشکیل کربن روی کاتالیست است که به نوب خود باعث به وجود آمدن مشکلات عدیده ای از جمله کاهش فعالیت کاتالیست، کاهش راندمان تولید،ایجاد نقاط داغ روی راکتور و در نتیجه وارد آمدن صدمات زیاد به راکتور ، ایجاد گرادیانهای شدید درون راکتور و در نتیجه وارد آمدن خسارت به کاتالیست و غیره می شود.بنابر این فرایندی مقرون به صرفه تر است که تشکیل کربن در آن کمترین مقدار باشد.در واحدهای رفرمینگ تشکیل کربن به نوع کاتالیست و خوراک مصرفی بستگی دارد.طبق تحقیقات به عمل آمده سرعت نسبی تشکیل کربن روی کاتالیزورهای نیکل که مهمترین کاتالیست مصرفی در فرایندهای رفرمینگ هستند،به ترتیب زیر می باشد:
Ethylene > benzene,toluene > n-heptane > n-hexane > cyclohexane > n-trimethyle,butane > methane

بنابراین در فرایند رفرمینگ هیدروکربنها جهت تولید گاز سنتز ، استفاده از خوراک های سبکتر به ویژه متان ، مقرون به صرفه تر می باشد.با توجه به مطالب فوق الذکر پر واضح است که فرایند رفرمینگ گاز طبیعی جهت تولید گاز سنتز مقرون به صرفه تر ین روش است.گرچه دلایل مختلفی مانند دسترسی آسان به مواد اولیه،ارزان بودن یک خوراک نسبت به خوراک دیگر،سادگی تکنولوژی و غیره ممکن است باعث تغییر در انتخاب فرایند شود.

1-2- تولیدمتانول
متداول ترین فرآیند تولید متانول از گاز طبیعی ICI است.در تبدیل گاز سنتز یکی از روشهای کاهش هزینه،ترکیب روشهای اکسیداسیون جزئی و رفرمینگ بخار است .از گرمای جریان داغ راکتوراکسیداسیون جزئی برای تامین گرمای واکنش گرماگیررفرمینگ بخار استفاده می شود و در کل حرارت مورد نیازواکنش صرفه جویی میگردد.ICI ،Haldor Topsoe وVellogg این فرایند را بر پایه دو مخزن رفرمینگ جدا بنا کرده اند و در نهایت کاهش قابل توجهی در حرارت لازم و هزینه سرمایه گزاری پیش بینی کردند.گاز سنتزمورد استفاده در این فرآیند از روش رفرمینگ گاز طبیعی با بخار تهیه می شود و علاوه بر H2وCO حاوی CO2نیز می باشد.راکتور مورد استفاده در این فرآیند دارای 5 بسترکاتالیستی است .واکنشی ها نیز عبارتند.
8/90 CO+2H2 CH3OH —————————- H=-
5/49 CO2+3H2 CH3OH+H2O —————— H=-

محصول گازی راکتور ابتدا توسط تبادل حرارات باخوراک ،سردشده پس با عبور از مبدل خنک تر گشته به طوری که متانول و آب مایع شوند .متانول خام در اثر کاهش فشار وانبساط ،پایدار شده ،به منظور جداسازی آب و ناخالصی های آن به ببخش تقطیرفرستاده می شود.اولین ستون تقطیر اجزای سبک مانند اترهاوکتونهاودومین ستون ، آب را از پایین والکلهای سنگین تر را به صورت محصولات جانبی و متانول را از بالای ستون جدا میکند. این فرآیند توانایی تولید روزانه 3510 تن متانول را دارد. از مهمترین روشهای تبدیل گاز طبیعی به متانول روش lurgi است. راکتور مورد استفاده در این فرآیند در اصل به صورت یک مبدل پوسته لوله است .کاتالیست مورد استفاده در آن نیز AL2O3/Zno/Cuمیباشد.به دلیل انتقال حرارت مناسب،گرادیان دمایی در طول راکتور بسیار ناچیز است و عملیات سنتز همدماانجام می شود.واحد جدا سازی محصولات در این فرآیند مشابه فرآیند ICI است .

1-3- تولید اتیلن (MTO وپلاسما )
متداول ترین فرآیند تولید C2H4از گاز طبیعی فرآیند MTOاست .در این فرآیند از کاتالیست موثرSAPO-34 استفاده میشود ومیزان تبدیل متانول نیز تقریباً کامل است .راکتور مورد استفاده از نوع بستر سیال ومجهز به سیستم احیای کاتالیست است.جریان خروجی از راکتور جهت میعان آب تولیدشده در واکنش سرد میشود ،بعد از جداسازی آب ،گازهای تولید شده برای خذف CO2 در یک برج جذب با محلول سرد تماس داده می شوند.گازهای خشک وعاری از Co2فشرده شده ،به واحد جداسازی منتقل میشوند. محصولات این فرآیند علاوه بر اتیلن و پروپیلن،مقدار بسیار کمی از متان ،اتان وپروپان نیز می باشند.

در ادامه واکنشهای تولیدالفین در این فرآیند آمده است :
2CH3OH C2H4+2H2O
3CH 3OH C3H6+3H2O

از دیگر روشهای تبدیل متان به محصولات با ارزش ،استفاده از تخلیه الکتریکی در یک گاز ویا پلاسمای سرداست.دراین روش گاز متان با مقادیر جزئی اکسیژن وبا سایر اکسیدکننده هابه درون راکتوری که درآن میدان الکتریکی نسبتاً قوی وجود دارد فرستاده میشود.در تخلیه الکتریکی در یک گاز در فشاراتمسفریک سرعت الکترونها بسیار بالاست .ولی حرکت یونها ورادیکالهای سنگین بسیار کند است به همین دلیل سیستم پلاسمای سرد از نظر توزیع سرعت یک محیط غیرممکن و غیر تعادلی است .دمای الکترونی در پلاسما سرد بینK 100000-10000 است اما دمای بدنه اصلی گاز ممکن است حتی در دمای اتاق باقی بماند. برخورد الکترونهای پردازشی با ملکولهای متان سبب شکسته شدن پیوندهای متان وتبدیل آن به محصولات نظیراتیلن،استیلن،اتان ومحصولات اکسیژنی مثل متانول و فرمالدهیدمیشود.در حال حاضر راکتور های تخلیه الکتریکی مشکل راندمان انرژی دارند یعنی معمولاً راندمان پائینی دارند.

1-4- تولید دی متیل اتر (DME)
برای ساخت DME دو روش کلی وجود دارد که عبارتند از روش مستقیم با استفاده از گاز سنتر و روش غیر مستقیم با آب گیری از متانول .شمای هر دو فرآیند در ادامه آمده است.
روش مستقیم را میتوان در راکتورهای از نوع بستر ثابت ،بسترشناور ویا دوغابی که در آن مخلوطی از کاتالیسهای مورد نیاز برای تهیه متانول از گاز سنتز و آب گیری از متانول ریخته شده اجرا می کند.اما در روش غیر مستقیم که از خوراک متانول استفاده می شود کاتالیست لازم برای آبگیری از متانول به درون رآکتوری که می تواند از نوع بستر ثابت باشد ریخته شده و با عبور متانول از روی کاتالیست واکنش زیر رخ می دهد:
2CH3OH CH3OCH3+H2O

شکل3-روش مستقیم تولید DME
نتایج تحقیقات voss و همکاران برای تهیه DME از گاز سنتز نشان می دهد که کاتالیستهای مورد نیازاین فرآیند را می توان به صورت مخلوط فیزیکی به داخل راکتور ریخت و یا به صورت دو لایه مجزا به طوری که یک لایه ،کاتالیست تبدیل گاز سنتز به متانول و لایه ی دیگر کاتالیست و هیدروژن ناسیون متانول باشد،از آنها استفاده کرد.اما تجربه نشان می دهدکه استفاده از مخلوط فیزیکی دوکاتالیستی،گزینش پذیری پایین تری را نتیجه می دهد و تولید محصولات جانبی آن نظیر الکها و هیدورکربن نیز بیشتر خواهد بود .برای این فرآیند از مخلوط کاتالیست های مس،روی و یاکرم ونیز کاتالیست مرسوم برای تهیه دهیدروژناسیون متانول مانند آلومینا وآلومیناسیلیکاتها استفاده شد.

شکل4-روش غیر مستقیم تولید DME از طریق آبگیری متانول
در تحقیق انجام شده توسط MATTOX وهمکاران جهت تهیه DME از متانول،بسترکاتالیست هم به صورت ثابت وهم سیال انتخاب شد و نتایج نشان داد که بستر سیال پاسخ بهتر ی می دهد.در حالت سیال اندازه ذرات کاتالیست را در حدی گرفتندکه با جریان گاز و محصولات حاصل از واکنش ،حالت سیالیت داشته باشند.علاوه براین درمورد تأثیر دما نتایج نشان داد که دماهای بالاتر موجب تجزیه محصول شده اما در دمای پایین نیز هر چند محصول تجزیه می شود امامیزان تبدیل متانول پایین خواهد بود.دراین کار به راندمان 70 نیز دست یافتند.

1-5- تولید سوخت بنزین ودیزل (سنتز فیشر-تروپش)
سنتز فیشر-تروپش یک واکنش پلمریزاسیون است که از مونومرهای CH2 حاصل ازگاز سنتز برای تشکیل هیدروکربن های سنگین تر استفاده می کند.رشد زنجیره در نهایت به تولید الفین های خطی (با حذف اکسیژن )وپارافین های خطی (با اضافه شدن H2 روی سطح کاتالیست)منجر می شود.سنتز هیدروکربن هادر فرآیند FT با حضور کاتالیست هایی انجام می شود که فلزات کبالت،آهن و روتنیوم قسمت اصلی آنراتشکیل می دهند .

فصل دوم

فرآیندهای تبدیل گاز طبیعی به فرآورده های شیمیایی وپتروشیمیایی
در رابطه با تبدیل گاز ه فرآورده های شیمیایی و پتروشیمی دو روش کلی مستقیم و غیر مستقیم در دنیا مورد تحقیق و بررسی میباشد.در روشهای غیر مستقیم در مرحله اول گاز طبیعی در درجه حرارت بالا به گاز سنتر (مخلوط منواکسید کربن وهیدروژن) تبدیل می شود و پس از بهره برداری قرار میگیرد.مهمترین فرآیند های تبدیل گاز طبیعی که این روزها مورد بحث و گفتوگو در محافل علمی و صنعتی میباشد عبارتنداز:
1)فرآیند زوج شدن اکسید اسیونی متان یا OCM
2)فرآیند MTG (Methanol – To – Gasoline)
3)فرآیند فیشر-تروپش یا GTL

2-1- فرآیند زوج شدن اکسیداسیونی متان(OCM )
گاز طبیعی و نفت خام مواد اولیه با ارزشی هستند که نباید فقط برای سوختن و تولید انرژی حرارتی از آنها استفاده شود.زیرا با تبدیل به فراورده های پایه و اصلی پتروشیمی می توان ارزش افزوده بسیاری برای آن ایجاد نمود.امروزه سنتز متان و اتیلن به روش زوج شدن اکسیداسیونی متان با استفاده از گاز طبیعی در صنایع پتروشیمی حائز اهمیت خاص است.
CH4+O2 C2H4+C2H6+CO2+H2O

با توجه به میزان بسیار زیاد زیاد ذخائر گاز طبیعی در جهان به خصوص در ایران و نرخ مصرف کنونی طبق بر آوردهای انجام شده گاز طبیعی برای سالهای طولانی میتواند هم بعنوان یک ماده انرژی زاو هم خوراک مناسبی برای صنایع پتروشیمی ،مورد استفاده قرار گیرد. از این رو جایگزینی گاز طبیعی در صنایعی که خوراک آنهافرآورده های نفتی است لازم بنظر میرسدوچون به لحاظ اقتصادی در ایران فرآیند نیازی به تولید گاز سنتر که بیشترین هزینه را در فرآیندهای غیر مستقیم به خود اختصاص میدهد نداریم ،لزا درنگاه اجمالی بنظر میرسد روش تبدیل مستقیم متان از طریق فرآیند OCMبا صرفه تر است.ولی به علت پایداری ملکول متان و محدودیت های ترمودینامیکی تبدیل مستقیم متان به فرآورده های دیگر مشکل است .این تبدیل اصولاً به دوروش انجام میگیرد.تبدیل به روش پیرولیزوتبدیل کاتالیسی، قابل ذکر است در دهه اخیر برای واکنشی زوجی شدن اکسیداسیونی متان وتبدیل آن به اتیلن با استفاده از کاتالیستهای مخصوص این تبدیل ،کارهای زیادی صورت گرفته است اولین گزارش علمی بوسیله کلروسبین ارئه گردید وتاکنون نتایج بسیار توسط گروهای مختلفی در دنیا شناخته شده است.این واکنش معمولاً در فشار اتمسفریک با استفاده از خوراک رقیق شده متان ،اکسیژن وگاز خنثی در درجه حرارتهای نسبتاًزیاد (.c 900-600) انجام میگیرد.اینگونه واکنشها را از نظر کاتالیست های بکار برده شده میتوان به چهار دسته نمود:

اکسیدهای فلزات عناصر واسطه دگرده IIIوIVوV
اکسیدهای فلزات قلیایی وقلیایی خاکی
اکسیدهای فلزات کمیاب
اکسید های فلزات کمپلکس

ازبین این چهار دسته واکنشهای کاتالیستی گروه 3و4 از اهمیت خاص برخوردار است.با توجه به کارهایی که در سطح بین المللی انجام میگیرد ، اکسید های مختلط یا ترکیبات پروسکاتیا با ساختار ABO3خواص کاتالیستی خوبی را از خود ظاهر می کنند.
در نهایت خاطر نشان میگردد ، با توجه به اهمیت ومصرف بسیار زیاد اتیلن در صنایع پتروشیمی که تا سال2005 میلادی پر مصرف ترین ماده اولیه در مجتمع های مختلف پترو شیمی میباشد،مطالعه و تحقیق در زمینه فرآیندOCMتاثیر بسزایی در خود کفایی آینده صنعت پتروشیمی ایران میتواند داشته باشد .

سینیتک فرایند غیر کاتالیزوری زوج شدن اکسایشی متان
(OCM)وبررسی اثر بخار آب بر فرآیند
در سالهای اخیر تبدیل مستقیم متان به فرآورده های با ارزش ، بخصوص اتیلن به عنوان یکی از مواد مهم صنعت پتروشیمی، مورد توجه پژوهشگران بوده است .متان به مقدار زیاد در گاز طبیعی موجود است که با توجه به ناحیه مورد نظر،بین 83 تا97 درصد حجمی گاز طبیعی را تشکیل می دهد . با توجه به کاهش ذخایر جهانی نفت خام ،متان می تواند به عنوان منبع تولید محصولات پترو شیمی ونیز سوخت ، در نظر گرفته شود.اما متان نسبت به سایر ترکیبات هیدرو کربنی که ممکن است به آن تبدیل شود ،پایدار تر است چرا که انرژی آزاد گیبس آن کمتر می باشد .هچنین ،انرژی لازم برای شکستن اولین پیوند C-Hحدود kcal/mol104می باشد .بنابر این مرحله کنترل کننده سرعت در تبدیل متان ،جدا کردن اولین هیدروژن از متان است که به دماهای بسیار بالا نیاز دارد . ولی اضافه کردن اکسیژن به فرآیند ، باعث افزایش میان تبدیل متان در دماهای پایین تر می شود البته اکسیژن ،علاوه بر فعال سازی متان باعث تبدیل محصولات به مواد نامطلوب نیز می شود .

اضافه کردن اکسیژن به صورت کنترل شده و خارج ساختن محصولات در مراحل مختلف از راکتور ، باعث بهبود عملکرد OCMمی شود .
در فرایند زوج شدن اکسایشی متان ، خوراک ورودی به راکتورمتان و اکسیژن می باشد که در مجاورت اکسیدهای فلزی ، اتان واتیلن تولید می شود . از زمان ارائه اولین گزارش در مورد OMCتوسط کلر و بهزین u(Keller&Bhasin)کاتالیستها و شرایط عملیاتی مختلفی مورد بررسی قرار گرفته اند . دراین فرایند به نظر می رسد دو رادیکال متیل برای تشکیل اتان ،با یکدیگر جفت می شوند . سپس مولکول اتان به صورت اکسایشی با حرارتی با از دست دادن هیدروژن به اتیلن تبدیل می گردد . با توجه به نوع کاتالیست انتخابی ، اکسیدهای کربن نیز ممکن است از متان ،اتیلن ،اتان یا رادیکالهای متیل بوجود آیند .

اخیراًتشکیل مقادیر قابل قبولی از اتان و اتیلن ، بدون استفاده از کاتالیزور در فرایند زوج شدن اکسایشی متان مشاهده شده است که نشان دهنده اهمیت فاز گاز در فرآیند کاتالیزوری می باشد . این آزمایشات در فشار اتمسفریک و دماهای cْ900- 700انجام گرفته است . زمان اقامت گاز در راکتور ،بیشتر از حالت کاتالیزوری است .
در کار تجربی حاضر ،ضمن حذف کاتالیزور از فرایند زوج شدن اکسایشی متان ،تاثیر متغیرهای عملیاتی بر گزینش پذیری محصولات و تبدیل مواد اولیه بررسی شده است .همچنین بخار آب به عنوان گاز حامل جایگزین هلیم شد و اثرات آن بر گزینش پذیری و تبدیل بررسی گردید . در نهایت ،با جمع آوری داده ها ی سینتیکی ، معادلات سرعت از بین رفتن متان وتولید محصولات تعیین شد .

 

آزمایشات
مودار جریانی تجهیزات بکار رفته در فرآیند زوج شدن اکسایشی متان در شکل (5)آمده است .آزمایشات در فشار اتمسفریک در یک رادیاتور لوله ای خالی از جنس کوارتز (قطر داخلی 2cm و حجم تقریبی cc3/16)انجام شد .این راکتور داخل یک کوره الکتریکی استوانه ای به قطر cm5/3قرار می گیرد .متان ،اکسیزن و هلیم به ترتیب با خلوص 9/99،5/99و99/99بطور همزمان وارد راکتور می شود . دبی این گازها توسط سه کنترل کننده جرمی دقیق از نوع Brooksکنترل شده و بمنظور اختلاط بهتر ، وارد میکسر ثابت می شوند .راکتور در شکل (6)نشان داده شده است .مخلوط گاز در ناحیه Aتحت حرارت یکنواخت قرارمی گیرد . برای کاهش زمان اقامت در لوله های ورودی و خروجی راکتور ،از لوله هایی با قطر کم استفاده شده است (mm3).دمای واکنش با استفاده از ترموکوپل نوع (Nicr-Ni)Kاندازه گیری شد . جریان خروج از راکتور(4,CH6H2,C4H2CO,C ,2,CO2 ,O O2H)پس از حذف آب وسیله مبرد ،وارد دستگاه کرماتوگرافی گازی شده مورد آنالیز قرارمی گیرد. این دستگاه که بطور پیوسته به سیستم متصل می باشد دارای دو ستون آنالیز است که با پر کننده های غربال مولکولی x13(برای آنالیزCOو2Oو4CH)وپلیمر فشرده s(برای آنالیز4H2,C6H2,C2CO)تهیه شده اند.

نتایج
هدف از انجام این پژوهش،جایگزینی روش کاتالیزوری یا روش غیر کاتالیزوری نیست .آنچه مسلم است میزان بهره در روش غیر کاتالیزوری به اندازه قابل توجهی از بهره روش کاتالیزوری کمتر است . برای مقایسه ، خلاصه ای از روش کاتالیزوری که توسط یکی از کاتالیزورهای ساخت این مرکز تحقیقاتی انجام گرفته ، است با نتایج روش غیر کاتالیزوری بدست آمده از این پژوهش در جدول(1)آمده است. اطلاعات سینتیکی بدست آمده ازاین پژوهش می تواند جهت مدلسازی فرآیند زوج شدن اکسایشی متان برای بخش فاز گاز(Post-Catalytic)مورد استفاده قرارگیرد.

گزینش پذیری محصولات و تبدیل مواد اولیه تابع چهار متغیر عملیاتی دما ،نسبت 2O/4CH، نسبت مجموع فشارهای جزئی 4CHو2Oبه فشار کل زمان اقامت می باشند. گزینش پذیری محصولات و تبدیل مواد اولیه از تعاریف زیر محاسبه می شوند؛ =S iدر صد گزینش پذیری محصول i(کل کربن تبدیل شده /مقدار کربن تبدیل شده به محصول i) ×100Xj=j درصد تبدیل ماده اولیه =[(مقدارjدر جریان ورودی /مقدارjدر جریان خروجی) ـ1×100
i(Si) = راندمان محصول iنیز عبارت است از حاصلضرب تبدیل متان Xm)) در گزینش پذیری محصول .

تاثیر دما
شکل (7-الف)نشان می دهد هنگامی که از هلیم به عنوان گاز حامل استفاده می شود با افزایش دما از 750تاC ْ900،افزایش می یابد . چرا که مرحله کنترل کننده سرعت در تبدیل متان ، جدا کرد ن اولین هیدروژن از آن است و با افزایش دما انرژی لازم برای این عمل فراهم می گردد . گزینش پذیری اتلین با افزایش دما تا Cْ800 ، افزایش پیدا می کند . این رفتار با توجه به نمودارهای انرژی گیبس بر حسب دما قابل توجیه است چراکه در این محدوده دمایی ،پایداری اتیلن بیش از هیدرو کربن های دیگر است . با افزایش بیشتر دما ،گزینش پذیری اتیلن کاهش می یابد که نشان دهنده افزایش تبدیل متان و هیدروکربن های دیگر به اکسیدهای کربن است . احتمالا ً دراین دماها پایداری
جدول 1 مقایسه نتایج فرآیند OCM كاتالیزوری و غیر كاتالیزوری *

كاتالیزوری غیركاتالیزوری
تبدیل متان (%) 9/31 4/39
گزینش‌پذیری اتیلن (%) 8/31 3/23
گزینش‌پذیری اتان (%) 2/22 0/9
گزینش‌پذیری2 C (%) 0/54 3/32
گزینش‌پذیری CO (%) 0/7 4/57
گزینش‌پذیری 2 CO (%) 1/28 3/10
راندمان 2 C(%) 18 5/9

*شرایط عملیاتی غیركاتالیزوری :

شرایط عملیاتی كاتالیزوری :

اتیلن بیش از هیدروکربن های دیگر است.با افزایش بیشتر دما،گزینش پذیری اتیلن کاهش می یابد که نشان دهنده افزایش تبدیل متان و هیدروکربنهای دیگر به اکسیدهای کربن بیشتر از اتیلن می باشد . راندمان محصولات دو کربنه نیزبا افزایش دما از یک نقطه ماکزیمم عبور می کند و سپس کاهش می یابد . افزایش دما باعث تولید اکسیدهای کربن و کاهش تولید اتان می شود .

شکل (7-ب ) وابستگی گزینش پذیری و تبدیل را در حضور بخار آب به عنوان گاز حامل ، نشان می دهد .شرایط عملیاتی دقیقا ًمشابه آزمایشات با هلیم است (شکل 3-الف ). در اینجا نیز با افزایش دما ، تبدیل متان و اکسیژن و تولید اکسیدهای کربن افزایش می یابد ولی روند تغییرات گزینش پذیری اتیلن و راندمان محصولات دو کربنه مثل شکل (3-الف)نیست بلکه با افزایش دما افزایش پیدا می کند بی طوری که در دمای C ْ900راندمان 2Cبیشتر از راندمان ماکزیمم درآزمایشات با هلیم است (9/8درمقابل 2/8). باید توجه داشت هنگامی که از بخار آب استفاده می شود میزان تبدیل متان نسبت به آزمایشات با هلیم پایین می آید ولی واکنش نسبت به اتیلن گزینش پذیر تر است . در نهایت ،با توجه به اینکه گزینش پذیری و بهره کلی ،افزایش و میزان تبدیل متان کاهش یافته است ،مسائل اقتصادی تعیین کننده شرایط عملیاتی بهینه است.

دلیل افزایش گزینش پذیری با دما درهر دو حالت فوق با توجه به واکنش های زیر توجیه می شود . واکنش (1)نشان می دهد که تشکیل ترکیبات 2Cمتناسب با مربع غلظت 3CHمی باشد در حالیکه مقدار COو2CO با درجه کمتری از غلظت 3CHمتناسب می باشد .
(1) 2,CO CO4H2C6H2C3CH2
(2) 2,CO CO2O3CH2O+3CH

دماهای بالا رادیکالهای متیل بیشتری را برای تشکیل 2Cتولید می کند و گزینش پذیری زیاد می شود . در مورد هلیم این روند تا دمای C ْ800ادامه می یابد و از آن به بعد به علت اکسیداسیون بیشتر 2Cبه COو2CO گزینش پذیری 2C کاهش می یابد .

تاثیر نسبت مولی
شکل (8-الف)نشان می دهد هنگامی که از هلیم استفاده شده است هرچه نسبت 2/O4CHافزایش می یابد گزینش پذیری نسبت به اتان و اتیلن افزایش و نسبت به اکسیدهای کربن کاهش می یابد ؛چرا که به علت کمبود اکسیژن ، میزان COو2COکم می شود . همچنین ، تبدیل متان و راندمان 2Cکاهش پیدا می کند . کاهش اکسیژن نسبت به متان (افزایش نسبت 2O/4CH)باعث کم شدن عامل فعال سازی متان (یعنی اکسیژن)و در نهایت کاهش میزان تبدیل متان می شود که بیش ترین اثر این کاهش تبدیل روی انجام واکنش های احتراق می باشد وباعث افزایش گزینش پذیری 2 C می گردد در هر حال ، چون کاهش تبدیل متان شدیدتر از افزایش گزینش پذیری محصولات دو کربنه است، راندمان2Cبا افزایش 2O/4CHکاهش می یابد .

در شکل (8-ب)که آزمایشات با بخار آب انجام شده است نیز همین روال برای تغییرات مشاهده می شود ولی گزینش پذیری اتان واتیلن بیشتر و تبدیل متان کمتر از آزمایشات با هلیم است . در نسبت 2=2O/4 CHراندمان 2Cبرای آزمایشات با بخار بیشتر است (5/9در مقابل4/ 8).

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

مقاله قنات در ایران در word

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 مقاله قنات در ایران در word دارای 23 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد مقاله قنات در ایران در word  کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ريختگي احتمالي در متون زير ،دليل ان کپي کردن اين مطالب از داخل فایل ورد مي باشد و در فايل اصلي مقاله قنات در ایران در word،به هيچ وجه بهم ريختگي وجود ندارد


بخشی از متن مقاله قنات در ایران در word :

قنات در ایران

چکیده
قنات در پهنه وسیعی از جهان از ژاپن تا شیلی گسترده است اما بزرگترین کانونی که در آن قنات به عنوان اصلی ترین منبع تأمین کننده آب شناخته می شود اطراف کویرهای ایران است. در این منطقه تکنولوژی قنات از هر لحاظ به تکامل رسیده است. در همین منطقه ضعف عوامل تولید، موجب ضعف و کوچکی ساختارهای فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی شده است. لذا هیچگاه در این منطقه مالکان و مرتعداران بزرگ به صورت خوانین امکان رشد و ظهورنیافته اند. اگرچه بهره برداری از منابع آب زیرزمینی با این روش شیوه ای بسیار قدیمی است، لکن بدون شک همچنان یکی از بهترین فنون سازگار با اقلیم ایران قلمداد می شود. از سوی دیگر حجم سفره آبهای زیرزمینی در مقایسه با آبهای سطحی و کمیت چشمگیر رشته قنوات موجود، مزیتها و قابلیتهای این شیوه را در مقایسه با دیگر تکنیک ها علی رغم وجود پاره ای معایب آن برجسته کرده است.

دسترسی به آبهای زیرزمینی و به شیوه ای انتقال سنتی آبها به سطح زمین و بهره گیری از آنها خود شگفتی عمومی قناتها است ولی استاد کاران مقنی جهت شناخت، حفر گمانه های مادرچاه، ترازکشی مقدماتی مسیر، حفر کوره ، اندازه گیری تراز شیب، برطرف کردن موانع حفر، دویل زنی، بوکن، سدبندی های زیرزمینی و; از شگفتی های فرا در قنات است.

مقدمه
نیاکان ما در ایران استان با حفر کاریز یا قنات، اقدام به استحصال آب از دل زمین نموده زندگی را در این وادی پهناور بنیان نهادند و از آن تاریخ تا به امروز شاهد تحولات و دگرگونی هایی در زمینه نحوه حفر و اصول فنی کار، همچنین شیوه های بهره برداری قنات هستیم و تنها در چند دهه اخیر (حدود نیم قرن) است که با ورود تکنولوژی نوین حفر چاه با ابزار مکانیکی- عوامل افت سطح آب در سفره های زیرزمینی فراهم آمد و درنتیجه بسیاری از قنوات دایر به صورت متروکه درآمده و روستاها از آبادی به دور ماند و دیگر چراغ فروزنده زندگی در روستاها، ضیاء و روشنی سابق خود را از دست داد.

حفر قنات گرچه با هدف استحصال آب برای مصارف شرب و کشاورزی و دامپروری صورت می گرفت، اما در کناراین هدف اصلی، هدف دیگر هم که رونق اقتصادی و شکوفایی های صنعتی و توسعه صنایع دستی و بسیاری امور دیگر بوده، تحقق می‌یافته است.
در کنار اهدافی که ذکر شد تقدس و حرمت آب هم از انگیزه های کاوش در دل زمین بوده و این اعتقاد مذهبی قوی که : «هر کس برای موجودات زنده اعم از انسان یا حیوان یا نباتات، آب تأمین و فراهم نماید، دارای اجر و ثواب است» مردمان را به تلاشی مضاعف برای جاری ساختن آب زلال و گوارا بر پهنه زرین کویر وا می داشت و چه بسیارند آبادی هایی که بر اثر پیدایش یک رشته قنات به وجود آمده اند و مالک، همه آبادی را با منابع آب آن، به نام مقدس یکی از پیشوایان دینی وقف نموده و صدقه جاریه و نیکنامی جاویدی از خود گذاشته است.
در حالیکه وجود رودخانه ها و چشمه سارهای پرآب، در بسیاری مناطق، آسودگی خاطر کشاورزان و دامپروران و ساکنان آن حوالی را به دنبال داشت، بودند

مردمی که در اوج صلابت و سخت کوشی و در حالیکه سعی داشتند بر همه سختی های طبیعت فایق آیند، دل به آباد کردن بیابانی بی آب و علف نهادند و آستین همت بالا زده و در ریگزارهای خشک و سوزان در دل زمین با پنجه و بیل کلنگ و هر آنچه در دسترس بود به حفر دالانی تنگ و باریک و مرطوب پرداخته و آب زلال و پاک را از لابلای درز و شکاف سنگها و ریگها به روی زمین آورده و خاک مرده را به مرتعی سیز و خرم و فرح بخش مبدل ساختند. این مردمان بزرگوار در جایی به جدال با طبیعت برخاستند که خاکش و آبش ساکن و راکد بود و نمایشی جاودانه از جدال انسان به خشونت های طاقت فرسای طبیعت در دل کویر به یادگار گذاشتند، حماسه حفر قنات، حماسه ای است برای تبدیل مرگ به زندگی و ممات به حیات.

پیدا کردن قطره آبی در یک صحرای خوفناک و وحشتناک و برافروختن چراغ سبز و قشنگ زندگی در آن عرصه پدید آوردن شرایطی مهیا برای زندگی ذوحیات، رفع خستگی از تن مقنی سالخورده ای است که همواره در ذهن او یک چیز خطور می‌کرد و آن یافتن آب بوده است. آبی که اهمیت و ارزشی در حد اهمیت خون در رگهای زندگی دارد.
اصولاً ارزش آب برای کویرنشینان و صحرانشینان همیشه بیش از دیگران بوده است. این مردم قدر آب را بهتر و خوبتر از دیگران می دانند زیرا به سختی آن را می‌یابند و چون کیمیای گمشده ای که پس از یافتن، سخت در آغوش محافظت می‌سپارند، آب را پاس می دارند.

اگر یک نفر در دو قرن پیش، همه زندگی اش را وقف مردم می کرد، آنقدر برایش لذت بخش نبود که بخشی از آب یک قنات را وقف کند. وقف آب و تأسیسات وابسته به آب همچون آب انبار، آسیاب و;، لذتی وافر برای واقف داشت و هیچ چیز با آن برابری نمی کرد.
مردمی بودند که در ظلمت شب در تاریکی خانه هایشان می خفتند ولی روغن چراغ خانه خود را برای پیه سوز کنار نهر آب می فرستادند تا استفاده کنندگان از آب، در تاریکی شب به گودالی فرو نیفتند.

و بالاخره مردمی هم که مدیریت امور قنات را عهده دار بودند به این کار افتخار می کردند و حرف خود را حرفه ای مقدس تر از دیگرحرفه ها می دانستند و برای آنها سقایت، امری متبرک و پرفضیلت بود و هرگز در امر توزیع آب ذره ای خلاف و کمی و کاستی پدید نمی آمد. چه ، این عمل را خلاف شرع و خلاف اخلاق حمیده می‌دانستند و معتقد بودند که خیانت در امور قنات، خشکیدن قنات و بی بهره ماندن کشاورزان از آب پاک و گوارا را به دنبال دارد. راستی چه باورهایی پاک و چه اعتقاداتی نورانی.
شهره کاریزیست پر آب حیات آب کش تا برومد از تو نبات

بررسی ابعاد تاریخی، فرهنگی قنات در ایران
سرزمین ایران دارای آب و هوای بری است و قسمت وسیعی از فلات ایران را صحرای خشک و کم آب فرا گرفته است. ایرانیان با ذهن خلاق خود موفق به اختراع روش آبیاری خاصی شدند و سرزمین خشک را مزروعی و قابل کشت و زرع نمودند که مورد تحسین ملل مختلف جهان قرار گرفت. این روش خاص آبیاری قنات است که عبارت از انتقال آبهای زیرزمینی به دشتهای مزروعی است.

قنات (قناه) در لغت به معنی نیزه است و جمع آن قنوات و قنیات و قنی، که بعداً به معنی کانال و مجرای آب و معادل کاریز به کار رفته است. این کلمه در زبان اکدی و آشوری به شکل قانو، در عبری به صورت قنا و قانو و در لاتین به صورت کانا دیده می شود که کلمه لاتینی کانالیس به معنای نی مانند و با مفهوم لوله و کانال از آن مشتق شده است. معادل فارسی این کلمه کاریز و کهریز است ولی امروز این کلمه بیشتر در قسمتهای شرقی ایران و افغانستان و بلوچستان به کار می رود. در اصفهان کلمه کی و در روستاهای جنوب شرقی صورت کِه به مفهوم قنات به کار می رود. این کلمه در زمان پهلوی به شکل کِهِس به کار رفته است.[ اج،ص78 و 79 ]
قرآن کریم بهترین منبع تحقیق درباره لفظ قنات (باغ و بوستان و بهشت) و ماهیت قنات (کاریز) به شمار می رود در قرآن ضمن 26 فقره سوره، سی و هشت بار جمله (جنات تجری من تحت الانهار) آمده است.

در ایران باستان آب مقدس و ایزدی به شمار می رفته و به عقیده زردشتیان پس از آتش، مقدس ترین عنصر است. از این رو بارها در اوستا به اهمیت و تقدس آن اشاره شده است در (آبان یشت) و (تیریشت) درباره اب سخن رفته و (آناهیتا) به معنی پاک و بی آلایش یا ناهید، همچون ایزد بانوی بزرگ آب و باروری ستایش شده است. باید دانست که آب تنها در ایران باستان جنبه اساطیری نداشته، بلکه در بسیاری از فرهنگهای باستانی نیز دارای اهمیت و اعتبار بوده است. در لوحه ای از الواح کهن بابلی آمده که، کیهان نخست توده ای ضخیم از آب بود و در آن به مرور زمان، خدایام یکی پس از دیگری، به وجود آمدند و به تدریج کارهایی مطابق عقل و حکمت کردند تا عاقبت یکی از آن میان که از همه نیرومندتر بود، بر آن شد زمین را بیافریند.[ 2ص 25]

سارتون در قسمتی از کتیبه خود چنین نوشته;. دهانه کانال (مظهر قنات) را مسدود ساخته و دشت را به مرداب تبدیل کردم.
ریچارد فرای می نویسد، ایرانیان برای آنکه آب پرارزش را از گزند تبخیر در برابر خورشید نگاه دارند یا آنکه آن را از فرو رفتن به زمین مصون دارند یک روش بسیار خوب در ساختمان مجراهای زیرزمینی ابداع کردند. در مغرب ایران، این مجراها را قنات و در شرق ایران آنها را کاریز می گورند.[ 3 ص 15]
روزگار داریوش کبیر اوج شکوفایی و اقدامات آبیاری و حفر کاریز در سرتاسر فلات ایران به شمار می رود. به امر شاهان هخامنشی آن کس که کاریزی حفر می کرد و آب به سطح زمین می آورد و زمینی را آباد می کرد و یا کاریزهای خشک را بازسازی می نمود، مالیات پنج نسل بر او بخشیده می شد.
ابن فقیه همدانی ابداع کاریز را در کرمان می داند و می نویسد:

گویند یکی از پادشاهان ایران دسته ای از فیلسوفان را گرفت ;. و فرمود تا در کرمان جایشان دهند کرمان چنان بود که در کمتر از ژرفای پنجاه گز آب نمی داد. حکیمان استخراج آب را نقشه ای کشیدند تا آن را روی زمین برآورند، سپس درختکاری کردند تا همه کرمان از درخت پوشیده شد و بدین گونه کرمان درختان و جویها و چشمه ساران فراوان داشت. مردم آن نقشه را از آنان آموختند.[ 4 ص19و20]
آنچه مسلم است قنات به هر جا راه پیدا کرده، سکونت دائم و رونق کشاورزی و عمران و آبادانی با خود به ارمغان آورده است.

قناتهای ایران
اگر حجم متوسط مقدار باران را حدود 250 میلیمتر،در رابطه با پهنه کشور در نظر بگیریم و خط همباران 300 میلیمتر را مرز بین مناطق کم باران و پر باران محاسبه نمائیم. می توان ایران را به دو قسمت غرب پرباران و پر آب و شرق کم باران و کم آب تقسیم کرد و در این رابطه جدول شناختی زیر را ترسیم نمود.

قلمرو ایران مساحت متوسط بارندگی (میلیمتر) کل باران سالیانه ایران
نسبت
درصد مترمکعب درصد
مناطق شرقی 000/083/1 66% 150 09 162
33%
مناطق غربی 000/567 34% 580 109 330 67% 4
کل کشور 000/560/1 100% 250 109 492 100% ــ

در چنین شرایطی شرق کم باران ایران در پهنه وسیع خود که وسعت آن حدود دو برابر مناطق غربی است حدود2/1 باران مناطق غربی را دریافت می دارد یعنی ریزش باران در واحد سطح مناطق شرقی حدود 4/1 کمتر از ریزش باران در مناطق غرب کشور است. طبیعی است که سکنه شرق به آب نیاز دارند و به هر صورتی برای بقاء زندگی بایستی آب تهیه نمایند، مسلم است که در همین رابطه ابداع قنات جهت تهیه آب در زندگی کشاورزی از همین منطقه خشک و کویری آغاز شده است.[ 5، ص269 و 263]
براساس آخرین آمار رسمی (1377) در پهنه ایران 164/32 قنات با ابدهی سالیانه 000/000/823/9 مترمکعب آب فعال اند. حدود 7/77% این قناتها در قلمرو شرقی ایران حفر شده اند که پهنه آن کمتر از 300 میلیمتر باران دریافت می دارند و 3/22% بقیه در قلمرو غربی ایران شمارش شده اند که از حدود 300 تا بیش از 1000 میلیمتر باران آن را محاسبه می کنند، کم بارانی در شرق ایران سبب شده که قسمت اعظم آن به صورت پهنه وسیعی از کویر درآید و در هاله های آن میله های قنات چون خط زنجیری از فضا مشخصاً مشاهده می شود. در این پهنه اعجاب انگیزی به خصوص در حاشیه غربی که در طول قرون متمادی فعال بوده و هنوز هم به حیات خود ادامه می‌دهند.
موقعیت قناتهای اعجاب انگیز حاشیه کویر

اگر شهر کاشان را مرکز یک پژوهش در مورد قناتهای شگفت آور قرار دهیم و حدود 160 کیلومتر شعاع دایره آن را مورد بررسی قرار دهیم به شگفتی هائی در قناتهای پهنه مذکور برمی خوریم. قناتهای کهن هزار ساله اطراف اراک، قنات دو طبقه مون اردستان، قناتهای ابوذید اباد و فلک آباد کاشان با سدهای زیرزمینی، قنات کهن وزوان میمه با سد زیرزمینی و; که هر کدام به گونه ای اعجاب انگیزند.[ 6، ص 63]

مراحل احداث قنات:
اصولاً برای احداث قنات مقنیان مراحل چهارگانه ای را پشت سر گذارده تا در مرحله پنجم اب را در کوره قنات به جریان اندازند، این مراحل به ترتیب زمانی انجام عبارتند از:
1- در جستجوی محل گمانه و یافتن محل موردنظر
2- حفر مادرچاه و چاههای گمانه
3- ترازکشی مقدماتی
4- راستی دیدن و حفر میله ها و کوره قنات.
5- پایان حفاری و جاری شدن آب در کوره.

آنچه می توان از آفرینش شگفتی ها و نبوغ ذکر نمود انجام مراحل سوم و چهارم است که در پاره ای قناتها ابداع خاق العاده ای است که در زیر گوشه هائی از آن را که به کالبد و پیکره قنات مربوط می شود به اختصار بیان می کنیم.
ترازکشی
ترازکشی یعنی سنجش اختلاف ارتفاع سطح ایستائی آب در مادرچاه تا سطح افقی زمین در محل روستای موردنظر و محاسبه این اختلاف ارتفاع با سطح زیرکشت روستای مذکور، برای این محاسبه فاصله مذکور را به چندین «بیله» (تخته زمین) تقسیم نموده و شیب درون هر تخته را برحسب «طناب کشی» و «قدانسان» مشخصی از نظر طول و ارتفاع محاسبه می کنند.
در عین حالت استاد کار مقنی (مقنی باشی) به شخصی در راستای کوره قناتی که بایستی حفر شود دستور حرکت داده، در نقطه معینی از طرف مادرچاه به سمت مظهر فرمان ایستادن می دهد، (به 6 فاصله ای که خط تراز از چشم استادکار با سطح شانه های فرد ایستاده در یک راستا و در فاصله دید یکدیگر قرار گرفته باشند) در این حالت فاصله بین استادکار مقنی و شخص مذکور که در یک راستای مستقیم قرار دارند ریسمان کشی شده، فاصله و اندازه قد مشخص موردنظر به شیوه ای ثبت می گردد. این عمل در هر قطعه زمین (بیله) چندین بار انجام گرفته و از جمع آن فاصله بین مادرچاه و زمینهای موردنظر روستا مشخص و سطح ایستابی آب با سطح عمومی زمینها نیز معین می گردد، با در نظر گرفتن درصد کمی شیب زمین جهت حرکت آب، آب بایستی به مزارع سوار شود وگرنه در انتخاب گمانی در مادرچاه تجدیدنظر به عمل می آید.

یکی دیگر از ویژگیهای خاص قنات، زندگی مقنیان در اطاقهای حفره مانندی است که در عمق زمین در کنار بستر کوره قنات حفر در دل زمین می کندند و درون آن زندگی موقتی داشتند، این جایگاهها در یزد به «بوکم« و در میمه اصفهان به «مردخانه» شهرت داشته اند.[ 6، ص 65و64]
بوکن

بوکن سرپناهی است اطاق مانند در عمق زمین که در گذشته نه چندان دور، محل سکونت و خورد و خوراک مقنیان یزدی بود که در احداث قناتی در دل کویر مشارکت داشتند. زیرا در قلمرو یزد، طول برخی از قناتها از دهها کیلومتر نیز تجاوز می نمود از این رو قبل از عمومیت یافتن وسائل نقلیه چرخدار موتوری رفت و آمد روزانه در سرما و گرمای کویری در این مسیر ناممکن بود. بنابراین مقنیان مجبور بودند که به خاطر شغل خود مدتی از خانه و کاشانه دست کشیده و در دل بیابانهای کویری اطراف یزد در محل احداث قنات مسکن موقتی ایجاد کنند؛ این سکونتگاهها در نزد سکنه یزد به خصوص مقنی ها به «بوکن» معروف بوده است. مقنیان بوکن را در دل زمین حفر می کردند و هنوز مقنیانی که خود را در این بوکن ها زندگی می کرده اند حیات دارند.

معمولاً مقنیان در هر سه کیلومتری که در کوره قنات پیش می رفتند وسیله های مربوط را به کوره قنات مرتبط می کردند بوکن جدیدی در کنار و یا در درون میله چاه احداث می کردند تا از زمان رفت و آمد آنها کاسته شده و بر کار خود مسلط باشند ولی از هنگامی که وسائل نقلیه چرخدار عمومیت یافته وارد زندگی مقنیان شد، بوکن نشینی نیز ضرورت خود را از دست داد.[ 6، ص 70 و 69]

اجزاء قنات:
گمانه ها: اطمینان از وجود آب جزو شرایط اولیه ایجاد قنات به شمار می رود. حفر چاههای آزمایشی که اصطلاحاً به آن گمانه می گویند.
مادرچاه: مادرچاه در حقیقت منبع اصلی تغذیه قنات و بخشی از قنات است که باید در سرتاسر سال اب آنرا تولید و تأمین کند و از این جهت دارای اهمیت خاص است. مادرچاهها معمولاً در طبقات آبده قرار گرفته اند و عمیق ترین چاه از سری چاههای عمودی قنات به شمار می روند. طریق حفر مادر چاهها به این ترتیب است که پش از حفر گمانه ها و حصول اطمینان از وجود منابع آب کافی و وجود شیب در سطح ایستابی و حفر اولین چاه گمانه شروع به حفر دومین چاه گمانه که مادر چاه است می کنند. درحقیقت مادرچاه آخرین چاه در دامنه کوهستان است که مجرای زیرزمینی به آن ختم می شود و سرچشمه قنات محسوب می شود و نیز در سطح ایستابی بیشتر فرو رفته است. وقتی مادرچاه به عمق مطلوب رسید. در ته آب نقب کوره های کوچکی که رد اطراف چاه به شکل ضربدر می زنند تا آب را از قسمتهای مختلف زیرزمین به محل مادرچاه بکشانند. عمق مادرچاه برحسب وضع منبع آب زیرزمینی متفاوت اس و از سه متر شروع و به عمقهای نزدیک به 400 متر ختم می‌شود.

حفر میله ها :
حفر میله ها در قنات دارای چهار استفاده مهم و عمده است. اولین و مهمترین فایده این چاههای عمودی رساندن هوا به افرادی است که در اعماق زمین مشغول کار هستند و این میله ها نقش عمده و اصلی هوادهی را برعهده دارند زیرا بدون وجود میله ها مقنی ها حتی در یک مسیر یک کیلومتری در زیرزمین نمی توانند به کار خود ادامه دهند و این در صورتی است که می دانیم کوتاهترین قناتها دارای ولی بیش از یک کیلومتر می باشند.

فایده دوم میله چاهها مربوط به زمانی است که قنات احتیاج به لای روبی دارد که این عمل درحقیقت برای قناتها حکم زندگی دوباره است. سومین فایده میله ها را در موقع حفر مجرا یعنی تونل آب بر می بینیم که در بیرون آوردن خاک و سنگ حاصل از حفاری نقش اساسی دارند و موجب صرفه جویی وقت و انرژی می شوند و بالاخره چهارمین و آخرین فایده مهم این چاهها هدایت مسیر قنات از بالا و کنترل مسیر مجراست. عمق میله های یک رشته قنات از صفر که مخرج یا مظهر قنات است شروع می شود و درها در چاه که در طبقات آبده قرار گرفته است به حداکثر می رسد. فاصله بین میله ها در نقاط مختلف تفاوت می کند و معمولاً بین 15 تا 20 متر است.

مجرا: مجرای قنات یکی از سه بخش عمده و اصلی قنات است که وظیفه انتقال آب را از مادر چاه به مظهر قنات به عهده دارد. شروع این کار نیز کندن میله ها از سمت مظهر شروع شده و به منابع آبده ختم می شود و روش کار به این ترتیب است که باید دو میله مجاور را حفر کنند و سپس عملیات کاوش مجرا را از چاه پایین دست شروع کرده و به چاه بالایی رسانند و کار به همین ترتیب از مظهر قنات تا قسمتهای خنک پیش می رود. انتخاب جهت کندن پیشکار قنات از سمت مظهر به سوی چشمه، کاری است که اجرای آن امکان پذیر است.
مظهر: مظهر معمولاً در مجاورت روستا و یا قصبه ای قرار گرفته است تا اولاً آب آن مستقیماً برای مصارف مردم چه از نظر تأمین آب مشروب و چه از نظر تأمین آبهای زراعتی به راحتی مورد استفاده قرار گیرد.

قنات در حقیقت پس از طی مسیر زیرزمینی خود در مجرا که در عمقهای مختلف قرار گرفته است در محل مظهر به سطح زمین می رسد. برای تعیین محل مظهر قنات اول عمق مادرچاه و بعد عمق اولین چاه گمانه و بعد از آن شیب سطح زمین و مختصر شیبی را که به مجرای زیرزمینی خواهند داد را در نظر گرفته و سپس به کمک تراز و قطب نما مظهر و مسیر مجرای زیرزمینی را تعیین کنید.

هرنج: آب همه قناتها در تمام مظهرها کاملاً قابل استفاده نیست. به این معنی که گاهی از مظهر قنات تا جایی که آب باید از آن استفاده شود دارای فاصله طولانی است و در این جا از یک نهر یا کانال کوچک روباز برای انتقال آب از مظهر به محل مورد استفاده، بهره می برند. این کانال یا جوی روباز نامیده می شود. برای حفاظت در زمین های شولاتی که همیشه در معرض خطر ریزش دیواره ها هستند در دو طرف درخت های زبان گنجشک می کارند تا ریشه های آنها جوار نهر را گرفته و مانع ریزش خاک ها شود. به هرنج، هرهنج نیز گفته می شود. [ 6، ص112 و 111]

قوانین مالکیت آب قنوات
تغییرات و تحولات اساسی پس از اعطای مشروطیت نشان از دوران تازه ای داد. براساس قانون اساسی مالکیت مقدس شمرده شد و براساس اصل 45 آب های دریاها و آب های جاری در رودها و هر مسیر طبیعی دیگر، اعم از سطحی و زیرزمینی از مشترکات بوده و در اختیار حکومت است و طبق مصالح عامه از آن استفاده می شود. کانون مدنی بالاخص از قنات یا کاریز ذکری نمی کند با این همه کانون مصوب ششم شهریور 1309 موسوم به «قانون راجع به قنوات» در این باب بحث کرده است، مقصود از تصویب این قانون تشویق مردم به ساختن قنات بوده است.[70، ص196 ]

با تصویب قانون آب و نحوه ملی شدن آن مصوب 1347 اب دیگر از مباحات نیست بلکه جز اموال و مشترکات عمومی محسوب خواهد شد و براساس ماده یک ین قانون مسئولیت حفظ و بهره برداری از این ثروت ملی و احداث و اداره تأسیسات توسعه منابع آب به وزارت آب و برق محول می شود به موجب مواد 23و25 قانون مدنی استفاده از منابع زیرزمینی از طریق حفر هر نوع چاه یا قنات در هر قطعه از کشور با اجازه و موافقت وزارت آب و برق باید انجام گردد.[ 8، ص 218 و 217]
امروزه در قنوات اعم از ملکی یا وقفی مالکیت آب به دو صورت است یا آب با زمین است و یا بدون زمین.

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

تحقیق در مورد موزه ملی ایران در word

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 تحقیق در مورد موزه ملی ایران در word دارای 39 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد تحقیق در مورد موزه ملی ایران در word  کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ريختگي احتمالي در متون زير ،دليل ان کپي کردن اين مطالب از داخل فایل ورد مي باشد و در فايل اصلي تحقیق در مورد موزه ملی ایران در word،به هيچ وجه بهم ريختگي وجود ندارد


بخشی از متن تحقیق در مورد موزه ملی ایران در word :

مقدمه
باور نمی كنید…!!
تهران : میدان امام خمینی ( توپخانه سابق ) : سرو و صدای ماشین ها ، هیاهوی مردم دود ، عابران شتابزاده …..باور كنید ، نه باور نمی كنید ! باور نمی كنید كه نزدیكی این میدان شلوغ و پر هیاهو ، دورتر از صدای ماشین ها و فریاد دستقروش ها ، موزه ملی ایران ، نفیس ترین آثار هنری و تاریخی ایران و اسلام را به نمایش گذاشته است .

پیش به سوی مركز شهر
میدان امام خمینی تقریبا در مركز شهر تهران قرار دارد . اگر از میدان به سمت غرب حركت كنید و خیابان امام خمینی را ادامه بدهید و 1000… متر راه بروید ، رو به روی ترمینال اتوبوسرانی شهید فیاض بخش ، موزه ملی ایران را خواهید دید .

حتی اگر موزه نبود …!
مجموعه زیبا و سرسبزی كه می بینید . موزه ملی ایران است . ساختمان سمت چپی كه آجرهای سرخ رنگ دارد ( به سبك معماری ساسانی ) و سر در آن به شكل طاق كسری
( یكی از زیباترین آثار معماری ساسانی ) ساخته شده است . اشیاء وآثار هنری پیش از اسلام را در خود جای داده و گنجینه ایران باستان نامیده می شود .… اما در سمت راست، بنای بزرگ و باشكوهی به چشم می خورد ، از ظاهر و نوع معماری آن معلوم است كه قدمت آن نسبت به ساختمان گنجینه ایران باستان ، بسیار كمتر است گنجینه دوران اسلامی در این ساختمان به نمایش گذاشته شده است .

حتی اگر این مجموعه موزه ملی ایران را در دل خود جای نداده بود . باز هم زیبایی معماری و طراحی ساختمان ها . به خودی خود چشمگیر بـود .
موزه ملی چگونه ساخته شد ؟

پیش از هر كـاری برویم سراغ تاریخچه موزه . خدمتتان عـرض شود كه این مـاجرا بـاز
می گردد به 80 ـ 70 سال پیش . اما تا یادم نرفته قبل از تاریخچه دو ـ سه خط مقدمه بنویسم . ناصر الدین شاه قاجار . اولین كسی بود كه پس از سفر به اروپا و دیدن موزه های آن سرزمین ، به فكر تاسیس موزه افتاد و بخش هایی از كاخ گلستان را به این كار اختصاص داد . اما این موزه . در حقیقت موزه ای شخصی بود و بازدید عمومی نداشت اولین بار صنیع الدوله به فكر افتاد كه موزه ای عمومی تاسیس كند . او از شخصیت های فرهنگی ـ سیاسی اواخر دوران قاجار بود كه چند بار نیز به وزارت رسید .

به هر حال ، در سال 1295 هجری شمسی ، به دستور او ، یكی از اتاقهای ساختمان قدیمی وزارت معارف ( فرهنگ ) ، به موزه تبدیل شد و نام آن را هم موزه ملی یا موزه معارف گذاشتند .داستان هنوز به پایان نرسیده است . در سال 1304 عده ای از شخصیت های فرهنگی كشور انجمن آثار ملی را تشكیل دادند . هدف از تشكیل این انجمن ، جلوگیری از ویرانی و غارت آثار و بناهای تاریخی بود . در سال 1306 ، اعضای انجمن به وزارت معارف پیشنهاد دادند كه موزه و كتابخانه ای در تهران ساخته شود و این مجموعه ، آثار تاریخی را در خود جای دهد . تلاش و پیگیری اعضای انجمن باعث شد كه دولت این پیشنهاد را بپذیرد .

مهندس فرانسوی و موزه ملی ایران !
وزارت معارف ، آندره گدار ، معمار و مهندس فرانسوی را با سمت مدیر باستان شناسی استخدام كرد و تنظیم آثار موزه را به او سپرد . طراحی نقشه موزه را نیز او به عهده گرفت .از روز 21 اردیبهشت 1313 . كار بنای ساختمان موزه آغاز شد و در سال 1316 به پایان رسید . این ساختمان ، بنایی است كه هم اكنون گنجینه ایران باستان نامیده میشود .

مادر موزه های ایران :
موزه تازه تاسیس ، موزه ایران باستان نام گرفت . در حقیقت این موزه ، مادر موزه های ایران به حساب می آید ، چون قدمتی نزدیك به یك قرن دارد و مجموعه اشیاء و آثار آن، از نظر تنوع ، قدمت و دوره تاریخی كم نظیرند .
به تدریج ، آثار و اشیای مختلفی كه از طریق حفاری ، از تپه ها و گورهای باستانی به دست آمد ، در این موزه جای گرفت . بخشی از اشیاء را نیز مجموعه داران خصوصی هدیه دادند و بخشی نیز از حفاران غیرقانونی به دست آمد و به این مجموعه اضافه شد .

ماجراهای موزه ایران باستان :
پیش از انقلاب ، در طبقه اول ، آثار پیش از تاریخ و دوره تاریخی و در طبقه دوم ، اشیاء و آثار دوره اسلامی به نمایش درآمد . پس از انقلاب ، موزه برای انجام تعمیرات اساسی تعطیل شدو دوباره در سال 1364 در معرض بازدید عموم قرار گرفت . در سال 1375 گنجینه دوران اسلامی افتتاح شد و آثار دوران اسلامی ، در ساختمانی جداگانه ، به نمایش درآمد . هم اكنون نیز آثار واشیای دوران باستان و اسلامی در دو ساختمان
جداگانه ، به نمایش گذاشته شده است .
موزه ملی ایران :
در سال 1376 ، نام موزه ایران باستان ، به موزه ملی ایران تغییر یافت . در سال 1378نیز بار دیگر در گنجینه ایران باستان ، عملیات تعمیر و بازسازی انجام گرفت و در اواخر اسفند ماه همین سال با تغییراتی چند افتتاح شد .
گنجینه ایران باستان :
بازدید از موزه را از گنجینه ایران باستان آغاز می كنیم . آثار این بخش قدیمی ترند و به احترام سن و سال آنها ، اول باید به دیدن این قسمت برویم .
آثار به نمایش درآمده در گنجینه ایران باستان ، از حدود هزاره هفتم قبل از میلاد مسیح
( ع ) تا سال اول قبل از میلاد ، قدمت دارند :
. دوره پیش از تاریخ
. دوره برنزی لرستان
. دوره تاریخی : هخامنشیان ، سلوكیان ، اشكانیان ، ساسانی .

دوره پیش از تاریخ یا گردش به چپ ممنوع !
اكنون وارد تالار اصلی موزه شده اید . بهتر است از سمت راست حركت كنید . چون ترتیب تاریخ ، از راست به چپ ، رعایت شده است .

تالار وسیع و ویترینهایی پر از اشیاء متنوع و نفیس در برابر شماست ، می توانید بازدید را آغاز كنید .
نمایشگاه سفالگری
در بخش پیش از تاریخ ، بیشتر آثار سفالی به نمایش درآمده اند . چون اولین وسایل و ظرفهای اقوام پیشین ، قبل از استفاده از آهن و مفرغ ( برنز ) ، از گل و سنگ ساخته

می شد . این آثار ، از مناطق مختلفی به دست آمده اند . مناطقی باستانی چون اسماعیل آباد ( در 80 كیلومتری شمال غرب تهران ، ساوجبلاغ ) ، چشمه علی ( در ری ) ، قره تپه
( در شهریار ) ، شوش ، تپه گیان ( نهاوند ) ، سیلك ( كاشان ) ، مارلیك ( گیلان ) و ……….
سفالهای ایرانی ، بر اساس دوره تاریخی و محل جفرافیایی ، ویژگیهای خاص دارند . در هزاره ششم و پنجم پنج و شش هزار سال قبل از میلاد سفالهای حاشیه كویر، در چشمه علی ، تپه گیان ( نهاوند ) ، تلباكون ( فارس ) ، سفالهای نخودی رنگ با نقشهای تزیینی ساخته شد .

از اوایل هزاره سوم قبل از میلاد ، اقوام آریایی ، به فلات ایران وارد شدند و شیوه های جدید سفال سازی را در مناطق شمالی ایران رواج دادند . آنها سفالهایی با رنگ خاكستری می ساختند . از نقش های تزیینی استفاده نمی كردند و تركیبی از پیكره آدم و حیوان را در ظرفها به كار می بردند . فرهنگ سفال خاكستری ، از میانه های هزاره دوم قبل از میلاد ، در بیشتر قسمتهای ایران . گسترش پیدا كرد .

میراث زنده نیاكان ما !
امروزه پس از گذشت هزاران سال ، ظرفیسفالی و ظریف در برابر مـاست . ظرفی كـه از
تمدنی چند هزار ساله حكایت می كند . آنهایی كه این سفالها را می ساختند ، آیا به این موضوع آنهایی كه این سفالها را می ساختند ، آیا به این موضوع فكر می كردند كه بعدها
و بعدها ، هنگامی كه زندگی بشر نسبت به گذشته كاملا دگرگون شده است ، ساخته های شكننده و زیبای آنها باقی بماند و به نسل های دیگر برسد ؟

در این آبخوری ها ، كاسه ها . جام ها ، مردمانی غذا می خوردند و آب می نوشیدند كه دیگر اثری از آنها باقی نمانده است . جسم هر ظرف و هر سفالی هزاران داستان نگفته در خود پنهان كرده است . این آثار حكایتگران خاموش نسلهای گذشته اند .
از كجا شروع كنیم ؟

اگر در ابتدای تالار پیش از تاریخ بایستید ، رو به رویتان ، ویترینهایی بزرگ در وسط تالار قرارگرفته اند ، كه آثار سفالی در آنها ، به نمایش درآمده است در سمت چپ نیز آثار سفالی ، خارج از ویترین به نمایش درآمده اند و در سمت راست مجموعه مهرهای پیش از تاریخ قرار دارد . بر دیوار پشت سر شما ، نقشه ای برجسته از ایران به چشم میخورد . اگر از راهنما ها توضیح بخواهید ، بر روی آن نقشه ، مراكز مهم تمدن های باستانی ایران را به شما نشان خواهند داد .

تابوت های سفالی :
شاید اولین اشیایی كه نظر شما را جلب كنند ، ظرفهای سفالی بزرگ باشند كه در ابتدای تالار ، به نمایش درآمده اند . ظرف ها به دلیل بزرگی ، خارج از ویترین نگهداری میشوند . این آثار متعلق به هزاره پنجم قبل از میلاد هستند و از سه ناحیه متفاوت به دست آمده اند ، حاشیه كویر فلات مركزی ، تپه قمرود و اسماعیل آباد .

این ظرفهای بزرگ ، كه حتما تعجب و كنجكاوی شما را برانگیخته اند ، اغلب به عنوان تابوت استفاده می شدند.شاید باور نكنید ، اما اجساد مردگان را در این ظرفهامی گذاشتند و به خاك می سپردند .

جشنواره گاوهای كوهان دار !
در یكی از ویترین ها ، مجموعه ای زیبا و شگفت انگیز از ظرف های سفالی به شكل گاوكوهان دار نگهداری می شود . بیشتر این ظرفها ریتون هستند . ریتون ، ظرفی باستانی به شكل حیوان است كه در آن شراب می نوشیدند . البته همه ریتون ها به شكل گاو كوهان دار نیستند و به شكل های دیگر نیز ساخته می شدند

.مثلا دو ریتون در بخش پیش از تاریخ به نمایش گذاشته شده است ، كه یكی به شكل مرغابی و دیگری به شكل سر بز كوهی است. هر دوی آنها از زیویه ( كردستان ) به دست آمده اند و قدمت آنها به قرن 7 قبل از میلاد باز می گردد . گاوهای كوهان دار سفالی در كمال زیبایی و ظرافت ساخته شده اند ، انگار كه زنده اند و از پشت شیشه خیره خیره شما را نگاه می كنند .
اونتاش گال و گاو مقدس سفالی و زیگورات و باقی قضایا !

اونتاش گال ، واقعا اسم عجیب و غریبی است . فكر نمی كنم امروز كسی حاضر باشد چنین اسمی برای بچه اش انتخاب كند ، چه ما بپسندیم و چه نپسندیم مادر و پدر اونتاش گال ،پادشاه عبلام او را چنین می نامیدند .

اونتاش گال یكی از بزرگترین پادشاهان عیلام بود و از حدود 1265 تا 1245 قبل از میلاد ، زندگی می كرد . حتما می دانید كه دولت عیلام در حوالی خوزستان كنونی تشكیل شد . دوران عظمت هنر و فرهنگ عیلام در قرن سیزدهم قبل از میلاد است .

در آن زمان ، در شوش و چغازنبیل ، ساختمان ها و عبادتگاه های بزرگ و باشكوهی ساخته شده بود این عبادتگاه ها را زیگورات می نامیدند . زیگورات از چند ساختمان كه بر روی هم قرار داشتند تشكیل می شد . هر چقدر ساختمان به طرف بالا می رفت ، از حجم آن كاسته میشد . یكی از معروفترین زیگورات ها را اونتاش گال ساخت كه حتما نام آن را در كتابهای درسی تاریخ خوانده اید : زیگورات چغازنبیل .

همه این ماجراها را تعریف كردم كه داستان گاو سفالی را بگویم . البته این مجسمه ـ كه در دوره پیش از تاریخ قرار دارد ـ بدل است و اصل آن در موزه لوور فرانسه است . گاو مقدس سفالی را اونتاش گال ، شاه مقتدر عیلامی ، به خدای بزرگ عیلام ، این شوشیناك ( خداوندگار شوش ) تقدیم كرده است .مجسمه گاو سفالی را در زیگورات پیدا كرده اند . همراه آن ، یك چرخ ارابه ، كلون دروازه با كتیبه ، سرگرزهای مفرغی ( برنزی ) و سنگی با كتیبه و اشیای مفرغی به دست آمد .
كتیبه ها سخن می گویند …!
قدیمی ترین و مهمترین لوح بخش پیش از تاریخ ، لوح معروف حمورابی است . متاسفانه این لوح ، بدل است و اصل آن در موزه لوور فرانسسه نگهداری می شود .
حمورابی ( 1792 تا 1750 قبل از میلاد ) پادشاهی مقتدر بود . مجموعه قوانینی كه او برای مردمان سرزمین های زیر فرمانش وضع كرد ، از نخستین قانونهایی است كه بشر به وجود آورده است .

در بالای این لوح ، نقش برجسته حمورابی حك شده كه در برابر شاماش ( خدای خورشید)به نیایش ایستاده است . لوح دیگری در سال 1345 ، از سرپل ذهاب( كرمانشاه) به دست آمده ، كه در این
بخش از موزه نگهداری می شود . لوح سوم لوحی سنگی است كه با خط میخی اورارتویی، كتیبه ای بر آن حك شده است . این لوح از ماكو ( آذربایجان ) به دست آمده است .
جام های طلایی !

دو جام طلایی ـ كه هر كدام از آنها در نوع خود كم نظیراست ـ در مجموعه پیش از تاریخ به نمایش گذاشته شده اند .

1 . جام طلای مارلیك ، از زر ناب ساخته شده ویكی از
زیباترین جام های طلایی در جهان است . در وسط این
جام تصویر برجسته درخت زندگی نقش شده ودر هر
طرف ، دو گاو بالدار از درخت بالا می روند .

2 . قدمت جام طلای حسنلو به قرن 11 یا 12 قبل از
میلاد بازمی گردد . در بالاترین قسمت جام سه خدانقش شده اند كه هر كدام بر یك ارابه سوارند . در قسمت دیگر ، تصویر مردی روحانی با جامی بلند در دست نقش شده است ، كه بچه ای را به خدایی كه بر روی تخت نشسته ، هدیه می كند . در كنار او ، نقش فرشته ای كه روی دو قوچ ایستاده و شنل خود را باز كرده ، دیده می شود .

قدیمی ترین مهرهای ایران !
در دوران باستان ، از مهرها بیشتر در بازرگانی و تجارت استفاده می شد . در آن دوران برای اطمینان از اینكه كالاهای معامله شده به مقصد می رسد یا برای تعیین و تشخیص مالكیت كالاها از مهر استفاده می شد .
قدیمی ترین مهرها در هزاره چهارم قبل از میلاد از گل پخته ، سنگ گچ و سنگ مرمر ساخته شدند . در دوره های بعدی ، برای ساختن مهر ، ، از سنگ آهن ، سنگهای یمانی ، یشم. عقیق ، لاجورد ، عاج ، برنز ، طلا ، نقره و …استفاده شد .

قدیمی ترین نمونه های مهر، شكل استامپی دارند ، اما از اواسط هزاره چهارم قبل از میلاد مهرهای استوانه ای نیز ساخته شد .
در آغاز نقش بیشتر مهرها اشكال هندسی بود ، اما به تدریج از نقش های گیاهی ، جانوری و انسانی نیز استفاده شد . با اختراع خط و شكل گیری ادبیات ، شكل مهرها و نوشته های روی آنها ، از افسانه ها ، اساطیر و یا اعتقادات مذهبی مردم الهام گرفت . قدیمی ترین مهرهای بخش پیش از تاریخ ، از سیلك ، تپه حصار ، تپه گیان و شوش به دست آمده اند .

آنچه دخترها و پسرها دوست دارند ببینند ! یا آشپزی
و جنگ به روش دوران باستان !در دوران باستان ، روزگاری كه زندگی مردم سخت و دشوار بود ، خشم طبیعت آدم ها را به كام مرگ می فرستاد وجهان در برابر ساكنانش

هموار نشده بود .آیا كسی به ظرافت ، زیبایی و هنر می اندیشد ؟ زندگی و كار طاقت فرسا مجالی برای پرداختن به فعالیتها وسرگرمی های دیگر باقی می گذاشت ؟ تاریخ نشان می دهد ، گاه شرایط زندگی بشر مرفه تر بوده ، به هنر و زیبایی بیشتر اهمیت داده است . هر چه به عقب و به دوران كهن باز گردیم ، جنبه كاربردی هنر پررنگ تر می شود. مثلا در دوران كهن ، از ظرفهایی كه امروز برای ما ارزش تاریخی دارند ، برای آشپزی ، غذاخوردن ، نوشیدن و … استفاده می شد . به تدریج با پیشرفت تمدن و تسلط بیشتر بر طبیعت و ابزار تولید ، سازندگان ظرفها و ابزارها به جنبه های زیبایی و هنری بیشتر توجه كردند و حتی ظرفها و اشیایی برای تزیین ساخته شد .

خب حالا برویم سر حرف اصلی در كنار ویترین مهرها ، مجموعه ای از اشیای ظریف و تزیینی ، در كنار وسایل و سلاح های جنگی نگهداری می شود . فكر می كنید در برابر ویترین مغازه عتیقه فروشی ایستاده اید ، آثاری چون موچین نقره ای ، سنجاق های مفرغی ، آیینه النگو ، گردنبند و … در برابر شماست . همه وسایل كه هزاران سال پیش ، زن ها و دخترها ، خود را با آن می آراستند . ظرافت بعضی از این اشیاء باور نكردنی است . چگونه در دل زندگی خشن آن روزگار،آثاری به این زیبایی و ظرافت ، به وجود آمده اند ؟ دخترها در همین بخش می توانند وسایل آشپزی دوران كهن را نیز ببینند نمایشگاه سلاحهای سرد همچون شمشیر ، گرز ، پیكان و …حتما با استقبال پسرها رو به رو خواهد شد . بعضی از این سلاحها ، زیبایی و اصالت آثار هنری را دارند .
لرستان مركز برنز جهان !
برنز یا مفرغ ، قدیمی ترین آلیاژی است كه بشر ساخته
است . برنز ، از تركیب مس و قلع به وجود می آید . با كشف این آلیاژ، در هزاره سوم قبل از میلاد تحولی
بزرگ در تاریخ تمدن بشر به وجود آمد .
مجموعه برنزهای گنجینه ایران باستان از كامل ترین
وكم نظیرترین اشیای برنزی این منطقه ( لرستان )
در جهان است . این مجموعه در تالاری فرعی در كنار
تالار پیش از تاریخ ، قرار دارد . دوره تاریخی این آثار
از اوایل هزاره سوم قبل از میلاد آغاز و به قرن هفتم
قبل از میلاد ختم می شود .

این آثار ، از مناطق مختلف ایران همچون لرستان ، ایلام و كرمانشاه به دست آمده است معروفترین آثار لرستان ، به برنزهای شاخص معروف هستند . كارشناسان با بررسی این آثار دریافته اند كه سازندگان این اشیا . قومی جنجگو ، دامدار ، پرورش دهنده اسب و كوچ نشین بوده اند . در میان اشیای برنزی لرستان آثاری چون سلاح های جنگی ، لوازم زین و یراق اسب ، اشیای فرهنگی ومذهبی مانند سر علم ها و … به چشم میخورد این آثاربا روش های ریخته گری ، قالب گیری و چكش كاری به وجود آمده اند

.
تاریخ آغاز می شود !
از انتهای تالار پیش از تاریخ ، دوران تاریخی آغاز می شود . در این بخش به ترتیب آثار دوران هخامنشی ، سلوكی ، اشكانی و ساسانی به نمایش درآمده است .
تخت جمشید در گنجینه ایران باستان !

نام تخت جمشید را كه حتما شنیده اید : مجموعه كاخ های شاهان هخامنشی . در دوران تاریخی ، بیش از هر چیز ، آثار عظیم و باشكوه دوران هخامنشی ، جلب توجه می كند . این آثار سنگی را از تخت جمشید جدا كرده و در این مجموعه نگهداری می كنند .

كاخ خزانه و داریوش اول !
نقش برجسته داریوش و خشایارشا در انتهای تالار گنجینه پیش از تاریخ و ابتدای مجموعه دوره تاریخی قرار گرفته است .
داریوش اول ، شاه بزرگ هخامنشی ، بر تخت نشسته ، پشت سر او خدمتگزاران ،
نگهبانان و خشایارشا ، ولیعهد او ، ایستاده اند . این نقش برجسته ، بسیار زنده و زیبا طراحی شده گویی نقش ها می خواهند از سنگ بیرون بیایند و همچون موجودات زنده ، با بازدید كنندگان ، سخن بگویند .

داریوش اول بدون سر !
مجسمه تمام قد زیبای داریوش اول ، در سال 1351 ، در شوش ، در كاخ آپادانا ، كشف شد . متاسفانه سر مجسمه از بین رفته است . این اثر را هنرمندان مصری ساخته و به دربار داریوش هدیه كرده اند . بر روی كمربند ، خنجر دو طرف لباس داریوش كتیبه هایی به به میخی پارسی ، ایلامی ، بابلی ، هیروگلیف مصری و تصویر نگاری ، حجاری شده است

. در دو طرف پایه ، 24 نقش ـ كه هر كدام نماینده قوم یا ملت تابع امپراتوری هخامنشی هستند به چشم می خورد . آنها ، لباس های بومی و قومی خود را به تن دارند . متن كتیبه ها ، بیانگر پادشاهی داریوش پسر بزرگ ویشتاسب هخامنشی ، بر كشورهای گوناگون از جمله مصر و حمایت اهورا مزدا ( خدای زردشتیان ) از اوست .
سر بر بالای ستون !
سر ستونی سنگی به شكل سر انسان ، از كاخ سه
دروازه تخت جمشید ، به گنجینه ایران باستان
منتقل شده است . این مجسمه ، با چنان زیبایی
و ظرافتی ساخته شده و اجزای چهره ، پیچش
موهای سر و صورت ، چشم ها ، با چنان دقتی
مجسم شده اند كه بیننده باور نمی كند . جنس مجسمه از سنگ است ، گویی مانند ما ، از پوست و گوشت و استخوان ، به وجود آمده و در رگهایش خون جریان دارد .
خشایار شاسخن می گوید …!

در انتهای تالار هخامنشی و ابتدای تالار بعد ـ كه از اواسط آن ، دوره سلوكی و اشكانی آغاز می شود ـ پلكان ورودی كاخ سه دروازه قرار دارد . در بالای این پلكان ، كتیبه ای آجری از كاخ آپادانا نصب شده ، كه متن آن چنین است : خشایار شا ، شاه بزرگ سخن می گوید ، به خواست اهورا مزدا ، پدرم داریوش شاه ، بسیاری چیزهای نیكو ساخت و دستور داد . به خواست اهورا مزدا كه من بر آنها افزودم . اهورا مزدا ، با خدایان بپاید شهریاری مرا .

پنجه ترسناك !
یكی از پایه های ستونی كه درموزه به
نمایش درآمده ، به شكل پنجه عظیم
حیوانی درنده است . البته بخشی از
این هنر زیبا و البته ترسناك ، از بین
رفته است . ناخن های تیز و برجستگیهای
پنجه حیوان ، با توانایی خارق العاده ای
طراحی شده اند و از قدرت و عظمت صاحبش
حكایت می كنند .

 

گاوهایی كه سقف كاخ ها را نگه می داشتند !
ستونی بلند و شكیل كه در قسمت بالای آن ، سر و قسمتی از جلوی بدن دو گاو نر حجاری شده است ، تقریبا در انتهای بخش موزه قرار دارد . این ستون ، یكی از ستونهای كاخ آپاداناست . سقف آپادانا روی شش ردیف ستون قرار داشت . در هر ردیف ، شش ستون از سنگ ساخته شده بود . ستونها را با مهارت فوق العاده ای بالا برده بودند . پایه ستونها ، مربع و بدنه آنها شیار داشت . گاوهای نری كه در بالای ستونها نشسته بودند ، وزن سنگین سقف را تحمل می كردند .
كشور گشایی های اسكندر !

آخرین پادشاه هخامنشی ، داریوش سوم ، در جنگ با اسكندر مقدونی ، كشور گشای یونانی ، شكست خورد و پادشاهی عظیم پارس ، به دست ویونانیان افتاد . اما اسكندر چنان فرصت نیافت تا از پیروزی هایش لذت ببرد .پس از مرگ او پادشاهی عظیم ایران

به دست سلوكوس ، یكی از سرداران بزرگ اسكندر سپرده شد . و حكمرانان پس از وی سلوكیان نامیده شدند . به این ترتیب هنر یونانیان همراه با فاتحان ، به ایران آمد ، اما رواج چندانی پیدا نكرد .
در گنجینه ایران باستان ، آثاری از هنر دوره سلوكی ، به نمایش گذاشته شده است .
آثار این دوره قوت و ظرافت هنر هخامنشی را ندارد .

دستی از مفرغ !
دستی ساخته شده از مفرغ ، از دوران سلوكی ، به یادگار مانده است . این دست ، از
منطقه شمی ( ایذه ) به دست آمده است .
البته زیبایی و ظرافت این دست ، در برابر حجاری های هخامنشی شاید زیاد به چشم نیاید ، اما در میان آثار سلوكی اثر قابل توجهی است . شمی ، جایی است نزدیك مالمیر در ساحل چپ كارون ، در كوه های بختیاری ، در جنوب غربی ایران .

خدایان یونانی در اطراف كرمانشاه :
از دینور در اطراف كرمانشاه . مجسمه هایی حجاری شده از خدایان یونانی . به دست آمده است . ساخت و طراحی این مجسمه ها نیز چندان چشمگیر نیست و نمونه های اصیلی به نظر نمی رسند .
. دیونیزوس ، خدای یونانی تاك و شراب .
. سیلینوس ، خدای یونانی شراب ، دوست و معلم دیونیزوس .
. ساتیر . خدایانی نیمه انسان ، نیمه حیوان .
باز هم تابوت سفالی !

تابوتی سفالی با دری كه آن هم از جنس سفال است و بر روی آن . چهره آدمی به صورت برجسته نقش شده است . تابوت رنگی سبز ـ آبی دارد و لعاب داده شده است . چنین تابوتی ، شیئی گرانبها به حساب می آمد . تنها شاهزادگان و اشراف می توانستند از این تابوتهای گرانقیمت استفاده كنند .
كمی تا قسمتی از آنتیكوس چهارم !

آنتیكوس چهلرم ( اپیفان ) ( 164 ـ 75 قبل از میلاد ) ، ملقب به شهیر فرزند آنتیوكوس
سوم بود . او پس از سلوكوس چهارم ،به پادشاهی رسید . مورخان او را آخرین پادشاه بزرگ سلوكی می دانند . اپیفان تلاش كرد امپراتوری بزرگ یونانی را سر و سامانی ببخشد ، اما در این كار چندان موفق نبود . بقایایی از مجسمه سر او در موزه به نمایش گذاشته شده است .
بار دیگر امپراتوری ایرانی !

امپراتوری اشكانی ( پارتی ) ( 25 قبل از میلاد تا سال 227 پس از میلاد ) را اشك بنیان نهاد . او با پیروزی بر آخرین بازماندگان سلوكیان ، امپراتوری خود را استحكام بخشید . پس از او شاهان اشكانی علاوه بر اسم خود ، لقب اشك را نیز به نام خود اضافه كردند .
دیدار با یك آشنای قدیمی !

در میان مجموعه آثار دوره اشكانی ، اثری را خواهید دید كه از قدیم با او آشنایی دارید . دوستی قدیمی كه همیشه او را دیده اید . كمی به حافظه تان فشار بیاورید . به یاد
نیاورید ؟ كتابهای درسی تاریخ …تاریخ ایران باستان… اشكانیان ….؟ نه مثل اینكه به یاد نمی آورید . مجسمه برنزی شاهزاده اشكانی را می گویم كه تصویرش را در كتاب های درسی تاریخ ، دیده اید . این مجسمه تمامقد

، متعلق به قرن دوم بیش از میلاد است . دست راست مجسمه از بین رفته است و دست چپ نیز از مچ به بعد قطع شده است . در طراحی لباس مجسمه دقت فوق العاده ای به كار رفته چین وشكن های لباس به زیبایی مجسم شده است .
مردی نمكی از زنجان !
نمی دانم به یاد دارید یا نه ؟ در سال 1372 ، رزنامه ها و صدا و سیما همه درباره كشف جالبی در زنجان صحبت می كردند ، كه از نظر تاریخی و باستان شناسی اهمیت فوق العاده ای داشت .
در سال 1372 در معدن زنجان جسد مردی پیدا شد كه قدمت آن به 1700 سال قبل از میلاد باز می گشت . همراه او ، وسایلی چون چاقو ، سنگ و خرده ریزهای دیگر به دست آمد . كارشناسان دریافتند كه او در هنگام مرگ ، 40 سال داشته و در حال شكار بوده و بر اثر ضربه مغزی جان خود را از دست داده است . گوشواره ای كه به گوش مرد بود ، كارشناسان را متقاعد كرد كه او از خانواده شاهی بوده است . جالب اینكه قسمت هایی از سر و پای جسد سالم مانده و موهایش همچنان بر روی جمجمه اش دیده می شد

.
آخرین امپراتوری ایرانیان پیش از اسلام !
و در آخرین بخش از گنجینه دوران باستان ، با آثار دوره ساسانی ( 642 ـ 226 میلادی ) آشنا می شویم . ساسانیان برای آخرین بار امپراتوری جهانی پارسی به وجود آورند .
البته وسعت سرزمین های زیر فرمان آنها ، به بزرگی امپراتوری هخامنشی نبود .
اما متصرفات آنها فراتر از مرزهای ایران ، تا مرزهای امپراتوری روم پیش رفت .

اردشیر ، بنیان گذار سلسله ساسانی بود او با شكست اردوان پنجم آخرین پادشاه اشكانی بر تخت نشست هنر ساسانی . سنت های هنری هخامنشی و اشكانی را با هم تلفیق كرد و هنری جهانی به وجود آورد .
نقش های زیر پای پادشاهان !
یا موزاییك ها در گنجینه ایران باستان !
بله ، كمی عجیب به نظر می رسد كه درموزه ای به این بزرگی موزاییك نگهداری شود. موزاییكی كه همه جا زیر دست و پا ریخته است و خانه ها و حیاط ها را فرش می كند . اما موزاییكی كه من از آن صحبت می كنم ، اثری هنری است موزاییك ، هنری ایرانی نیست ، بلكه از دنیای غرب و امپراتوری روم به ایران آمده است . در این هنر ، با خرده سنگهای رنگی تابلوهای نقاشی می ساختند .
بخشی از موزاییك های كف ایوان كاخ شاپور اول ( 272 ـ 241 میلادی ) در بیشاپور
( فارس ) ، در موزه ایران باستان ، به نمایش درآمده است .

یادگاری از مردگان !

به داستانی وحشتناك گوش كنید :
در دوره ساسانی مرده ها را به خاك نمی سپردند بلكه آنها را در قله كوه ها و بلندی ها می گذاشتند تا حیوانات وحشی و پرندگان شكاری استخوانها را از گوشت و پوست پاك
كنند . سپس استخوانهای تمیز را در ظزفهایی كه از سنگچوب ، یا گچ ساخته می شد ، قرار می دادند و آنها را در دل غارها یا گودال هایی در دامنه كوه ها یا در بناهای زیزمینی می گذاشتند . به این ظرفها استودان می گفتند .

استودان گنجینه ایران باستان ، از جنس سنگ است . در چهار طرف آن ، نقش چهار خدای زردشتی حجاری شده است . دو اسب بالدار ، گردونه ایزد میترا می كشند .
میترا خدای عهد و پیمان و دادگستری و داور روح درگذشتگان است .برقسمت دیگری از این استودان ، زروان ، خدای زمان بی كرانه ، نقش شده است .زروان خدای بسیار كهنی است كه اهورا مزدا خدای نیكی ها و اهریمن خدای بدی ها را آفرید .زروان ، خدای جهان نور و ایزد سختی و تقدیر بود . دو نقش دیگر ، خدای آتش ( پسر اهورا مزدا ) و آناهیتا، الهه با روری و سلحشوری را نشان می دهند .

گرازی در گنجینه ایران باستان !
در میان آثاری كه از كاخ خسروپرویز ( 627 ـ 590 میلادی ) ، آخرین پادشاهان ساسانی در دامغان به دست آمده ، یك لوحه گچبری در گنجینه ایران باستان ، نگهداری می شود . نقش این لوح ، سرگرازی است كه در میان قاب گردی قرار دارد و دور تا دور آن با مروارید تزیین شده است . نقش حیوانات در دوران ساسانی نشانه بعضی از خدایان و یا نشان های خانوادگی جامعه ساسانی بودند . مثلا در فش ها ( پرچم ) ـ كه نشان های خانوادگی و ملی بودند ـ نقش خورشید و ماه و شیر و در فش های دیگر ، تصویر گرگ ، ببر ، غزال و گراز نقش می شد .

تصویرهای طلا و نقره شاهی !
1 . جامی كه می خواهیم درباره آن صحبت كنیم . متعلق به دوره خسرو دوم است و جنس آن از طلاست . در وسط جام ، تصویر شاه نقش شده است . در بالا چند كنگره و یك هلال ماه و در دو طرف آن ، هفت پرنده به چشم می خورند . شاه بر تخت نشسته و دوتن از همراهان ، به حالت احترام ایستاده اند .
2 . قاب نقره ای . تصویر شاهزاده ای را نشان می دهد كه در حال تاختن اسب ، دو شیر را شكار كرده است . نقش ها با روش قلمزنی به وجود آمده اند .
خدانگهدار گنجینه ایران باستان !

پس از اشیای دوره ساسانی چند ویترین از ابزارها و وسایل سنگی ، مربوط به دوره پیش از میلاد ، قرار دارد . در آخرین ویترین می توانید ماكت مجموعه موزه ایران باستان را ببینید و بعد … خدا نگهدار ایران باستان !

گنجینه دوران اسلامی : یك روز كم است !
ساختمانی سه طبقه ، بزرگ و با شكوه ، نزدیك به4000 متر زیر بنا ، به نمایش آثار گنجینه دوران اسلامی اختصاص دارد . طبقه اول ، به سالن و اجتماعات و نمایشگاه موقت اختصاص داده شده در طبقه دوم و سوم ، آثار و اشیای دوره هنر اسلامی ، به نمایش گذاشته شده است . در طبقه دوم آثار بر اساس موضوع و در طبقه سوم ، بر اساس تاریخ جمع آوری شده اند

. آثار گرد آوری شده طی سالیان دراز ، از حفاری های علمی به دست آمده و یا ازمجموعه های با ارزش و معتبری مانند مجموعه آستان شیخ صفی الدین اردبیلی . به این موزه منتقل شده است . تنوع آثار گنجینه دوران اسلامی بسیار زیاد است . شاید یك روز برای بازدید از هر دو طبقه ( دوم و سوم ) ، زمان كوتاهی باشد …؟!

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید